ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଵିପ୍ରାଯ ତେଜସ୍ଵୀ ସ ଭଵେଦିହ ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଦୀପ୍ତିଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୋଷାକ ଦାନ କରି, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହାକୁ ଦୀପ୍ତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଦିତୃତୀଯାଯାଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଗୋମୂତ୍ରଯାଵକମ୍ ନକ୍ତଂ ଚରେଦବ୍ଦମେକମ୍ ଅବ୍ଦାନ୍ତେ ଗୋପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ଠାରୁ ତୃତୀୟା ଦିନରେ ଗାଈର ମୂତ୍ରରେ ଉପକୁ ଭିଜା ଯବ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ରାତିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୌରୀଲୋକେ ଵସେତ୍କଲ୍ପଂ ତତୋ ରାଜା ଭଵେଦିହ ଏତଦ୍ରୁଦ୍ରଵ୍ରତଂ ନାମ ସଦା କଲ୍ଯାଣକାରକମ୍
ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୌରୀଙ୍କର ଲୋକରେ ବସି, ପରେ ଏଠାରେ ରାଜା ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ରୁଦ୍ର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସଦା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଵର୍ଜଯେଚ୍ଚୈତ୍ରମାସେ ଚ ଯଶ୍ଚ ଗନ୍ଧାନୁଲେପନମ୍ ଶୁକ୍ତିଂ ଗନ୍ଧଭୃତାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ସିତଵାସସୀ ଵାରୁଣଂ ପଦମାପ୍ନୋତି ଦୃଢଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇବା ବଦ୍ଧ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଶଙ୍ଖ ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ବରୁଣଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
ଵୈଶାଖେ ପୁଷ୍ପଲଵଣଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵାଥ ଗୋପ୍ରଦଃ ଭୂତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପଦେ କଲ୍ପଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ରାଜା ଭଵେଦିହ ଏତତ୍କାନ୍ତିଵ୍ରତଂ ନାମ କାନ୍ତିକୀର୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ବୈଶାଖ ମାସରେ ଫୁଲ ଓ ଲୁଣ ବଦ୍ଧ କରି, ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ବସି, ପରେ ଏଠାରେ ରାଜା ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ କାନ୍ତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା କାନ୍ତି ଓ କୀର୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ କାଞ୍ଚନଂ କୃତ୍ଵା ତିଲରାଶିସମନ୍ଵିତମ୍ ତ୍ର୍ଯହଂ ତିଲପ୍ରଦୋ ଭୂତ୍ଵା ଵହ୍ନିଂ ସଂତର୍ପ୍ଯ ସଦ୍ଵିଜମ୍
ସୁନାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତିଆରି କରି ତିଳରେ ଭରି, ତିନି ଦିନ ତିଳ ଦାନ କରି, ଅଗ୍ନି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିପ୍ରଦାମ୍ପତ୍ଯଂ ମାଲ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷଣୈଃ ଶକ୍ତିତସ୍ତ୍ରିପଲାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ପ୍ରୀଯତାମିତି
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମାଳା, ପୋଷାକ ଓ ଗହନା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଅତି କମରେ ତିନି ପଳା ସୁନା ଦେଇ, 'ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଖୁସି ହେଉ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଣ୍ଯେ ଽହ୍ନି ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯାତ୍ଯପୁନର୍ଭଵମ୍ ଏତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵ୍ରତଂ ନାମ ନିର୍ଵାଣପଦଦାଯକମ୍
ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଦିନରେ ଏହି ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପାଇଯାଏ ଏବଂ ଆଉ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଯଶ୍ଚୋଭଯମୁଖୀଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଭୂତକନକାନ୍ଵିତାମ୍ ଦିନଂ ପଯୋଵ୍ରତସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍ ଏତଦ୍ଧେନୁଵ୍ରତଂ ନାମ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଇ ଛେନା ସହ ଗାଈ, ବହୁତ ସୁନା ଲଗାଇ ଦାନ କରେ ଏବଂ ଏକ ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ରଖିଥାଏ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଧେନୁ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ପୁନଃଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୁଏ।
ତ୍ର୍ଯହଂ ପଯୋଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତ୍ଵା କାଞ୍ଚନଂ କଲ୍ପପାଦପମ୍ ପଲାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ତଣ୍ଡୁଲୈସ୍ ତୂପସଂଯୁତମ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ଯାତି କଲ୍ପଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ତିନି ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ରଖି, ଏକ ସୁନାର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ତିନି ପଳା ସୁନା ଅତି କମରେ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଚାଉଳ ସହ ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ପଦକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ କଳ୍ପ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
ମାସୋପଵାସୀ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେନୁଂ ଵିପ୍ରାଯ ଶୋଭନାମ୍ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦଂ ଯତି ଭୀମଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ମାସ ଉପବାସ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଭୀମ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଵିଂଶତ୍ପଲାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ମହୀଂ କୃତ୍ଵା ତୁ କାଞ୍ଚନୀମ୍ ଦିନଂ ପଯୋଵ୍ରତସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ ଧରାଵ୍ରତମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସପ୍ତକଲ୍ପଶତାନୁଗମ୍
କମରେ କିଶୋରିଶ ପଳା ସୁନା ଦେଇ, ସୁନାର ଭୂମି ତିଆରି କରି, ଏକ ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ରଖି, ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଧରା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସାତ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରିତ।
ମାଘେ ମାସେ ଽଥଵା ଚୈତ୍ରେ ଗୁଡଧେନୁପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍ ଗୁଡଵ୍ରତସ୍ତୃତୀଯାଯାଂ ଗୌରୀଲୋକେ ମହୀଯତେ ମହାଵ୍ରତମିଦଂ ନାମ ପରମାନନ୍ଦକାରକମ୍
ମାଘ କିମ୍ବା ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଯେଉଁଜଣ ଗୁଡ଼ ଓ ଗାଈ ଦାନ କରି, ତୃତୀୟା ଦିନରେ ଗୁଡ଼ ଦିଆଯାଇଥିବା ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ଗୌରୀଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହି ମହାବ୍ରତ ନାମରେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ପକ୍ଷୋପଵାସୀ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଵିପ୍ରାଯ କପିଲାଦ୍ଵଯମ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଦେଵାସୁରସୁପୂଜିତମ୍ କଲ୍ପାନ୍ତେ ରାଜରାଜଃ ସ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଭାଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଜଣ ପକ୍ଷରେ ଉପବାସ କରି, ଦୁଇଟି କପିଳ ଗାଈ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। କଳ୍ପ ଶେଷରେ ସେ ରାଜାର ରାଜା ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରଭାବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଵତ୍ସରଂ ତ୍ଵେକଭକ୍ତାଶୀ ସଭକ୍ଷ୍ଯଜଲକୁମ୍ଭଦଃ ଶିଵଲୋକେ ଵସେତ୍କଲ୍ପଂ ପ୍ରାପ୍ତିଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଜଣ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଏ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିର କୁମ୍ଭ ଦାନ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରାପ୍ତିବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ନକ୍ତାଶୀ ଚାଷ୍ଟମୀଷୁ ସ୍ଯାଦ୍ ଵତ୍ସରାନ୍ତେ ଚ ଧେନୁଦଃ ପୌରଂଦରଂ ପୁରଂ ଯାତି ସୁଗତିଵ୍ରତମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଜଣ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଏ ଓ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହରକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ସୁଗତିବ୍ରତ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।
ଵିପ୍ରାଯେନ୍ଧନଦୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଷାଦିଚତୁରସ୍ତ୍ଵୃତୂନ୍ ଘୃତଧେନୁପ୍ରଦୋ ଽନ୍ତେ ଚ ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଚ୍ଛତି ଵୈଶ୍ଵାନରଵ୍ରତଂ ନାମ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନମ୍
ଯେଉଁଜଣ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ ଚାରି ଋତୁରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜଳାନ୍ତ ଦାନ କରେ, ଶେଷରେ ଘିଅ ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବୈଶ୍ୱାନରବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଚ ନକ୍ତାଶୀ ଯଶ୍ଚକ୍ରଂ ଵିନିଵେଦଯେତ୍ ସମାନ୍ତେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ହୈମଂ ସ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଏତତ୍ କୃଷ୍ଣଵ୍ରତଂ ନାମ କଲ୍ପାନ୍ତେ ରାଜ୍ଯଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଇ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସୁନା ଚକ୍ର ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ କୃଷ୍ଣବ୍ରତ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ, କଳ୍ପ ଶେଷରେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ପାଯସାଶୀ ସମାନ୍ତେ ତୁ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ଗୋଯୁଗମ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ହ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଦେଵୀଵ୍ରତଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଜଣ ପାୟସ ଖାଏ ଓ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଦେବୀବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ନକ୍ତଭୁଗ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ ସମାନ୍ତେ ଗାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍ ସୂର୍ଯଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଭାନୁଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଇ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଭାନୁବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ନକ୍ତଭୁଗ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଅବ୍ଦାନ୍ତେ ହେମଵାରଣମ୍ ଵ୍ରତଂ ଵୈନାଯକଂ ନାମ ଶିଵଲୋକଫଲପ୍ରଦମ୍
ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଇ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସୁନା ହାତୀ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ଲୋକର ଫଳ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବୈନାୟକ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।
ମହାଫଲାନି ଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚତୁର୍ମାସଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ ହୈମାନି କାର୍ତ୍ତିକେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଗୋଯୁଗେନ ସମନ୍ଵିତମ୍ ଏତତ୍ ଫଲଵ୍ରତଂ ନାମ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଫଲପ୍ରଦମ୍
ଯେଉଁଜଣ ଚାରି ମାସ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ଫଳ ଓ ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକର ଫଳ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଫଳବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଯଶ୍ଚୋପଵାସୀ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସମାନ୍ତେ ହୈମପଙ୍କଜମ୍ ଗାଶ୍ଚ ଵୈ ଶକ୍ତିତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେମାନ୍ନଘଟସଂଯୁତାଃ ଏତତ୍ ସୌରଵ୍ରତଂ ନାମ ସୂର୍ଯଲୋକଫଲପ୍ରଦମ୍
ଯେଉଁଜଣ ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ପଦ୍ମ ଓ ସୁନା ଘଟ ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଲୋକର ଫଳ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ସୌରବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଦ୍ଵାଦଶ ଦ୍ଵାଦଶୀର୍ଯସ୍ତୁ ସମାପ୍ଯୋପୋଷଣେନ ଚ ଗୋଵସ୍ତ୍ରକାଞ୍ଚନୈର୍ଵିପ୍ରାନ୍ ପୂଜଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ନରଃ ପରମଂ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଜଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ବାରଟି ଉପବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗାଈର ପୋଷାକ ଓ ସୁନା କାଞ୍ଚନ ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ଚ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୃତ୍ଵା ନକ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍ ଶୈଵଂ ପଦମଵାପ୍ନୋତି ଵାର୍ଷଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
କାର୍ତ୍ତିକୀ ଦିନରେ ବୃଷ ମୁକ୍ତି କରି, ରାତିରେ ଉପବାସ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବାର୍ଷବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ତେ ଗୋପ୍ରଦଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଭୋଜନଂ ଶକ୍ତିତଃ ପଦମ୍ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶାଂକରଂ ଯାତି ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମିଦଂ ଵ୍ରତମ୍
କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ଶେଷରେ ଯେଉଁଜଣ ଗାଈ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ନକ୍ତାଶୀ ସମାନ୍ତେ ଗୋଧନପ୍ରଦଃ ଶୈଵଂ ପଦମଵାପ୍ନୋତି ତ୍ରୈଯମ୍ବକମିଦଂ ଵ୍ରତମ୍
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଇ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗାଈ ଝୁଣ୍ଡ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ସପ୍ତରାତ୍ରୋଷିତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଘୃତକୁମ୍ଭଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ ଘୃତଵ୍ରତମିଦଂ ପ୍ରାହୁର୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଫଲପ୍ରଦମ୍
ସପ୍ତ ରାତି ଉପବାସ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘିଅର କୁମ୍ଭ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକର ଫଳ ପାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଘିଅବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଆକାଶଶାଯୀ ଵର୍ଷାସୁ ଧେନୁମନ୍ତେ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍ ଶକ୍ରଲୋକେ ଵସେନ୍ନିତ୍ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଆକାଶ ତଳେ ଶୁଇ, ଶେଷରେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସଦାବାସ କରେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଇନ୍ଦ୍ରବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ଅନଗ୍ନିପକ୍କମ୍ ଅଶ୍ନାତି ତୃତୀଯାଯାଂ ତୁ ଯୋ ନରଃ ଗାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶିଵମଭ୍ଯେତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ଇହ ଚାନନ୍ଦକୃତ୍ପୁଂସାଂ ଶ୍ରେଯୋଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ତୃତୀୟା ଦିନରେ ଅଗ୍ନିରେ ରାନ୍ଧା ନହିଁ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିବଙ୍କୁ ପାଏ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶ୍ରେୟୋବ୍ରତ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ, ଏହା ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।