କୃତ୍ଵୋପଲେପନଂ ଶମ୍ଭୋର୍ ଅଗ୍ରତଃ କେଶଵସ୍ଯ ଚ ଯାଵଦବ୍ଦଂ ପୁନର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେନୁଂ ଜଲଘଟାନ୍ଵିତାମ୍
ଶିବ ଓ କେଶବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପଲେପନ କରି, ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏକ ଗାଈ ଏବଂ ଜଳ ଭରା ଘଟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଜନ୍ମାଯୁତଂ ସ ରାଜା ସ୍ଯାତ୍ ତତଃ ଶିଵପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ଏତଦ୍ ଆଯୁର୍ଵ୍ରତଂ ନାମ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯକମ୍
ସେ ଦଶ ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି, ତାପରେ ଶିବପୁରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଆୟୁ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥଂ ଭାସ୍କରଂ ଗଙ୍ଗାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯୈକତ୍ର ଵାଗ୍ଯତଃ ଏକଭକ୍ତଂ ନରଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଅବ୍ଦମେକଂ ଵିମତ୍ସରଃ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ଏକସାଥି ନମସ୍କାର କରି, ମନ ଓ ଭାଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିନକୁ ଏକବାର ଖାଇବା ଉଚିତ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡି।
ଵ୍ରତାନ୍ତେ ଵିପ୍ରମିଥୁନଂ ପୂଜ୍ଯଂ ଧେନୁତ୍ରଯାନ୍ଵିତମ୍ ଵୃକ୍ଷଂ ହିରଣ୍ମଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ଏତତ୍ କୀର୍ତିଵ୍ରତଂ ନାମ ଭୂତିକୀର୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତିନିଟି ଗାଈ ସହ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଏକ ସୁନାର ଗଛ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ କୀର୍ତି ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁ, ଯାହା ଭୂତି ଓ କୀର୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଘୃତେନ ସ୍ନପନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ ଛମ୍ଭୋର୍ ଵା କେଶଵସ୍ଯ ଚ ଅକ୍ଷତାଭିଃ ସୁପୁଷ୍ପାଭିଃ କୃତ୍ଵା ଗୋମଯମଣ୍ଡଲମ୍
ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ଶିବ କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଅକ୍ଷତ ଓ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଦେଇ ଗୋମୟର ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲଧେନୁସମୋପେତଂ ସମାନ୍ତେ ହେମପଙ୍କଜମ୍ ଶୁଦ୍ଧମଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଲଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ ଛିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ ସାମଗାଯ ତତଶ୍ଚୈତତ୍ ସାମଵ୍ରତମିହୋଚ୍ଯତେ
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଏଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ସୁନାର କମଳ ଏବଂ ତିଳ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ ଲୋକରେ ସେ ସାମଗା ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ସାମ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଏଠାରେ କୁହାଯାଏ।
ନଵମ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ତୁ କୃତ୍ଵା କନ୍ଯାଶ୍ଚ ଶକ୍ତିତଃ ଭୋଜଯିତ୍ଵାସନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧୈମକଞ୍ଚୁକଵାସସୀ
ନବମୀ ଦିନ ଏକବାର ଭୋଜନ କରି, ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଖାଇବା ଦେଇ, ସୁନାର କଞ୍ଚୁକ ଓ ପୋଷାକ ସହ ଆସନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ହୈମଂ ସିଂହଂ ଚ ଵିପ୍ରାଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶିଵପଦଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ଜନ୍ମାର୍ବୁଦଂ ସୁରୂପଃ ସ୍ଯାଚ୍ ଛତ୍ରୁଭିଶ୍ଚାପରାଜିତଃ ଏତଦ୍ଵୀରଵ୍ରତଂ ନାମ ନାରୀଣାଂ ଚ ସୁଖପ୍ରଦମ୍
ଏକ ସୁନାର ସିଂହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ଶିବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏକ ଅର୍ବୁଦ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଅଜୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବୀର ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁ, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଯାଵତ୍ସମା ଭଵେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ପଯୋଵ୍ରତଃ ସମାନ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ ପଞ୍ଚ ଗାସ୍ତୁ ପଯସ୍ଵିନୀଃ
ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପନ୍ଦର ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପାଞ୍ଚଟି ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସାଂସି ଚ ପିଶଙ୍ଗାନି ଜଲକୁମ୍ଭଯୁତାନି ଚ ସ ଯାତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ପିତୄଣାଂ ତାରଯେଚ୍ଛତମ୍ କଲ୍ପାନ୍ତେ ରାଜରାଜଃ ସ୍ଯାତ୍ ପିତୃଵ୍ରତମ୍ ଇଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ପିତଳ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ଏବଂ ଜଳ ଭରା କୁଂଭ ଦାନ କରି, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ଶତ ଜନ୍ମର ପିତୃମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। କଳି ଶେଷରେ ରାଜାରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପିତୃ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁ।
ଚୈତ୍ରାଦିଚତୁରୋ ମାସାଞ୍ ଜଲଂ ଦଦ୍ଯାଦଯାଚିତମ୍ ଵ୍ରତାନ୍ତେ ମଣିକଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଅନ୍ନଵସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍
ଚୈତ୍ର ଆରମ୍ଭରୁ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାହିଁଲେ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ମଣି ଦାନ କରିବା ସହ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଷାକ ଦେବା ଉଚିତ।
ତିଲପାତ୍ରଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ କଲ୍ପାନ୍ତେ ଭୂପତିର୍ନୂନମ୍ ଆନନ୍ଦଵ୍ରତମୁଚ୍ଯତେ
ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର ଓ ସୁନା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। କଳି ଶେଷରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭୂପତି ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଆନନ୍ଦ ବ୍ରତ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ପଞ୍ଚାମୃତେନ ସ୍ନପନଂ କୃତ୍ଵା ସଂଵତ୍ସରଂ ଵିଭୋଃ ଵତ୍ସରାନ୍ତେ ପୁନର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେନୁଂ ପଞ୍ଚାମୃତେନ ହି
ପଞ୍ଚାମୃତ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବର୍ଷ ସମାପ୍ତିରେ ପୁନଃ ପଞ୍ଚାମୃତ ସହ ଏକ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିପ୍ରାଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛଙ୍ଖଂ ଚ ସ ପଦଂ ଯାତି ଶାଂକରମ୍ ରାଜା ଭଵତି କଲ୍ପାନ୍ତେ ଧୃତିଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏକ ସଂଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ସେ ଶାଙ୍କର ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। କଳି ଶେଷରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଧୃତି ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁ।
ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ପୁମାନ୍ମାଂସମ୍ ଅବ୍ଦାନ୍ତେ ଗୋପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ଧେମମୃଗଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ଅହିଂସାଵ୍ରତମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ କଲ୍ପାନ୍ତେ ଭୂପତିର୍ଭଵେତ୍
ଯଦି କେହି ବ୍ୟକ୍ତି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବଦ୍ଧ କରି ଏକ ଗାଈ ଦାନ କରେ, କିମ୍ବା ସୁନାର ମୃଗ ଦାନ କରେ, ତେଣୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏହାକୁ ଅହିଂସା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଯୁଗ ଶେଷରେ ସେ ଏଠାରେ ରାଜା ହୁଏ।
ମାଘମାସ୍ଯୁଷସି ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ଦାମ୍ପତ୍ଯମର୍ଚଯେତ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ମାଲ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷଣଃ ସୂର୍ଯଲୋକେ ଵସେତ୍କଲ୍ପଂ ସୂର୍ଯଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ମାଘ ମାସର ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି, ଜୀବନ ସାଥୀ ସହ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ ଦେବା, ମାଳା, ପୋଷାକ ଓ ଗହନା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ବସିଥାଏ। ଏହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
ଆଷାଢାଦିଚତୁର୍ମାସଂ ପ୍ରାତଃସ୍ନାଯୀ ଭଵେନ୍ନରଃ ଵିପ୍ରେଷୁ ଭୋଜନଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ଗୋପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦଂ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତମିଦଂ ଶୁଭମ୍
ଆଷାଢ଼ ଠାରୁ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଗାଈ ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତକୁ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
ଅଯନାଦଯନଂ ଯାଵଦ୍ ଵର୍ଜଯେତ୍ପୁଷ୍ପସର୍ପିଷୀ ତଦନ୍ତେ ପୁଷ୍ପଦାମାନି ଘୃତଧେନ୍ଵା ସହୈଵ ତୁ
ଏକ ଅୟନ ଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଅୟନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଘିଅ ଖାଇବାକୁ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଶେଷରେ ଫୁଲର ମାଳା ଏବଂ ଘିଅ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଶିଵପଦଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଵିପ୍ରାଯ ଘୃତପାଯସମ୍ ଏତଚ୍ଛୀଲଵ୍ରତଂ ନାମ ଶୀଲାରୋଗ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘିଅ ଦେଇ ପାୟସ ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶୀଳ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ନେତିକତା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ସଂଧ୍ଯାଦୀପପ୍ରଦୋ ଯସ୍ତୁ ସମାଂ ତୈଲଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ ସମାନ୍ତେ ଦୀପିକାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ ଚକ୍ରଶୂଲେ ଚ କାଞ୍ଚନେ
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦୀପ ଦାନ କରେ ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷ ତେଲ ବଦ୍ଧ କରିଥାଏ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସୁନାର ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଵିପ୍ରାଯ ତେଜସ୍ଵୀ ସ ଭଵେଦିହ ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଦୀପ୍ତିଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୋଷାକ ଦାନ କରି, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହାକୁ ଦୀପ୍ତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଦିତୃତୀଯାଯାଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଗୋମୂତ୍ରଯାଵକମ୍ ନକ୍ତଂ ଚରେଦବ୍ଦମେକମ୍ ଅବ୍ଦାନ୍ତେ ଗୋପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ଠାରୁ ତୃତୀୟା ଦିନରେ ଗାଈର ମୂତ୍ରରେ ଉପକୁ ଭିଜା ଯବ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ରାତିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୌରୀଲୋକେ ଵସେତ୍କଲ୍ପଂ ତତୋ ରାଜା ଭଵେଦିହ ଏତଦ୍ରୁଦ୍ରଵ୍ରତଂ ନାମ ସଦା କଲ୍ଯାଣକାରକମ୍
ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୌରୀଙ୍କର ଲୋକରେ ବସି, ପରେ ଏଠାରେ ରାଜା ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ରୁଦ୍ର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସଦା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଵର୍ଜଯେଚ୍ଚୈତ୍ରମାସେ ଚ ଯଶ୍ଚ ଗନ୍ଧାନୁଲେପନମ୍ ଶୁକ୍ତିଂ ଗନ୍ଧଭୃତାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ସିତଵାସସୀ ଵାରୁଣଂ ପଦମାପ୍ନୋତି ଦୃଢଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇବା ବଦ୍ଧ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଶଙ୍ଖ ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ବରୁଣଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।
ଵୈଶାଖେ ପୁଷ୍ପଲଵଣଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵାଥ ଗୋପ୍ରଦଃ ଭୂତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପଦେ କଲ୍ପଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ରାଜା ଭଵେଦିହ ଏତତ୍କାନ୍ତିଵ୍ରତଂ ନାମ କାନ୍ତିକୀର୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ବୈଶାଖ ମାସରେ ଫୁଲ ଓ ଲୁଣ ବଦ୍ଧ କରି, ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ବସି, ପରେ ଏଠାରେ ରାଜା ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ କାନ୍ତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା କାନ୍ତି ଓ କୀର୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ କାଞ୍ଚନଂ କୃତ୍ଵା ତିଲରାଶିସମନ୍ଵିତମ୍ ତ୍ର୍ଯହଂ ତିଲପ୍ରଦୋ ଭୂତ୍ଵା ଵହ୍ନିଂ ସଂତର୍ପ୍ଯ ସଦ୍ଵିଜମ୍
ସୁନାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତିଆରି କରି ତିଳରେ ଭରି, ତିନି ଦିନ ତିଳ ଦାନ କରି, ଅଗ୍ନି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିପ୍ରଦାମ୍ପତ୍ଯଂ ମାଲ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷଣୈଃ ଶକ୍ତିତସ୍ତ୍ରିପଲାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ପ୍ରୀଯତାମିତି
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମାଳା, ପୋଷାକ ଓ ଗହନା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଅତି କମରେ ତିନି ପଳା ସୁନା ଦେଇ, 'ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଖୁସି ହେଉ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଣ୍ଯେ ଽହ୍ନି ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯାତ୍ଯପୁନର୍ଭଵମ୍ ଏତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵ୍ରତଂ ନାମ ନିର୍ଵାଣପଦଦାଯକମ୍
ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଦିନରେ ଏହି ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପାଇଯାଏ ଏବଂ ଆଉ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଯଶ୍ଚୋଭଯମୁଖୀଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଭୂତକନକାନ୍ଵିତାମ୍ ଦିନଂ ପଯୋଵ୍ରତସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍ ଏତଦ୍ଧେନୁଵ୍ରତଂ ନାମ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଇ ଛେନା ସହ ଗାଈ, ବହୁତ ସୁନା ଲଗାଇ ଦାନ କରେ ଏବଂ ଏକ ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ରଖିଥାଏ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଧେନୁ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ପୁନଃଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୁଏ।
ତ୍ର୍ଯହଂ ପଯୋଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତ୍ଵା କାଞ୍ଚନଂ କଲ୍ପପାଦପମ୍ ପଲାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ତଣ୍ଡୁଲୈସ୍ ତୂପସଂଯୁତମ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ଯାତି କଲ୍ପଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ତିନି ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ରଖି, ଏକ ସୁନାର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ତିନି ପଳା ସୁନା ଅତି କମରେ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଚାଉଳ ସହ ଦାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ପଦକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତକୁ କଳ୍ପ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।