ପୃଥୁର୍ ଅପ୍ଯଵଦଦ୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଈପ୍ସିତଂ ଦେହି ସୁଵ୍ରତେ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚରସ୍ଯ ଚ
ପୃଥୁ କହିଲେ, 'ହେ ସୁଶୀଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସବୁ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ଶୀଘ୍ର ଦେଅ।'
ତଥୈଵ ସାବ୍ରଵୀଦ୍ ଭୂମିର୍ ଦୁଦୋହ ସ ନରାଧିପଃ ସ୍ଵକେ ପାଣୌ ପୃଥୁର୍ଵତ୍ସଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଂ ମନୁମ୍
ଏହିପରି ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ରାଜା ପୃଥୁ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛା କରି, ନିଜ ହାତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ।
ତଦନ୍ନମଭଵଚ୍ଛୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜା ଜୀଵନ୍ତି ଯେନ ଵୈ ତତସ୍ତୁ ଋଷିଭିର୍ଦୁଗ୍ଧା ଵତ୍ସଃ ସୋମସ୍ତଦାଭଵତ୍
ସେ ଖାଦ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ୍ତ। ପରେ ଋଷିମାନେ ସୋମକୁ ବଛା କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ।
ଦୋଗ୍ଧା ବୃହସ୍ପତିରଭୂତ୍ ପାତ୍ରଂ ଵେଦସ୍ତପୋ ରସଃ ଦେଵୈଶ୍ଚ ଵସୁଧା ଦୁଗ୍ଧା ଦୋଗ୍ଧା ମିତ୍ରସ୍ତଦାଭଵତ୍
ବୃହସ୍ପତି ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ, ପାତ୍ର ହେଲା ବେଦ, ରସ ହେଲା ତପସ୍ୟା। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ମିତ୍ର ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵତ୍ସଃ ସମଭଵତ୍ କ୍ଷୀରମୂର୍ଜସ୍କରଂ ବଲମ୍ ଦେଵାନାଂ କାଞ୍ଚନଂ ପାତ୍ରଂ ପିତୄଣାଂ ରାଜତଂ ତଥା
ଇନ୍ଦ୍ର ବଛା ହେଲେ, ଦୁଧ ହେଲା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଓ ଓଜସ୍। ପାତ୍ର ହେଲା ସୁନାର, ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ର ହେଲା।
ଅନ୍ତକଶ୍ଚାଭଵଦ୍ଦୋଗ୍ଧା ଯମୋ ଵତ୍ସଃ ସ୍ଵଧା ରସଃ ଅଲାବୁପାତ୍ରଂ ନାଗାନାଂ ତକ୍ଷକୋ ଵତ୍ସକୋ ଽଭଵତ୍
ଅନ୍ତକ ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ, ଯମ ବଛା ହେଲେ, ରସ ହେଲା ସ୍ୱଧା। ନାଗମାନେ ପାଇଁ ଆଳାଭ ପାତ୍ର ହେଲା, ଏବଂ ତକ୍ଷକ ବଛା ହେଲେ।
ଵିଷଂ କ୍ଷୀରଂ ତତୋ ଦୋଗ୍ଧା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଽଭଵତ୍ପୁନଃ ଅସୁରୈରପି ଦୁଗ୍ଧେଯମ୍ ଆଯସେ ଶକ୍ରପୀଡିନୀମ୍
ସେଠାରେ ବିଷ ଦୁଧ ହେଲା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଆଉଥରେ ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ। ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୋହାର ପାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା।
ପାତ୍ରେ ମାଯାମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଵତ୍ସଃ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିସ୍ ତୁ ଵିରୋଚନଃ ଦୋଗ୍ଧା ଦ୍ଵିମୂର୍ଧା ତତ୍ରାସୀନ୍ ମାଯା ଯେନ ପ୍ରଵର୍ତିତା
ପାତ୍ର ହେଲା ମାୟା, ବଛା ହେଲେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ। ଦୁହିବାକୁ ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା ଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଵସୁଧା ଦୁଗ୍ଧା ପୁରାନ୍ତର୍ଧାନମ୍ ଈପ୍ସୁଭିଃ କୃତ୍ଵା ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ଵତ୍ସମ୍ ଆମପାତ୍ରେ ମହୀପତେ
ଯକ୍ଷମାନେ ଗୁପ୍ତି ଆଶା କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ। ବଛା ହେଲେ ବୈଶ୍ରବଣ, ପାତ୍ର ହେଲା କাঁচା।
ପ୍ରେତରକ୍ଷୋଗଣୈର୍ଦୁଗ୍ଧା ଧରା ରୁଧିରମୁଲ୍ବଣମ୍ ରୌପ୍ଯନାଭୋ ଽଭଵଦ୍ଦୋଗ୍ଧା ସୁମାଲୀ ଵତ୍ସ ଏଵ ତୁ
ପ୍ରେତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ଯାହାରୁ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ବାହାରିଲା। ସୁମାଳୀ ଦୁହିବାକୁ ଥିଲେ, ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ର ଏବଂ ବଛା ମଧ୍ୟ ସେଉଁଥିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵୈଶ୍ଚ ପୁରା ଦୁଗ୍ଧା ଵସୁଧା ସାପ୍ସରୋଗଣୈଃ ଵତ୍ସଂ ଚୈତ୍ରରଥଂ କୃତ୍ଵା ଗନ୍ଧାନ୍ପଦ୍ମଦଲେ ତଥା
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ବଛା ହେଲେ ଚିତ୍ରରଥ, ରସ ହେଲା ସୁଗନ୍ଧ, ଏବଂ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଥିଲା।
ଦୋଗ୍ଧା ଵରରୁଚିର୍ନାମ ନାଟ୍ଯଵେଦସ୍ଯ ପାରଗଃ ଗିରିଭିର୍ଵସୁଧା ଦୁଗ୍ଧା ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ନାଟ୍ୟବେଦର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବରରୁଚି ଦୁହିବାକୁ ଥିଲେ। ପାହାଡ଼ମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ମିଳିଲା।
ଔଷଧାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ଦୋଗ୍ଧା ମେରୁର୍ମହାଚଲଃ ଵତ୍ସୋ ଽଭୂଦ୍ଧିମଵାଂସ୍ ତତ୍ର ପାତ୍ରଂ ଶୈଲମଯଂ ପୁନଃ
ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି ଦୁହିବାକୁ ମହାପାହାଡ଼ ମେରୁ ଥିଲେ, ବଛା ହେଲେ ହିମବନ୍ତ, ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର।
ଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଵସୁଧା ଦୁଗ୍ଧା କ୍ଷୀରଂ ଛିନ୍ନପ୍ରରୋହଣମ୍ ପାଲାଶପାତ୍ରେ ଦୋଗ୍ଧା ତୁ ଶାଲଃ ପୁଷ୍ପଲତାକୁଲଃ
ଗଛମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ଯାହାରୁ କଟା ଶାଖା ପାଇଁ ରସ ମିଳିଲା। ପାତ୍ର ହେଲା ପଳାଶ ଗଛର, ଦୁହିବାକୁ ଫୁଲ ଲତା ଥିବା ଶାଳ ଗଛ ଥିଲେ।
ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଽଭଵତ୍ତତୋ ଵତ୍ସଃ ସର୍ଵଵୃକ୍ଷୋ ଧନାଧିପଃ ଏଵମନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵସୁଧା ତଦା ଦୁଗ୍ଧା ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ତାପରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ବଛା ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଗଛଙ୍କ ମାଲିକ ଦୁହିବାକୁ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ।
ଆଯୁର୍ ଧନାନି ସୌଖ୍ଯଂ ଚ ପୃଥୌ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି ନ ଦରିଦ୍ରସ୍ତଦା କଶ୍ଚିନ୍ ନ ରୋଗୀ ନ ଚ ପାପକୃତ୍
ପୃଥୁ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଧନ ଓ ସୁଖ ପାଉଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ନାହିଁ।
ନୋପସର୍ଗଭଯଂ କିଂଚିତ୍ ପୃଥୌ ରାଜନି ଶାସତି ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତା ଲୋକା ଦୁଃଖଶୋକଵିଵର୍ଜିତାଃ
ପୃଥୁ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, କୌଣସି ଦୁର୍ଘଟନା ବା ଆପଦର ଭୟ ଥିଲାନି। ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ଆସିନଥିଲା।
ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ଚ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରାନ୍ ଉତ୍ସାର୍ଯ ସ ମହାବଲଃ ଭୁଵସ୍ତଲଂ ସମଂ ଚକ୍ରେ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୃଥୁ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ର ଶିରା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ମାନେକୁ ହଟାଇ ଦେଲେ, ଏବଂ ଭୂମିକୁ ସମତଳ କରିଦେଲେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।
ନ ପୁରଗ୍ରାମଦୁର୍ଗାଣି ନ ଚାଯୁଧଧରା ନରାଃ କ୍ଷଯାତିଶଯଦୁଃଖଂ ଚ ନାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚାଦରଃ
ସେଇ ସମୟରେ କୌଣସି ସହର, ଗାଁ ବା କିଲ୍ଲା ଥିଲାନି, ନ ମାନେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଅତିରିକ୍ତ ଦୁଃଖ ବା ନାଶ ଥିଲାନି, ଏବଂ ଧନ ର ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଆଗ୍ରହ ଥିଲାନି।
ଧର୍ମୈକଵାସନା ଲୋକାଃ ପୃଥୌ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି କଥିତାନି ଚ ପାତ୍ରାଣି ଯତ୍କ୍ଷୀରଂ ଚ ମଯା ତଵ
ପୃଥୁ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଲୋକମାନେ ଧର୍ମକୁ ଏକମାତ୍ର ମନେ ରଖିଥିଲେ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ପାତ୍ର ଓ ଦୁଧ ବିଷୟରେ କହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ତାହିଁ ସମୟର କଥା।
ଯେଷାଂ ଯତ୍ର ରୁଚିସ୍ତତ୍ତଦ୍ ଦେଯଂ ତେଭ୍ଯୋ ଵିଜାନତା ଯଜ୍ଞଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ନିଵେଦିତମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ସେଇ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ଦେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ପିତୃତର୍ପଣରେ, ମୁଁ ସବୁକିଛି ତୁମ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲି।
ଦୁହିତୃତ୍ଵଂ ଗତା ଯସ୍ମାତ୍ ପୃଥୋର୍ଧର୍ମଵତୋ ମହୀ ତଦାନୁରାଗଯୋଗାଚ୍ଚ ପୃଥିଵୀ ଵିଶ୍ରୁତା ବୁଧୈଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୃଥୁ ତାଙ୍କୁ ଝିଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଭଲପାଇବା ଥିବାରୁ, ପୃଥିବୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ 'ପୃଥିବୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ଆଦିତ୍ଯଵଂଶମଖିଲଂ ଵଦ ସୂତ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ସୋମଵଂଶଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ଯଥାଵଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ସୂତ, ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ସମସ୍ତ କଥା କ୍ରମକ୍ରମେ କହନ୍ତୁ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର କଥା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ। ଆପଣ ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।
ଵିଵସ୍ଵାନ୍କଶ୍ଯପାତ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଅଦିତ୍ଯାମଭଵତ୍ ସୁତଃ ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀତ୍ରଯଂ ତଦ୍ଵତ୍ ସଂଜ୍ଞା ରାଜ୍ଞୀ ପ୍ରଭା ତଥା
ବିବସ୍ୱାନ୍ ପୂର୍ବରୁ କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତିନି ଝିଅ ଥିଲେ— ସଞ୍ଜ୍ଞା, ରାଣୀ, ଏବଂ ପ୍ରଭା।
ରୈଵତସ୍ଯ ସୁତା ରାଜ୍ଞୀ ରେଵତଂ ସୁଷୁଵେ ସୁତମ୍ ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାତଂ ସୁଷୁଵେ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସଂଜ୍ଞା ତଥା ମନୁମ୍
ରୈବତଙ୍କ ଝିଅ ଯିଏ ରାଣୀ ଥିଲେ, ସେ ଏକ ପୁଅ ରେବତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାତ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରୀ ସଞ୍ଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଯମଶ୍ଚ ଯମୁନା ଚୈଵ ଯମଲୌ ତୁ ବଭୂଵତୁଃ ତତସ୍ତେଜୋମଯଂ ରୂପମ୍ ଅସହନ୍ତୀ ଵିଵସ୍ଵତଃ
ଯମ ଓ ଯମୁନା ଜୁମ୍ଲା ଭାଉଣୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବିବସ୍ୱାନ୍ଙ୍କର ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ ସହିପାରିଲେନି।
ନାରୀମୁତ୍ପାଦଯାମାସ ସ୍ଵଶରୀରାଦନିନ୍ଦିତାମ୍ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ ସ୍ଵରୂପରୂପେଣ ନାମ୍ନା ଛାଯେତି ଭାମିନୀ
ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରୀ ନିଜ ଦେହରୁ ଏକ ନିର୍ମଳ ଓ ନିଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ଛାୟା।
ପୁରତଃ ସଂସ୍ଥିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂଜ୍ଞା ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ଛାଯେ ତଂ ଭଜ ଭର୍ତାରମ୍ ଅସ୍ମଦୀଯଂ ଵରାନନେ
ସଞ୍ଜ୍ଞା ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, କହିଲେ— 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ସେବା କର।'
ଅପତ୍ଯାନି ମଦୀଯାନି ମାତୃସ୍ନେହେନ ପାଲଯ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ଦେଵମ୍ ଅଗମତ୍ କ୍ଵାପି ସୁଵ୍ରତା
'ମୋ ପିଲାମାନେକୁ ମାଆ ଭଳି ମମତାରେ ଦେଖା', ବୋଲି ସଞ୍ଜ୍ଞା କହି, ସେ ସୁବ୍ରତା ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ କେଉଁଠି ଯାଇଯାଇଲେ।
କାମଯାମାସ ଦେଵୋ ଽପି ସଂଜ୍ଞେଯମିତି ଚାଦରାତ୍ ଜନଯାମାସ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ପୁତ୍ରଂ ଚ ମନୁରୂପିଣମ୍
ଦେବତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସଞ୍ଜ୍ଞା ଭାବି ଭଲପାଇଲେ, ଏବଂ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ମନୁ ସଦୃଶ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।