ନ ଚାତ୍ର ସ୍ଥାପନଂ କାର୍ଯଂ ନ ଚ କୁମ୍ଭାଭିଷେଚନମ୍ ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵୌଷଧୈଃ କୃତ୍ଵା ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାମ୍ବରୋ ଗୃହୀ
ଏଠାରେ ଭଗବାନ୍ତି ରଖିବା କିମ୍ବା କୁମ୍ଭ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି ସ୍ବେତ ପୁଷ୍ପ ଓ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଗୃହସ୍ଥ ରହିବା ଉଚିତ।
କଣ୍ଠସୂତ୍ରୈଃ ସକନକୈର୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ସମଭିପୂଜଯେତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦେଯାନି ଶୁକ୍ଲା ଗାଵଃ ସକାଞ୍ଚନାଃ
କଣ୍ଠସୂତ୍ର ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ବେତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପୋଷାକ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ସ୍ବେତ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଵଶ୍ଯାନି ଵଶୀ କୁର୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଶତ୍ରୁବଲାନ୍ଯପି ଅମିତ୍ରାଣ୍ଯପି ମିତ୍ରାଣି ହୋମୋ ଽଯଂ ପାପନାଶନଃ
ଏହି ପ୍ରୟୋଗରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବଶ କରିପାରିବେ; ମିତ୍ର ଓ ଅମିତ୍ର ଦୁଇଁକୁ ମଧ୍ୟ; ଏହି ହୋମ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଵିଦ୍ଵେଷଣେ ଽଭିଚାରେ ଚ ତ୍ରିକୋଣଂ କୁଣ୍ଡମିଷ୍ଯତେ ଦ୍ଵିମେଖଲଂ କୋଣମୁଖଂ ହସ୍ତମାତ୍ରଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ବିରୋଧ ଓ ଅଭିଚାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ତ୍ରିକୋଣାକାର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱିମେଖଳା ଓ କୋଣ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହାତର ମାପରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ହୋମଂ କୁର୍ଯୁସ୍ତତୋ ଵିପ୍ରା ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ ନିଵୀତଲୋହିତୋଷ୍ଣୀଷା ଲୋହିତାମ୍ବରଧାରିଣଃ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଲାଲ ପଗଡି ଓ ଲାଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ହୋମ କରିବେ।
ନଵଵାଯସରକ୍ତାଢ୍ଯପାତ୍ରତ୍ରଯସମନ୍ଵିତାଃ ସମିଧୋ ଵାମହସ୍ତେନ ଶ୍ଯେନାସ୍ଥିବଲସଂଯୁତାଃ ହୋତଵ୍ଯା ମୁକ୍ତକେଶୈସ୍ତୁ ଧ୍ଯାଯଦ୍ଭିରଶିଵଂ ରିପୌ
ନୂତନ ତିନିଟି ଲାଲ ପଦାର୍ଥ ଭରା ପାତ୍ର ନେଇ, ବାମ ହାତରେ ଶ୍ୟେନ ହାଡ଼ର ଶକ୍ତି ମିଶିତ କାଠ ନେଇ, ଖୋଲା କେଶ ରଖି ଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଚିନ୍ତା କରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୁର୍ମିତ୍ରିଯାସ୍ ତସ୍ମୈ ସନ୍ତୁ ତଥା ହୁଂଫଡିତୀତି ଚ ଶ୍ଯେନାଭିଚାରମନ୍ତ୍ରେଣ କ୍ଷୁରଂ ସମଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ
ଦୁଷ୍ଟ ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, 'ହୁଁ ଫଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ୟେନ ଅଭିଚାର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କସୁରକୁ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିରୂପଂ ରିପୋଃ କୃତ୍ଵା କ୍ଷୁରେଣ ପରିକର୍ତଯେତ୍ ରିପୁରୂପସ୍ଯ ଶକଲାନ୍ ଯଥୈଵାଗ୍ନୌ ଵିନିଷ୍କ୍ଷିପେତ୍
ଶତ୍ରୁର ଏକ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, କସୁର ଦ୍ୱାରା କାଟିବା ଉଚିତ; ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିମାର ଖଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞଵିଧାନାନ୍ତେ ସଦୈଵାଭିଚରନ୍ପୁନଃ ଵିଦ୍ଵେଷଣଂ ତଥା କୁର୍ଵନ୍ ନେତଦେଵ ସମାଚରେତ୍
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ବିଧି ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ପୁନି ବିରୋଧ କିମ୍ବା ଅଭିଚାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଇହୈଵ ଫଲଦଂ ପୁଂସାମ୍ ଏତନ୍ନାମୁତ୍ର ଶୋଭନମ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛାନ୍ତିକମେଵାତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଫଳ ଦେଉଛି, ପରଲୋକରେ ଶୁଭ ଦେଉନାହିଁ; ତେଣୁ ଭୂତି ଚାହିଁଥିବା ଲୋକେ ଏଠାରେ ମାତ୍ର ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞତ୍ରଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯସ୍ ତ୍ଵକାମ୍ଯେନ ମାନଵଃ ସ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦମାପ୍ନୋତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯେ କେହି ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ତିନିଟି କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦକୁ ପାଇଥାଏ, ଯାହାରୁ ପୁନି ଫେରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ମାନଵଃ ନ ତସ୍ଯ ଗ୍ରହପୀଡା ସ୍ଯାନ୍ ନ ଚ ବନ୍ଧୁଜନକ୍ଷଯଃ
ଯେ ଏହି କଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହପୀଡା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ-ଜନର ହାନି ହେବା ନାହିଁ।
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞତ୍ରଯଂ ଗେହେ ଲିଖିତଂ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ନ ପୀଡା ତତ୍ର ବାଲାନାଂ ନ ରୋଗୋ ନ ଚ ବନ୍ଧନମ୍
ଯେଉଁ ଘରରେ ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ତିନିଟି ଲେଖି ରଖାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ କିଛି ପୀଡା, ରୋଗ କିମ୍ବା ବନ୍ଧନ ନାହିଁ।
ଅଶେଷଯଜ୍ଞଫଲଦଂ ନିଃଶେଷାଘଵିନାଶନମ୍ କୋଟିହୋମଂ ଵିଦୁଃ ପ୍ରାଜ୍ଞା ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ପ୍ରଜ୍ଞାମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ କୋଟି ହୋମ ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁଇଁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ପ୍ରାହୁର୍ ଲକ୍ଷହୋମଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ଦ୍ଵାଦଶାହମଖସ୍ ତଦ୍ଵନ୍ ନଵଗ୍ରହମଖଃ ସ୍ମୃତଃ
ସୁରମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଲକ୍ଷ ହୋମ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନର ଯଜ୍ଞ ଓ ନବଗ୍ରହ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଇତି କଥିତମିଦାନୀମୁତ୍ସଵାନନ୍ଦହେତୋଃ ସକଲକଲୁଷହାରୀ ଦେଵଯଜ୍ଞାଭିଷେକଃ ପରିପଠତି ଯ ଇତ୍ଥଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ପ୍ରସଙ୍ଗାଦ୍ ଅଭିଭଵତି ସ ଶତ୍ରୂନାଯୁରାରୋଗ୍ଯଯୁକ୍ତଃ
ଉତ୍ସବ ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଏହି ଦେବଯଜ୍ଞ ଅଭିଷେକ ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୂଷଣ ଦୂର କରେ, ବିବରଣ କରାଯାଇଛି; ଯେ ଏହିପରି ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରେ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ପଦ୍ମାସନଃ ପଦ୍ମକରଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭସମଦ୍ଯୁତିଃ ସପ୍ତାଶ୍ଵଃ ସପ୍ତରଜ୍ଜୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଭୁଜଃ ସ୍ଯାତ୍ସଦା ରଵିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସଦା ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା, ପଦ୍ମର ଗଭୀର ଅଭା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ସାତଟି ଘୋଡା ଓ ସାତଟି ରଶି ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଉଥିବା, ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ଵେତଃ ଶ୍ଵେତାମ୍ବରଧରଃ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ ଗଦାପାଣିର୍ଦ୍ଵିବାହୁଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵରଦଃ ଶଶୀ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଦା ଧଳା ରଙ୍ଗରେ, ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧଳା ଘୋଡା ଉପରେ ବସିଥିବା, ଧଳା ଯାନ ରେ, ହାତରେ ଗଦା ଧରିଥିବା, ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା ଓ ଦୟା କରୁଥିବା ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
ରକ୍ତମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶକ୍ତିଶୂଲଗଦାଧରଃ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ଶ୍ଵେତରୋମା ଵରଦଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଧରାସୁତଃ
ଧରାର ପୁଅ ମଙ୍ଗଳକୁ ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତରେ ଶକ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ଧଳା କେଶ ଓ ଦୟା କରୁଥିବା ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
ପୀତମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ କର୍ଣିକାରସମଦ୍ଯୁତିଃ ଖଡ୍ଗଚର୍ମଗଦାପାଣିଃ ସିଂହସ୍ଥୋ ଵରଦୋ ବୁଧଃ
ବୁଧକୁ ପୀତ ମାଳା ଓ ପୀତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲର ଅଭା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ହାତରେ ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା, ସିଂହ ଉପରେ ବସିଥିବା ଓ ଦୟା କରୁଥିବା ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
ଦେଵଦୈତ୍ଯଗୁରୂ ତଦ୍ଵତ୍ ପୀତଶ୍ଵେତୌ ଚତୁର୍ଭୁଜୌ ଦଣ୍ଡିନୌ ଵରଦୌ କାର୍ଯୌ ସାକ୍ଷସୂତ୍ରକମଣ୍ଡଲୂ
ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପୀତ ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗରେ, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା, ଦୟା କରୁଥିବା ଭାବରେ, ମଣିମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଥିବା ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲଦ୍ଯୁତିଃ ଶୂଲୀ ଵରଦୋ ଗୃଧ୍ରଵାହନଃ ବାଣବାଣାସନଧରଃ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଽର୍କସୁତସ୍ ତଥା
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଶନିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିବା, ଦୟା କରୁଥିବା, ଗୃଧ୍ର ଉପରେ ବସିଥିବା, ହାତରେ ତୀର ଓ ଧନୁ ଧରିଥିବା ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
କରାଲଵଦନଃ ଖଡ୍ଗଚର୍ମଶୂଲୀ ଵରପ୍ରଦଃ ନୀଲସିଂହାସନସ୍ଥଶ୍ଚ ରାହୁରତ୍ର ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ରାହୁଙ୍କୁ କରାଳ ମୁହଁ ଥିବା, ହାତରେ ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିବା, ଦୟା କରୁଥିବା, ନୀଳ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥିବା ଭାବରେ ଗଣ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଧୂମ୍ରା ଦ୍ଵିବାହଵଃ ସର୍ଵେ ଗଦିନୋ ଵିକୃତାନନାଃ ଗୃଧ୍ରାସନଗତା ନିତ୍ଯଂ କେତଵଃ ସ୍ଯୁର୍ଵରପ୍ରଦାଃ
ସମସ୍ତ କେତୁମାନେ ଧୂସର ରଙ୍ଗରେ, ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ହାତରେ ଗଦା ଧରିଥିବା, ବିକୃତ ମୁହଁ ଥିବା, ସଦା ଗୃଧ୍ରାସନ ଉପରେ ବସିଥିବା ଓ ଦୟା କରୁଥିବା ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେ କିରୀଟିନଃ କାର୍ଯା ଗ୍ରହା ଲୋକହିତାଵହାଃ ସ୍ଵାଙ୍ଗୁଲେନୋଚ୍ଛ୍ରିତାଃ ସର୍ଵେ ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ସଦା
ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜଗତର ଭଲ କରୁଥିବା, ସ୍ୱଂଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇଯାଉଥିବା, ସଦା ଏକ ଶତ ଏଠାଠି ଅଟ୍ଟ ଅଙ୍କରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।
ଭଗଵନ୍ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ତଥାନ୍ଯଦପି ଯଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲାଯାଲଂ ତତ୍ପୁନର୍ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ନାଥ, ଆନନ୍ଦ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଶୁଣିଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଆଉ ଏକଥର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଽବ୍ରଵୀଚ୍ଛମ୍ଭୁର୍ ଅଯଂ ଵାଙ୍ମଯପାରଗଃ ମତ୍ସମସ୍ତପସା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୁରାଣଶ୍ରୁତିଵିସ୍ତରୈଃ
ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ, ଶମ୍ଭୁ, ବାଣୀର ମାହାରଥୀ, କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ତପସ୍ୟା ଓ ପୁରାଣ ଶ୍ରୁତିର ବିସ୍ତୃତତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କହିବି।
ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ଵୃଷରୂପେଣ ନନ୍ଦୀ ନାମ ଗଣାଧିପଃ ଧର୍ମାନ୍ମାହେଶ୍ଵରାନ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯତ୍ ଯତଃପ୍ରଭୃତି ନାରଦ
ଏହି ଧର୍ମ, ବୃଷ ରୂପରେ, ନନ୍ଦୀ ନାମକ ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ; ତାଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଶୈବ ଉପାସନା ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ନାରଦ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଦେଵେଶସ୍ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ନାରଦୋ ଽପି ହି ଶୁଶ୍ରୂଷୁର୍ ଅପୃଚ୍ଛନ୍ନନ୍ଦିକେଶ୍ଵରମ୍ ଆଦିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ଶିଵେନେହ ଵଦ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଵ୍ରତମ୍
ଏପରି କହି, ଦେବଦେବଙ୍କ ନାଥ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ନନ୍ଦୀକେଶ୍ବରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ: "ଏଠାରେ ଶୈବ ଉପାସନା ବିଷୟରେ କହ।"
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଵ୍ରତମ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତା ନାମ୍ନା ଶିଵଚତୁର୍ଦଶୀ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ଶୈବ ଉପାସନା ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ 'ଶିବଚତୁର୍ଦଶୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।