ମେଖଲୋପରି ସର୍ଵତ୍ର ଅଶ୍ଵତ୍ଥଦଲସଂନିଭମ୍ ଵେଦୀ ଚ କୋଟିହୋମେ ସ୍ଯାଦ୍ ଵିତସ୍ତୀନାଂ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ମେଖଳାଉପରେ ସବୁଠାରେ ବଡ଼ ପିପଳ ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍; କୋଟି-ହୋମ ପାଇଁ ବେଦୀ ଚାରି ହାତର ଲମ୍ବା ହେବା ଦରକାର।
ଚତୁରସ୍ରା ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ତ୍ରିଭିର୍ଵପ୍ରୈସ୍ତୁ ସଂଯୁତା ଵପ୍ରପ୍ରମାଣଂ ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଵେଦୀନାଂ ଚ ତଥୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ବେଦୀଟି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚତୁର୍ସ୍ର ହେବା ଦରକାର, ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଭୂମି ଦେଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଭୂମିର ମାପ ଓ ବେଦୀର ଉଚ୍ଚତା ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଛି, ସେହିପରି।
ତଥା ଷୋଡଶହସ୍ତଃ ସ୍ଯାନ୍ ମଣ୍ଡପଶ୍ଚ ଚତୁର୍ମୁଖଃ ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରେ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ବହ୍ଵୃଚଂ ଵେଦପାରଗମ୍
ଏପରି, ମଣ୍ଡପଟି ସୋଳହ ହାତ ଲମ୍ବା ଓ ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଉଚିତ୍; ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବହୃଚ ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ବସାଇବା ଦରକାର।
ଯଜୁର୍ଵିଦଂ ତଥା ଯାମ୍ଯେ ପଶ୍ଚିମେ ସାମଵେଦିନମ୍ ଅଥର୍ଵଵେଦିନଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଉତ୍ତରେ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଏହିପରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ସାମବେଦ ପଣ୍ଡିତ, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଅଥର୍ବବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ବସାଇବା ଉଚିତ୍।
ଅଷ୍ଟୌ ତୁ ହୋମକାଃ କାର୍ଯା ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵେଦିନଃ ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଯୁର୍ ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ ପୂର୍ଵଵତ୍ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଭୂଷଣୈଃ
ଅଠ ଜଣ ହୋମ କରିବା ପଣ୍ଡିତ ଏବଂ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ଦରକାର; ଏହିପରି, ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଅଙ୍ଗବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଉଚିତ୍ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ରାତ୍ରିସୂକ୍ତଂ ଚ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ପାଵମାନଂ ସୁମଙ୍ଗଲମ୍ ପୂର୍ଵତୋ ବହ୍ଵୃଚଃ ଶାନ୍ତିଂ ପଠନ୍ନାସ୍ତେ ହ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବହୃଚ ପଣ୍ଡିତ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସି, ରାତ୍ରିସୂକ୍ତ, ରୌଦ୍ର, ପାବମାନ, ସୁମଙ୍ଗଳ ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥାନ୍ତି।
ଶାକ୍ତଂ ଶାକ୍ରଂ ଚ ସୌମ୍ଯଂ ଚ କୌଷ୍ମାଣ୍ଡଂ ଶାନ୍ତିମେଵ ଚ ପାଠଯେଦ୍ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରି ଯଜୁର୍ଵେଦିନମୁତ୍ତମମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶାକ୍ତ, ଶାକ୍ର, ସୌମ୍ୟ, କୌଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସୁପର୍ଣମଥ ଵୈରାଜମ୍ ଆଗ୍ନେଯଂ ରୁଦ୍ରସଂହିତାମ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସ ତଥା ଶାନ୍ତିଂ ଛନ୍ଦୋଗଃ ପଶ୍ଚିମେ ଜପେତ୍
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଚାନ୍ଦୋଗ ପଣ୍ଡିତ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବୈରାଜ, ଆଗ୍ନେୟ, ରୁଦ୍ରସଂହିତା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସ ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥାନ୍ତି।
ଶାନ୍ତିସୂକ୍ତଂ ଚ ସୌରଂ ଚ ତଥା ଶାକୁନକଂ ଶୁଭମ୍ ପୌଷ୍ଟିକଂ ଚ ମହାରାଜ୍ଯମ୍ ଉତ୍ତରେଣାପ୍ଯଥର୍ଵଵିତ୍
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶାନ୍ତିସୂକ୍ତ, ସୌର, ଶୁଭ ଶାକୁନକ, ପୌଷ୍ଟିକ ଓ ମହାରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥାନ୍ତି।
ପଞ୍ଚଭିଃ ସପ୍ତଭିର୍ଵାପି ହୋମଃ କାର୍ଯୋ ଽତ୍ର ପୂର୍ଵଵତ୍ ସ୍ନାନେ ଦାନେ ଚ ମନ୍ତ୍ରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ ତ ଏଵ ମୁନିସତ୍ତମ
ଏଠାରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ପାଞ୍ଚ ଅଥବା ସାତ ଥର ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍; ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ସେହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସୋର୍ଧାରାଵିଧାନଂ ଚ ଲକ୍ଷହୋମେ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୋଟିହୋମଂ ସମାଚରେତ୍ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଲକ୍ଷ-ହୋମ ପାଇଁ ବସୋର୍ଧାରା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ନିୟମରେ କୋଟି-ହୋମ କରିଥିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚରଣ ପାଇଯାଏ।
ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଗ୍ରହଯଜ୍ଞତ୍ରଯଂ ନରଃ ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପଦମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଗ୍ରହ-ଯଜ୍ଞ ତିନିଟି ବିଷୟ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ଧର୍ମଵିତ୍ କୃତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି କୌଟିହୋମାତ୍ ତଦଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଆଠ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, କୋଟି-ହୋମରୁ ସେହି ଫଳ ମିଳିଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସହସ୍ରାଣି ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାର୍ବୁଦାନି ଚ କୋଟିହୋମେନ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଯଥାଵଚ୍ଛିଵଭାଷିତମ୍
ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ କୋଟି କୋଟି ଗର୍ଭହତ୍ୟା କୋଟି-ହୋମ କରିଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଶିବ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।
ଵଶ୍ଯକର୍ମାଭିଚାରାଦି ତଥୈଵୋଚ୍ଚାଟନାଦିକମ୍ ନଵଗ୍ରହମଖଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ କାମ୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍
ନବଗ୍ରହ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବଶୀକରଣ, ଅଭିଚାର, ଉଚ୍ଚାଟନ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କାମ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଯାଇପାରିବ।
ଅନ୍ଯଥା ଫଲଦଂ ପୁଂସାଂ ନ କାମ୍ଯଂ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ତସ୍ମାଦଯୁତହୋମସ୍ଯ ଵିଧାନଂ ପୂର୍ଵମାଚରେତ୍
ଅନ୍ୟଥା, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କାମ୍ୟ ଫଳ କେବେ ମିଳେନାହିଁ; ତେଣୁ, ପ୍ରଥମେ ଦଶ ହଜାର ହୋମର ବିଧି କରିବା ଦରକାର।
ଵୃତ୍ତଂ ଵୋଚ୍ଚାଟନେ କୁଣ୍ଡଂ ତଥା ଚ ଵଶ୍ଯକର୍ମଣି ତ୍ରିମେଖଲଂ ଚୈକଵକ୍ତ୍ରମ୍ ଅରତ୍ନିର୍ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ
ଉଚ୍ଚାଟନ ପାଇଁ ବେଦୀ ଗୋଲାକାର ହେବା ଉଚିତ୍; ବଶୀକରଣ ପାଇଁ ତିନିଟି ମେଖଳା ଓ ଏକଟି ମୁଖ ଥିବା, ଏକ ହାତ ଚଉଡ଼ା ହେବା ଦରକାର।
ପଲାଶସମିଧଃ ଶସ୍ତା ମଧୁଗୋରୋଚନାନ୍ଵିତାଃ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଣା ତଦ୍ଵତ୍ କୁଙ୍କୁମେନାଭିଷିଞ୍ଚିତାଃ
ହୋମ ପାଇଁ ପଳାଶ କାଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧ ଓ ଗାଏର ପିତ୍ତ ଲଗାଇ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍; ଏହିପରି, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦେଇ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
ହୋମଯେନ୍ମଧୁସର୍ପିର୍ଭ୍ଯାଂ ବିଲ୍ଵାନି କମଲାନି ଚ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଦୈଵ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା
ମଧୁ ଓ ଘିରେ ଦଶ ହଜାର ବିଲ୍ବ ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଵଶ୍ଯକର୍ମଣି ବିଲ୍ଵାନାଂ ପଦ୍ମାନାଂ ଚୈଵ ଧର୍ମଵିତ୍ ସୁମିତ୍ରିଯା ନ ଆପ ଓଷଧଯ ଇତି ହୋମଯେତ୍
ବଶୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକେ ବିଲ୍ବ ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ 'ସୁମିତ୍ରିୟ ନ ଆପ ଔଷଧୟ' ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ଚାତ୍ର ସ୍ଥାପନଂ କାର୍ଯଂ ନ ଚ କୁମ୍ଭାଭିଷେଚନମ୍ ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵୌଷଧୈଃ କୃତ୍ଵା ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାମ୍ବରୋ ଗୃହୀ
ଏଠାରେ ଭଗବାନ୍ତି ରଖିବା କିମ୍ବା କୁମ୍ଭ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି ସ୍ବେତ ପୁଷ୍ପ ଓ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଗୃହସ୍ଥ ରହିବା ଉଚିତ।
କଣ୍ଠସୂତ୍ରୈଃ ସକନକୈର୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ସମଭିପୂଜଯେତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦେଯାନି ଶୁକ୍ଲା ଗାଵଃ ସକାଞ୍ଚନାଃ
କଣ୍ଠସୂତ୍ର ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ବେତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପୋଷାକ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ସ୍ବେତ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଵଶ୍ଯାନି ଵଶୀ କୁର୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଶତ୍ରୁବଲାନ୍ଯପି ଅମିତ୍ରାଣ୍ଯପି ମିତ୍ରାଣି ହୋମୋ ଽଯଂ ପାପନାଶନଃ
ଏହି ପ୍ରୟୋଗରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବଶ କରିପାରିବେ; ମିତ୍ର ଓ ଅମିତ୍ର ଦୁଇଁକୁ ମଧ୍ୟ; ଏହି ହୋମ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଵିଦ୍ଵେଷଣେ ଽଭିଚାରେ ଚ ତ୍ରିକୋଣଂ କୁଣ୍ଡମିଷ୍ଯତେ ଦ୍ଵିମେଖଲଂ କୋଣମୁଖଂ ହସ୍ତମାତ୍ରଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ବିରୋଧ ଓ ଅଭିଚାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ତ୍ରିକୋଣାକାର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱିମେଖଳା ଓ କୋଣ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହାତର ମାପରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ହୋମଂ କୁର୍ଯୁସ୍ତତୋ ଵିପ୍ରା ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ ନିଵୀତଲୋହିତୋଷ୍ଣୀଷା ଲୋହିତାମ୍ବରଧାରିଣଃ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଲାଲ ପଗଡି ଓ ଲାଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ହୋମ କରିବେ।
ନଵଵାଯସରକ୍ତାଢ୍ଯପାତ୍ରତ୍ରଯସମନ୍ଵିତାଃ ସମିଧୋ ଵାମହସ୍ତେନ ଶ୍ଯେନାସ୍ଥିବଲସଂଯୁତାଃ ହୋତଵ୍ଯା ମୁକ୍ତକେଶୈସ୍ତୁ ଧ୍ଯାଯଦ୍ଭିରଶିଵଂ ରିପୌ
ନୂତନ ତିନିଟି ଲାଲ ପଦାର୍ଥ ଭରା ପାତ୍ର ନେଇ, ବାମ ହାତରେ ଶ୍ୟେନ ହାଡ଼ର ଶକ୍ତି ମିଶିତ କାଠ ନେଇ, ଖୋଲା କେଶ ରଖି ଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଚିନ୍ତା କରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୁର୍ମିତ୍ରିଯାସ୍ ତସ୍ମୈ ସନ୍ତୁ ତଥା ହୁଂଫଡିତୀତି ଚ ଶ୍ଯେନାଭିଚାରମନ୍ତ୍ରେଣ କ୍ଷୁରଂ ସମଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ
ଦୁଷ୍ଟ ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, 'ହୁଁ ଫଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ୟେନ ଅଭିଚାର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କସୁରକୁ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିରୂପଂ ରିପୋଃ କୃତ୍ଵା କ୍ଷୁରେଣ ପରିକର୍ତଯେତ୍ ରିପୁରୂପସ୍ଯ ଶକଲାନ୍ ଯଥୈଵାଗ୍ନୌ ଵିନିଷ୍କ୍ଷିପେତ୍
ଶତ୍ରୁର ଏକ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, କସୁର ଦ୍ୱାରା କାଟିବା ଉଚିତ; ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିମାର ଖଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞଵିଧାନାନ୍ତେ ସଦୈଵାଭିଚରନ୍ପୁନଃ ଵିଦ୍ଵେଷଣଂ ତଥା କୁର୍ଵନ୍ ନେତଦେଵ ସମାଚରେତ୍
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ବିଧି ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ପୁନି ବିରୋଧ କିମ୍ବା ଅଭିଚାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଇହୈଵ ଫଲଦଂ ପୁଂସାମ୍ ଏତନ୍ନାମୁତ୍ର ଶୋଭନମ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛାନ୍ତିକମେଵାତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଫଳ ଦେଉଛି, ପରଲୋକରେ ଶୁଭ ଦେଉନାହିଁ; ତେଣୁ ଭୂତି ଚାହିଁଥିବା ଲୋକେ ଏଠାରେ ମାତ୍ର ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।