ଧୃତିର୍ ଵରୀଯାନ୍ ଯଵସଃ ସୁଵର୍ଣୋ ଵଷ୍ଟିରେଵ ଚ ଚରିଷ୍ଣୁର୍ ଈଡ୍ଯଃ ସୁମତିର୍ ଵସୁଃ ଶୁକ୍ରଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଧୃତି ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯବସ ସୁନା ଭଳି ମୂଲ୍ୟବାନ, ବଷ୍ଟିର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ଚରିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ସୁମତି ଧନ ଭଳି ଉପକୃତିକର ଏବଂ ଶୁକ୍ର ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଭଵିଷ୍ଯା ଦଶ ସାଵର୍ଣେର୍ ମନୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ରୌଚ୍ଯାଦଯସ୍ତଥାନ୍ଯେ ଽପି ମନଵଃ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କର ଦଶ ପୁଅ, ରୌଚ୍ୟ ଆଦି ନାମରେ, ଆଗାମୀ କାଳରେ ହେବେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।
ରୁଚେଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁତ୍ରୋ ରୌଚ୍ଯୋ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି ମନୁର୍ ଭୂତିସୁତସ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଭୌତ୍ଯୋ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି
ରୁଚି ନାମକ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପୁଅ ରୌଚ୍ୟ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ମନୁ ହେବେ। ଏହିପରି ଭୂତିଙ୍କର ପୁଅ ଭୌତ୍ୟ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବେ ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ମନୁ ହେବେ।
ତତସ୍ତୁ ମେରୁସାଵର୍ଣିର୍ ବ୍ରହ୍ମସୂନୁର୍ ମନୁଃ ସ୍ମୃତଃ ଋତଶ୍ଚ ଋତଧାମା ଚ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ମନୁସ୍ ତଥା
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ମେରୁସାବର୍ଣି ମନୁ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହିପରି ଋତ, ଋତଧାମା ଏବଂ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ ମଧ୍ୟ ମନୁ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅତୀତାନାଗତାଶ୍ଚୈତେ ମନଵଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ଷଡୂନଂ ଯୁଗସାହସ୍ରମ୍ ଏଭିର୍ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ନରାଧିପ
ଏହି ସମସ୍ତ ପୂର୍ବତନ ଏବଂ ଆଗାମୀ ମନୁମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଲେ। ଏମିତି ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ଛଅ ହଜାର ଯୁଗ ବ୍ୟତୀତ ହୋଇଯାଇଛି, ରାଜା।
ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ଽନ୍ତରେ ସର୍ଵମିଦମ୍ ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ସଚରାଚରମ୍ କଲ୍ପକ୍ଷଯେ ଵିନିର୍ଵୃତ୍ତେ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନୁଙ୍କ ଅବଧିରେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଏତେ ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ପୁନଃ ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯଂ ଯାତା ଯାସ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୁନି ପୁନି ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ପାଇବେ।
ବହୁଭିର୍ ଧାରିଣୀ ଭୁକ୍ତା ଭୂପାଲୈଃ ଶ୍ରୂଯତେ ପୁରା ପାର୍ଥିଵାଃ ପୃଥିଵୀଯୋଗାତ୍ ପୃଥିଵୀ କସ୍ଯ ଯୋଗତଃ
ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ରାଜା ଏହି ଭୂମିକୁ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ। ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ଭୂମି ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଯାଏ, କାହା ସଂଯୋଗରେ ସେ ପୁନି ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ?
କିମ୍ ଅର୍ଥଂ ଚ କୃତା ସଂଜ୍ଞା ଭୂମେଃ କିଂ ପାରିଭାଷିକୀ ଗୌର୍ ଇତୀଯଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ସୂତ କସ୍ମାଦ୍ବ୍ରଵୀହି ନଃ
ଭୂମିକୁ ଏହି ନାମ କାହିଁକି ଦିଆଯାଇଛି? ଏହାକୁ 'ଗୌ' ବୋଲି କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? ହେ ସୂତ, ଏହି ନାମ କାହିଁକି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଆମକୁ କହ।
ଵଂଶେ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସ୍ଯାସୀଦ୍ ଅଙ୍ଗୋ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ ମୃତ୍ଯୋସ୍ତୁ ଦୁହିତା ତେନ ପରିଣୀତା ସୁଦୁର୍ମୁଖା
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ବଂଶରେ ଅଙ୍ଗ ନାମକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ। ସେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଝିଅ ସୁଦୁର୍ମୁଖାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ସୁନୀଥା ନାମ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵେନୋ ନାମ ସୁତଃ ପୁରା ଅଧର୍ମନିରତଶ୍ଚାସୀଦ୍ ବଲଵାନ୍ ଵସୁଧାଧିପଃ
ସେଠାରୁ ସୁନୀଥା ନାମକ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭୂତକାଳରେ ବେନ ନାମରେ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂମିର ରାଜା ଥିଲେ।
ଲୋକେ ଽପ୍ଯଧର୍ମକୃଜ୍ଜାତଃ ପରଭାର୍ଯାପହାରକଃ ଧର୍ମାଚାରସ୍ଯ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଜଗତୋ ଽଥ ମହର୍ଷିଭିଃ
ସେ ଲୋକରେ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଝିଅ ନେଇଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମହାର୍ଷିମାନେ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ—
ଅନୁନୀତୋ ଽପି ନ ଦଦାଵ୍ ଅନୁଜ୍ଞାଂ ସ ଯଦା ତତଃ ଶାପେନ ମାରଯିତ୍ଵୈନମ୍ ଅରାଜକମଯାର୍ଦିତାଃ
ସେମାନେ ବେନଙ୍କୁ ବହୁବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଶାପ ଦେଇ ସେଉଁଠି ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ରାଜା ନଥିବାରୁ ସମସ୍ତେ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଲେ।
ମମନ୍ଥୁର୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତସ୍ଯ ବଲାଦ୍ଦେହମକଲ୍ମଷାଃ ତତ୍କାଯାନ୍ମଥ୍ଯମାନାତ୍ତୁ ନିପେତୁର୍ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ଅପରାଧ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଜୋରକରି ମଥିଲେ। ସେ ଦେହ ମଥିବାରୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଶରୀରେ ମାତୁରଂଶେନ କୃଷ୍ଣାଞ୍ଜନସମପ୍ରଭାଃ ପିତୁରଂଶସ୍ଯ ଚାଂଶେନ ଧାର୍ମିକୋ ଧର୍ମଚାରିଣଃ
ମାଆଙ୍କ ଅଂଶରୁ କଳି ରଙ୍ଗର ଲୋକ ଜନ୍ମିଲେ। ବାପାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଚାଲୁଥିବା ଏକ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଦକ୍ଷିଣାଦ୍ଧସ୍ତାତ୍ ସଧନୁଃ ସଶରୋ ଗଦୀ ଦିଵ୍ଯତେଜୋମଯଵପୁଃ ସରତ୍ନକଵଚାଙ୍ଗଦଃ
ସେ ଡାହାଣ ହାତରୁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି, ଗଦା ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ତେଜର ଦେହ ଓ ରତ୍ନ ଜଡିତ କବଚ ଓ ବାହୁଡ଼ି ପିନ୍ଧି ଜନ୍ମିଲେ।
ପୃଥୋରେଵାଭଵଦ୍ଯତ୍ନାତ୍ ତତଃ ପୃଥୁରଜାଯତ ସ ଵିପ୍ରୈରଭିଷିକ୍ତୋ ଽପି ତପଃ କୃତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍
ସେ ପ୍ରଥୁ ନାମକ ରାଜା, ଅନେକ ଉଦ୍ୟମରେ ଜନ୍ମିଲେ। ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ସେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵରେଣ ସର୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରଭୁତ୍ଵମ୍ ଅଗମତ୍ ପୁନଃ ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ନିର୍ଧର୍ମଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଭୂତଲମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ପୁନି ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ ହେଲେ। ପୃଥିବୀରେ ବେଦପାଠ ଓ ଯଜ୍ଞର ଧ୍ୱନି ନଥିବା, ଧର୍ମ ନ ଥିବା ଦେଖି—
ଦଗ୍ଧୁମେଵୋଦ୍ଯତଃ କୋପାଚ୍ ଛରେଣାମିତଵିକ୍ରମଃ ତତୋ ଗୋରୂପମାସ୍ଥାଯ ଭୂଃ ପଲାଯିତୁମ୍ ଉଦ୍ଯତା
ଅସୀମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୃଥୁ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତିର ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ତେବେ ପୃଥିବୀ ଗାଈ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ପୃଷ୍ଠତୋ ଽନୁଗତସ୍ତସ୍ଯାଃ ପୃଥୁର୍ଦୀପ୍ତଶରାସନଃ ତତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵୈକଦେଶେ ତୁ କିଂ କରୋମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ପୃଥୁ ତୀବ୍ର ଧନୁଷ ନେଇ, ପୃଥିବୀଙ୍କ ପଛରେ ଧାଉଥିଲେ। ଏହିପରେ ସେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରୁହି, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ବୋଲି କହିଲେ।
ପୃଥୁର୍ ଅପ୍ଯଵଦଦ୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଈପ୍ସିତଂ ଦେହି ସୁଵ୍ରତେ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚରସ୍ଯ ଚ
ପୃଥୁ କହିଲେ, 'ହେ ସୁଶୀଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସବୁ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ଶୀଘ୍ର ଦେଅ।'
ତଥୈଵ ସାବ୍ରଵୀଦ୍ ଭୂମିର୍ ଦୁଦୋହ ସ ନରାଧିପଃ ସ୍ଵକେ ପାଣୌ ପୃଥୁର୍ଵତ୍ସଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଂ ମନୁମ୍
ଏହିପରି ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ରାଜା ପୃଥୁ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛା କରି, ନିଜ ହାତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ।
ତଦନ୍ନମଭଵଚ୍ଛୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜା ଜୀଵନ୍ତି ଯେନ ଵୈ ତତସ୍ତୁ ଋଷିଭିର୍ଦୁଗ୍ଧା ଵତ୍ସଃ ସୋମସ୍ତଦାଭଵତ୍
ସେ ଖାଦ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ୍ତ। ପରେ ଋଷିମାନେ ସୋମକୁ ବଛା କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ।
ଦୋଗ୍ଧା ବୃହସ୍ପତିରଭୂତ୍ ପାତ୍ରଂ ଵେଦସ୍ତପୋ ରସଃ ଦେଵୈଶ୍ଚ ଵସୁଧା ଦୁଗ୍ଧା ଦୋଗ୍ଧା ମିତ୍ରସ୍ତଦାଭଵତ୍
ବୃହସ୍ପତି ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ, ପାତ୍ର ହେଲା ବେଦ, ରସ ହେଲା ତପସ୍ୟା। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ମିତ୍ର ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵତ୍ସଃ ସମଭଵତ୍ କ୍ଷୀରମୂର୍ଜସ୍କରଂ ବଲମ୍ ଦେଵାନାଂ କାଞ୍ଚନଂ ପାତ୍ରଂ ପିତୄଣାଂ ରାଜତଂ ତଥା
ଇନ୍ଦ୍ର ବଛା ହେଲେ, ଦୁଧ ହେଲା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଓ ଓଜସ୍। ପାତ୍ର ହେଲା ସୁନାର, ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ର ହେଲା।
ଅନ୍ତକଶ୍ଚାଭଵଦ୍ଦୋଗ୍ଧା ଯମୋ ଵତ୍ସଃ ସ୍ଵଧା ରସଃ ଅଲାବୁପାତ୍ରଂ ନାଗାନାଂ ତକ୍ଷକୋ ଵତ୍ସକୋ ଽଭଵତ୍
ଅନ୍ତକ ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ, ଯମ ବଛା ହେଲେ, ରସ ହେଲା ସ୍ୱଧା। ନାଗମାନେ ପାଇଁ ଆଳାଭ ପାତ୍ର ହେଲା, ଏବଂ ତକ୍ଷକ ବଛା ହେଲେ।
ଵିଷଂ କ୍ଷୀରଂ ତତୋ ଦୋଗ୍ଧା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଽଭଵତ୍ପୁନଃ ଅସୁରୈରପି ଦୁଗ୍ଧେଯମ୍ ଆଯସେ ଶକ୍ରପୀଡିନୀମ୍
ସେଠାରେ ବିଷ ଦୁଧ ହେଲା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଆଉଥରେ ଦୁହିବାକୁ ହେଲେ। ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୋହାର ପାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା।
ପାତ୍ରେ ମାଯାମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଵତ୍ସଃ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିସ୍ ତୁ ଵିରୋଚନଃ ଦୋଗ୍ଧା ଦ୍ଵିମୂର୍ଧା ତତ୍ରାସୀନ୍ ମାଯା ଯେନ ପ୍ରଵର୍ତିତା
ପାତ୍ର ହେଲା ମାୟା, ବଛା ହେଲେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ। ଦୁହିବାକୁ ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା ଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଵସୁଧା ଦୁଗ୍ଧା ପୁରାନ୍ତର୍ଧାନମ୍ ଈପ୍ସୁଭିଃ କୃତ୍ଵା ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ଵତ୍ସମ୍ ଆମପାତ୍ରେ ମହୀପତେ
ଯକ୍ଷମାନେ ଗୁପ୍ତି ଆଶା କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ। ବଛା ହେଲେ ବୈଶ୍ରବଣ, ପାତ୍ର ହେଲା କাঁচା।
ପ୍ରେତରକ୍ଷୋଗଣୈର୍ଦୁଗ୍ଧା ଧରା ରୁଧିରମୁଲ୍ବଣମ୍ ରୌପ୍ଯନାଭୋ ଽଭଵଦ୍ଦୋଗ୍ଧା ସୁମାଲୀ ଵତ୍ସ ଏଵ ତୁ
ପ୍ରେତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ, ଯାହାରୁ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ବାହାରିଲା। ସୁମାଳୀ ଦୁହିବାକୁ ଥିଲେ, ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ର ଏବଂ ବଛା ମଧ୍ୟ ସେଉଁଥିଲେ।