ସକାମୋ ଯସ୍ତ୍ଵିମଂ କୁର୍ଯାଲ୍ ଲକ୍ଷହୋମଂ ଯଥାଵିଧି ସ ତଂ କାମମଵାପ୍ନୋତି ପଦମାନନ୍ତ୍ଯମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁଠି କେହି ଇଚ୍ଛା ସହ ଯଥାବିଧି ଲକ୍ଷହୋମ କରେ, ସେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ପାଏ ଓ ଅନନ୍ତ ପଦ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାନ୍ ଧନାର୍ଥୀ ଲଭତେ ଧନମ୍ ଭାର୍ଯାର୍ଥୀ ଶୋଭନାଂ ଭାର୍ଯାଂ କୁମାରୀ ଚ ଶୁଭଂ ପତିମ୍
ପୁଅ ଚାହିଲେ ପୁଅ ମିଳେ, ଧନ ଚାହିଲେ ଧନ ମିଳେ; ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚାହିଲେ ଭଲ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମିଳେ, କୁମାରୀ ଶୁଭ ପତି ପାଏ।
ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯସ୍ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ଶ୍ରୀକାମଃ ଶ୍ରିଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଯଂ ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ କାମଂ ସ ଵୈ ଭଵତି ପୁଷ୍କଲଃ ନିଷ୍କାମଃ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ସ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଚ୍ଛତି
ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ଲୋକ ପୁନି ରାଜ୍ୟ ପାଏ, ଶ୍ରୀ ଚାହିଲେ ଶ୍ରୀ ପାଏ; ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତାହା ପ୍ରଚୁର ଭାବରେ ମିଳେ; ଯେଉଁଠି କେହି ନିର୍ଲୋଭ ହୋଇ କରେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପାଏ।
ଅସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୋଟିହୋମଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ଆହୁତୀଭିଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦକ୍ଷିଣାଭିଃ ଫଲେନ ଚ
ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୋଟିହୋମ ଏହି ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆହୁତି, ପ୍ରୟାସ, ଦକ୍ଷିଣା ଓ ଫଳରେ।
ପୂର୍ଵଵଦ୍ଗ୍ରହଦେଵାନାମ୍ ଆଵାହନଵିସର୍ଜନେ ହୋମମନ୍ତ୍ରାସ୍ତ ଏଵୋକ୍ତାଃ ଖାନେ ଦାନେ ତଥୈଵ ଚ କୁଣ୍ଡମଣ୍ଡପଵେଦୀନାଂ ଵିଶେଷୋ ଽଯଂ ନିବୋଧ ମେ
ପୂର୍ବର ପରି ଗ୍ରହ ଦେବତାଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଓ ବିସର୍ଜନର ମନ୍ତ୍ର ହୋମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି; ଖାନ, ଦାନ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଏହିପରି; ଏବେ ମୋତେ ଶୁଣ, କୁଣ୍ଡ, ମଣ୍ଡପ ଓ ବେଦୀର ବିଶେଷତା।
କୋଟିହୋମେ ଚତୁର୍ହସ୍ତଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ତୁ ସର୍ଵତଃ ଯୋନିଵକ୍ତ୍ରଦ୍ଵଯୋପେତଂ ତଦପ୍ଯାହୁସ୍ ତ୍ରିମେଖଲମ୍
କୋଟିହୋମରେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଚାରି ହାତ ଲମ୍ବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚତୁର୍ସ୍ର, ଦୁଇ ଯୋନି ଓ ମୁଖ ଥିବା; ଏହାକୁ ତିନି ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲାଭ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତା କାର୍ଯା ପ୍ରଥମା ମେଖଲା ବୁଧୈଃ ତ୍ର୍ଯଙ୍ଗୁଲାଭ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତା ତଦ୍ଵଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯା ପରିକୀର୍ତିତା
ପ୍ରଥମ ବନ୍ଧନ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ବନ୍ଧନ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଉଚ୍ଛ୍ରାଯଵିସ୍ତରାଭ୍ଯାଂ ଚ ତୃତୀଯା ଚତୁରଙ୍ଗୁଲା ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଶ୍ଚେତି ଵିସ୍ତାରଃ ପୂର୍ଵଯୋରେଵ ଶସ୍ଯତେ
ତୃତୀୟ ବନ୍ଧନ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚ ଓ ପ୍ରସ୍ତ ହୁଏ; ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ବନ୍ଧନର ପ୍ରସ୍ତ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ, ପୂର୍ବର ପରି।
ଵିତସ୍ତିମାତ୍ରା ଯୋନିଃ ସ୍ଯାତ୍ ଷଟ୍ସପ୍ତାଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତୃତା କୂର୍ମପୃଷ୍ଠୋନ୍ନତା ମଧ୍ଯେ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଶ୍ଚାଙ୍ଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରିତା
ଯୋନି ଏକ ଭାଉ ଲମ୍ବା, ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଆଙ୍ଗୁଳ ପ୍ରସ୍ତ, ମଧ୍ୟରେ କୁର୍ମ ପିଠି ପରି ଉଚ୍ଚ, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚ।
ଗଜୌଷ୍ଠସଦୃଶୀ ତଦ୍ଵଦ୍ ଆଯତା ଛିଦ୍ରସଂଯୁତା ଏତତ୍ସର୍ଵେଷୁ କୁଣ୍ଡେଷୁ ଯୋନିଲକ୍ଷଣମୁଚ୍ଯତେ
ଏହା ହାତୀ ଓଠ ପରି ଦୀର୍ଘ ଓ ଫୁଟି ଥିବା; ସମସ୍ତ କୁଣ୍ଡରେ ଯୋନିର ଲକ୍ଷଣ ଏହିପରି।
ମେଖଲୋପରି ସର୍ଵତ୍ର ଅଶ୍ଵତ୍ଥଦଲସଂନିଭମ୍ ଵେଦୀ ଚ କୋଟିହୋମେ ସ୍ଯାଦ୍ ଵିତସ୍ତୀନାଂ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ମେଖଳାଉପରେ ସବୁଠାରେ ବଡ଼ ପିପଳ ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍; କୋଟି-ହୋମ ପାଇଁ ବେଦୀ ଚାରି ହାତର ଲମ୍ବା ହେବା ଦରକାର।
ଚତୁରସ୍ରା ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ତ୍ରିଭିର୍ଵପ୍ରୈସ୍ତୁ ସଂଯୁତା ଵପ୍ରପ୍ରମାଣଂ ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଵେଦୀନାଂ ଚ ତଥୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ବେଦୀଟି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚତୁର୍ସ୍ର ହେବା ଦରକାର, ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଭୂମି ଦେଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଭୂମିର ମାପ ଓ ବେଦୀର ଉଚ୍ଚତା ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଛି, ସେହିପରି।
ତଥା ଷୋଡଶହସ୍ତଃ ସ୍ଯାନ୍ ମଣ୍ଡପଶ୍ଚ ଚତୁର୍ମୁଖଃ ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରେ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ବହ୍ଵୃଚଂ ଵେଦପାରଗମ୍
ଏପରି, ମଣ୍ଡପଟି ସୋଳହ ହାତ ଲମ୍ବା ଓ ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଉଚିତ୍; ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବହୃଚ ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ବସାଇବା ଦରକାର।
ଯଜୁର୍ଵିଦଂ ତଥା ଯାମ୍ଯେ ପଶ୍ଚିମେ ସାମଵେଦିନମ୍ ଅଥର୍ଵଵେଦିନଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଉତ୍ତରେ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଏହିପରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ସାମବେଦ ପଣ୍ଡିତ, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଅଥର୍ବବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ବସାଇବା ଉଚିତ୍।
ଅଷ୍ଟୌ ତୁ ହୋମକାଃ କାର୍ଯା ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵେଦିନଃ ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଯୁର୍ ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ ପୂର୍ଵଵତ୍ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଭୂଷଣୈଃ
ଅଠ ଜଣ ହୋମ କରିବା ପଣ୍ଡିତ ଏବଂ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ଦରକାର; ଏହିପରି, ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଅଙ୍ଗବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଉଚିତ୍ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ରାତ୍ରିସୂକ୍ତଂ ଚ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ପାଵମାନଂ ସୁମଙ୍ଗଲମ୍ ପୂର୍ଵତୋ ବହ୍ଵୃଚଃ ଶାନ୍ତିଂ ପଠନ୍ନାସ୍ତେ ହ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବହୃଚ ପଣ୍ଡିତ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସି, ରାତ୍ରିସୂକ୍ତ, ରୌଦ୍ର, ପାବମାନ, ସୁମଙ୍ଗଳ ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥାନ୍ତି।
ଶାକ୍ତଂ ଶାକ୍ରଂ ଚ ସୌମ୍ଯଂ ଚ କୌଷ୍ମାଣ୍ଡଂ ଶାନ୍ତିମେଵ ଚ ପାଠଯେଦ୍ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରି ଯଜୁର୍ଵେଦିନମୁତ୍ତମମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶାକ୍ତ, ଶାକ୍ର, ସୌମ୍ୟ, କୌଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସୁପର୍ଣମଥ ଵୈରାଜମ୍ ଆଗ୍ନେଯଂ ରୁଦ୍ରସଂହିତାମ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସ ତଥା ଶାନ୍ତିଂ ଛନ୍ଦୋଗଃ ପଶ୍ଚିମେ ଜପେତ୍
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଚାନ୍ଦୋଗ ପଣ୍ଡିତ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବୈରାଜ, ଆଗ୍ନେୟ, ରୁଦ୍ରସଂହିତା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସ ଓ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥାନ୍ତି।
ଶାନ୍ତିସୂକ୍ତଂ ଚ ସୌରଂ ଚ ତଥା ଶାକୁନକଂ ଶୁଭମ୍ ପୌଷ୍ଟିକଂ ଚ ମହାରାଜ୍ଯମ୍ ଉତ୍ତରେଣାପ୍ଯଥର୍ଵଵିତ୍
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶାନ୍ତିସୂକ୍ତ, ସୌର, ଶୁଭ ଶାକୁନକ, ପୌଷ୍ଟିକ ଓ ମହାରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥାନ୍ତି।
ପଞ୍ଚଭିଃ ସପ୍ତଭିର୍ଵାପି ହୋମଃ କାର୍ଯୋ ଽତ୍ର ପୂର୍ଵଵତ୍ ସ୍ନାନେ ଦାନେ ଚ ମନ୍ତ୍ରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ ତ ଏଵ ମୁନିସତ୍ତମ
ଏଠାରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ପାଞ୍ଚ ଅଥବା ସାତ ଥର ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍; ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ସେହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସୋର୍ଧାରାଵିଧାନଂ ଚ ଲକ୍ଷହୋମେ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୋଟିହୋମଂ ସମାଚରେତ୍ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଲକ୍ଷ-ହୋମ ପାଇଁ ବସୋର୍ଧାରା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ନିୟମରେ କୋଟି-ହୋମ କରିଥିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚରଣ ପାଇଯାଏ।
ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଗ୍ରହଯଜ୍ଞତ୍ରଯଂ ନରଃ ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପଦମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଗ୍ରହ-ଯଜ୍ଞ ତିନିଟି ବିଷୟ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ଧର୍ମଵିତ୍ କୃତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି କୌଟିହୋମାତ୍ ତଦଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଆଠ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, କୋଟି-ହୋମରୁ ସେହି ଫଳ ମିଳିଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସହସ୍ରାଣି ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାର୍ବୁଦାନି ଚ କୋଟିହୋମେନ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଯଥାଵଚ୍ଛିଵଭାଷିତମ୍
ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ କୋଟି କୋଟି ଗର୍ଭହତ୍ୟା କୋଟି-ହୋମ କରିଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଶିବ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।
ଵଶ୍ଯକର୍ମାଭିଚାରାଦି ତଥୈଵୋଚ୍ଚାଟନାଦିକମ୍ ନଵଗ୍ରହମଖଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ କାମ୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍
ନବଗ୍ରହ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବଶୀକରଣ, ଅଭିଚାର, ଉଚ୍ଚାଟନ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କାମ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଯାଇପାରିବ।
ଅନ୍ଯଥା ଫଲଦଂ ପୁଂସାଂ ନ କାମ୍ଯଂ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ତସ୍ମାଦଯୁତହୋମସ୍ଯ ଵିଧାନଂ ପୂର୍ଵମାଚରେତ୍
ଅନ୍ୟଥା, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କାମ୍ୟ ଫଳ କେବେ ମିଳେନାହିଁ; ତେଣୁ, ପ୍ରଥମେ ଦଶ ହଜାର ହୋମର ବିଧି କରିବା ଦରକାର।
ଵୃତ୍ତଂ ଵୋଚ୍ଚାଟନେ କୁଣ୍ଡଂ ତଥା ଚ ଵଶ୍ଯକର୍ମଣି ତ୍ରିମେଖଲଂ ଚୈକଵକ୍ତ୍ରମ୍ ଅରତ୍ନିର୍ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ
ଉଚ୍ଚାଟନ ପାଇଁ ବେଦୀ ଗୋଲାକାର ହେବା ଉଚିତ୍; ବଶୀକରଣ ପାଇଁ ତିନିଟି ମେଖଳା ଓ ଏକଟି ମୁଖ ଥିବା, ଏକ ହାତ ଚଉଡ଼ା ହେବା ଦରକାର।
ପଲାଶସମିଧଃ ଶସ୍ତା ମଧୁଗୋରୋଚନାନ୍ଵିତାଃ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଣା ତଦ୍ଵତ୍ କୁଙ୍କୁମେନାଭିଷିଞ୍ଚିତାଃ
ହୋମ ପାଇଁ ପଳାଶ କାଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧ ଓ ଗାଏର ପିତ୍ତ ଲଗାଇ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍; ଏହିପରି, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦେଇ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
ହୋମଯେନ୍ମଧୁସର୍ପିର୍ଭ୍ଯାଂ ବିଲ୍ଵାନି କମଲାନି ଚ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଦୈଵ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା
ମଧୁ ଓ ଘିରେ ଦଶ ହଜାର ବିଲ୍ବ ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଵଶ୍ଯକର୍ମଣି ବିଲ୍ଵାନାଂ ପଦ୍ମାନାଂ ଚୈଵ ଧର୍ମଵିତ୍ ସୁମିତ୍ରିଯା ନ ଆପ ଓଷଧଯ ଇତି ହୋମଯେତ୍
ବଶୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକେ ବିଲ୍ବ ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ 'ସୁମିତ୍ରିୟ ନ ଆପ ଔଷଧୟ' ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।