ଯଥା ଭୂମିପ୍ରଦାନସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍ ଦାନାନ୍ଯନ୍ଯାନି ମେ ଶାନ୍ତିର୍ ଭୂମିଦାନାଦ୍ଭଵତ୍ଵିହ
ଯେପରି ଭୂମି ଦାନର ଏକ ଶୋଳାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ସମାନ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଏହିଠାରେ ଭୂମି ଦାନରୁ ମୋ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ମିଳୁ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ଵର୍ଜିତଃ ରତ୍ନକାଞ୍ଚନଵସ୍ତ୍ରୌଘୈର୍ ଧୂପମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ
ଏଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ, କଞ୍ଜୁସି ଛାଡି, ରତ୍ନ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ଧୂପ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଗ୍ରହପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ପ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯିଏ ଗ୍ରହପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ଯସ୍ତୁ ପୀଡାକରୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଅଲ୍ପଵିତ୍ତସ୍ଯ ଵା ଗ୍ରହଃ ତଂ ଚ ଯତ୍ନେନ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶେଷାନପ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଯଦି କୌଣସି ଗ୍ରହ ସଦା ଦୁଃଖ ଦେଉଛି କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ଧନବାନଙ୍କର ହେଉଛି, ତେବେ ତାକୁ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହା ଗାଵୋ ନରେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ପୂଜିତାଃ ପୂଜଯନ୍ତ୍ଯେତେ ନିର୍ଦହନ୍ତ୍ଯଵମାନିତାଃ
ଗ୍ରହ, ଗାଈ, ରାଜା ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ଯେତେବେଳେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଅପମାନ କଲେ, ସେମାନେ ଦହିଦିଅନ୍ତି।
ଯଥା ବାଣପ୍ରହାରାଣାଂ କଵଚଂ ଭଵତି ଵାରଣମ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ଦୈଵୋପଘାତାନାଂ ଶାନ୍ତିର୍ଭଵତି ଵାରଣମ୍
ଯେପରି ତୀରର ଆଘାତରୁ କବଚ ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ଦେବତାଙ୍କ ଦୁର୍ଗତିରୁ ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷା କରେ।
ତସ୍ମାନ୍ନ ଦକ୍ଷିଣାହୀନଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା ସମ୍ପୂର୍ଣଯା ଦକ୍ଷିଣଯା ଯସ୍ମାଦେକୋ ଽପି ତୁଷ୍ଯତି
ଏହିଠାରୁ, ଯିଏ ଭୃଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେ ଦକ୍ଷିଣା ବିନା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ ଏକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।
ସଦୈଵାଯୁତହୋମୋ ଽଯଂ ନଵଗ୍ରହମଖେ ସ୍ଥିତଃ ଵିଵାହୋତ୍ସଵଯଜ୍ଞେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଦିଷୁ କର୍ମସୁ
ଏହି ସଦା ଦଶ ହଜାର ହୋମ ନବଗ୍ରହ ଯଜ୍ଞ, ବିବାହ, ଉତ୍ସବ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ।
ନିର୍ଵିଘ୍ନାର୍ଥଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଥୋଦ୍ଵେଗାଦ୍ଭୁତେଷୁ ଚ କଥିତୋ ଽଯୁତହୋମୋ ଽଯଂ ଲକ୍ଷହୋମମତଃ ଶୃଣୁ
ଅବିଘ୍ନ ଫଳ ପାଇଁ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଏହି ଦଶ ହଜାର ହୋମ କହାଯାଇଛି; ଏବେ ଲକ୍ଷ ହୋମ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ସର୍ଵକାମାପ୍ତଯେ ଯସ୍ମାଲ୍ ଲକ୍ଷହୋମଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଲକ୍ଷ ହୋମକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଏହା ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଗ୍ରହତାରାବଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଵାଚନମ୍ ଗୃହସ୍ଯୋତ୍ତରପୂର୍ଵେଣ ମଣ୍ଡପଂ କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଗ୍ରହ ଓ ତାରାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଘରର ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ରୁଦ୍ରାଯତନଭୂମୌ ଵା ଚତୁରସ୍ରମୁଦଙ୍ମୁଖମ୍ ଦଶହସ୍ତମଥାଷ୍ଟୌ ଵା ହସ୍ତାନ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧାନତଃ
ରୁଦ୍ର ଦେଉଳ ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ, ଚତୁରସ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି, ଦଶ କିମ୍ବା ଆଠ ହସ୍ତ ମାପରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପ୍ଲଵନାଂ ଭୂମିଂ କାରଯେଦ୍ଯତ୍ନତୋ ବୁଧଃ ପ୍ରାଗୁତ୍ତରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଦେଶଂ ମଣ୍ଡପସ୍ଯ ତୁ
ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟାରେ ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ ଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ଶୋଭନଂ କାରଯେତ୍କୁଣ୍ଡଂ ଯଥାଵଲ୍ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତମ୍ ଚତୁରସ୍ରଂ ସମନ୍ତାତ୍ତୁ ଯୋନିଵକ୍ତ୍ରଂ ସମେଖଲମ୍
ଯଥାଯଥ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚତୁରସ୍ର, ଯୋନିମୁଖ ଓ ସମ ମେଖଳା ସହିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁରଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତାରା ମେଖଲା ତଦ୍ଵଦୁଚ୍ଛ୍ରିତା ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପ୍ଲଵନା କାର୍ଯା ସର୍ଵତଃ ସମଵସ୍ଥିତା
ଚାରି ଆଉଁଳ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସେଇ ଉଚ୍ଚତାର ଏକ ମେଖଳା ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମଭାବରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ନଵଗ୍ରହମଖଃ ସ୍ମୃତଃ ମାନହୀନାଧିକଂ କୁଣ୍ଡମ୍ ଅନେକଭଯଦଂ ଭଵେତ୍ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ ସୁସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଶାନ୍ତିକୁଣ୍ଡଂ ଵିଧୀଯତେ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନବଗ୍ରହ ଯଜ୍ଞ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; କୁଣ୍ଡ ଅତି ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼ ହେଲେ ବହୁତ ଅପାୟ ହୁଏ, ତେଣୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଭରିଥିବା ଶାନ୍ତିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଲକ୍ଷହୋମଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ଆହୁତୀଭିଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦକ୍ଷିଣାଭିସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ ଏହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଲକ୍ଷ ହୋମ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଦାନ ସହିତ କରିବା ଦରକାର।
ଦ୍ଵିହସ୍ତଵିସ୍ତୃତଂ ତଦ୍ଵଚ୍ ଚତୁର୍ହସ୍ତାଯତଂ ପୁନଃ ଲକ୍ଷହୋମେ ଭଵେତ୍କୁଣ୍ଡଂ ଯୋନିଵକ୍ତ୍ରଂ ତ୍ରିମେଖଲମ୍
ଲକ୍ଷ ହୋମ ପାଇଁ କୁଣ୍ଡ ଦୁଇ ହସ୍ତ ଚଉଡ଼ା ଓ ଚାରି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା, ଯୋନି ଓ ମୁଁହ ଆକୃତିରେ, ତିନିଟି ମେଖଳା ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ଚୋତ୍ତରପୂର୍ଵେଣ ଵିତସ୍ତିତ୍ରଯସଂସ୍ଥିତମ୍ ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପ୍ଲଵନଂ ତଚ୍ଚ ଚତୁରସ୍ରଂ ସମନ୍ତତଃ
ସେଇ କୁଣ୍ଡର ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତିନି ହାତ ଦୂରରେ ଚାରିପାଖରୁ ସମଚତୁରସ୍ର ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ରଖିବା ଉଚିତ।
ଵିଷ୍କମ୍ଭାର୍ଧୋଚ୍ଛ୍ରିତଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ସଂସ୍ଥାପନାଯ ଦେଵାନାଂ ଵପ୍ରତ୍ରଯସମାଵୃତମ୍
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ମାନ ଅନୁଯାୟୀ ମଞ୍ଚ ତାଲ ଅର୍ଦ୍ଧ ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଉଚିତ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଭିତିରେ ଘେରାଯିବା ଦରକାର।
ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲୋ ହ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତୋ ଵପ୍ରଃ ପ୍ରଥମଃ ସ ଉଦାହୃତଃ ଅଙ୍ଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରଯସଂଯୁକ୍ତଂ ଵପ୍ରଦ୍ଵଯମଥୋପରି
ପ୍ରଥମ ଭିତି ଦୁଇ ଆଉଁଳ ଉଚ୍ଚ, ଏହା ଉପରେ ଏକେ ଉଚ୍ଚତାର ଦୁଇଟି ଅନ୍ୟ ଭିତି ରଖିବା ଉଚିତ।
ତ୍ର୍ଯଙ୍ଗୁଲସ୍ଯ ଚ ଵିସ୍ତାରଃ ସର୍ଵେଷାଂ କଥ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ଦଶାଙ୍ଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରିତା ଭିତ୍ତିଃ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ସ୍ଯାତ୍ତଥୋପରି ତସ୍ମିନ୍ନାଵାହଯେଦ୍ଦେଵାନ୍ ପୂର୍ଵଵତ୍ପୁଷ୍ପତଣ୍ଡୁଲୈଃ
ସମସ୍ତ ଭିତିର ଚଉଡ଼ା ତିନି ଆଉଁଳ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି; ମଞ୍ଚର ଭିତି ଦଶ ଆଉଁଳ ଉଚ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ, ଏହା ଉପରେ ପୂର୍ବବତ୍ ଫୁଲ ମୁଞ୍ଚି ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଆଦିତ୍ଯାଭିମୁଖାଃ ସର୍ଵାଃ ସାଧିପ୍ରତ୍ଯଧିଦେଵତାଃ ସ୍ଥାପନୀଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୋତ୍ତରେଣ ପରାଙ୍ମୁଖାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଏବଂ ଉପଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁହାଁ କରି ରଖିବା ଉଚିତ, ମହାମୁନି, କେବେ ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପଛକୁ ମୁହାଁ କରି ନୁହେଁ।
ଗରୁତ୍ମାନଧିକସ୍ତତ୍ର ସଂପୂଜ୍ଯଃ ଶ୍ରିଯମିଚ୍ଛତା ସାମଧ୍ଵନିଶରୀରସ୍ତ୍ଵଂ ଵାହନଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଵିଷପାପହରୋ ନିତ୍ଯମ୍ ଅତଃ ଶାନ୍ତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ: 'ତୁମେ ସାମ ଓ ରାତିର ଧ୍ୱନି ପରି ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଯାନ, ସଦା ବିଷ ଓ ପାପ ଦୂର କର, ଏହିପରି ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅ।'
ପୂର୍ଵଵତ୍କୁମ୍ଭମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତଦ୍ଵଦ୍ଧୋମଂ ସମାଚରେତ୍ ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତଂ ହୁତ୍ଵା ସମିତ୍ସଂଖ୍ଯାଧିକଂ ପୁନଃ ଘୃତକୁମ୍ଭଵସୋର୍ଧାରାଂ ପାତଯେଦନଲୋପରି
ପୂର୍ବବତ୍ କୁମ୍ଭକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେଇପରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ଲକ୍ଷ ହୋମ ହେବା ପରେ ଏବଂ ଦାରୁର ସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ କରି, ପୁଣି ଘିଅ ଭରା କୁମ୍ଭରୁ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଧାରା ଭାବେ ଢାଳିବା ଦରକାର।
ଔଦୁମ୍ବରୀଂ ତଥାର୍ଦ୍ରାଂ ଚ ଋଜ୍ଵୀଂ କୋଟରଵର୍ଜିତାମ୍ ବାହୁମାତ୍ରାଂ ସ୍ରୁଚଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ ସ୍ତମ୍ଭଦ୍ଵଯୋପରି ଘୃତଧାରାଂ ତଯା ସମ୍ଯଗ୍ ଅଗ୍ନେରୁପରି ପାତଯେତ୍
ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଏକ ସିଧା, ଭିଜା, ଖାଲି ନଥିବା ଏବଂ ବାହୁ ଲମ୍ବା ଚମଚ ତିଆରି କରି, ଦୁଇଟି ଖୁଟି ଉପରେ ଧରି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଠିକ୍ ଭାବେ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଘିଅ ଧାରା ଢାଳିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରାଵଯେତ୍ସୂକ୍ତମାଗ୍ନେଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ରୌଦ୍ରମୈନ୍ଦଵମ୍ ମହାଵୈଶ୍ଵାନରଂ ସାମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସାମ ଚ ଵାଚଯେତ୍
ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ; ଏହାସହ ମହାୱୈଶ୍ୱାନର ସାମ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିବା ଦରକାର।
ସ୍ନାନଂ ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନମ୍ ଦାତଵ୍ଯା ଯଜମାନେନ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଃ ପୃଥକ୍
ଯଜମାନ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ପୁରୋହିତମାନେକୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
କାମକ୍ରୋଧଵିହୀନେନ ଋତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯଃ ଶାନ୍ତଚେତସା ନଵଗ୍ରହମଖେ ଵିପ୍ରାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଵେଦଵେଦିନଃ
ନବଗ୍ରହ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଚାରିଜଣ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ପୁରୋହିତ ଦରକାର।
ଅଥଵା ଋତ୍ଵିଜୌ ଶାନ୍ତୌ ଦ୍ଵାଵେଵ ଶ୍ରୁତିକୋଵିଦୌ କାର୍ଯାଵଯୁତହୋମେ ତୁ ନ ପ୍ରସଜ୍ଯେତ ଵିସ୍ତରେ
କିମ୍ବା ଯଦି ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତୃତ ନୁହେଁ, ତେବେ ଦୁଇଜଣ ଶାନ୍ତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତ ଦ୍ୱାରା କାମ ହେବ।