ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ଚ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପେଦ୍ଭୂମୌ ଵିମତ୍ସରଃ ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ସଂଜାତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଖାଇ ସ୍ନେହ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ; ପରେ ପ୍ରଭାତ ହେଲେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଦଦ୍ଯାନ୍ ମାସି ମାସି ସଦା ନରଃ ଵାସସା ଵୃଷଭଂ ହୈମଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଗାଂ କାଞ୍ଚନୋଦ୍ଭଵାମ୍
ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତିମାସ ଏକ ପୋଶାକ, ଏକ ସୁନାର ବୃଷଭ ଏବଂ ଏକ ସୁନାର ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂଵତ୍ସରାନ୍ତେ ଶଯନମ୍ ଇକ୍ଷୁଦଣ୍ଡଗୁଡାନ୍ଵିତମ୍ ସୋପଧାନକଵିଶ୍ରାମଂ ଭାଜନାସନସଂଯୁତମ୍
ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଏକ ଶୋଯ୍ୟା, ଯାହାରେ ଇଖୁ ଦଣ୍ଡ ଓ ଗୁଡ଼ ରହିଛି, ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଉପକରଣ, ପାତ୍ରପାନ ଓ ଆସନ ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ରପାତ୍ରେ ତିଲପ୍ରସ୍ଥଂ ସୌଵର୍ଣଂ ଵୃଷଭଂ ତଥା ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵେଦଵିଦେ ସର୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ପ୍ରୀଯତାମିତି
ଏକ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଏବଂ ଏକ ସୁନାର ବୃଷଭ ଦେଇ, 'ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଵିଦ୍ଵାନ୍ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଃ ଶୁଭସପ୍ତମୀମ୍ ତସ୍ଯ ଶ୍ରୀର୍ଵିପୁଲା କୀର୍ତିର୍ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନି
ଯେଉଁ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ଏହିପରି ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ବିପୁଳ ଧନ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ।
ଅପ୍ସରୋଗଣଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁରାଲଯେ ଵସେଦ୍ଗଣାଧିପୋ ଭୂତ୍ଵା ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ କଲ୍ପାଦାଵଵତୀର୍ଣସ୍ତୁ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଧିପୋ ଭଵେତ୍
ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଗଣପତି ଭାବେ ବସିଥାନ୍ତି; ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସହସ୍ରସ୍ଯ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଶତସ୍ଯ ଚ ନାଶାଯାଲମିଯଂ ପୁଣ୍ଯା ପଠ୍ଯତେ ଶୁଭସପ୍ତମୀ
ଏହି ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ପାଠ କଲେ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଶତ ଗର୍ଭହତ୍ୟାର ଦୋଷ ନାଶ ହୁଏ।
ଇମାଂ ପଠେଦ୍ଯଃ ଶୃଣୁଯାନ୍ମୁହୂର୍ତଂ ପଶ୍ଯେତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗାଦପି ଦୀଯମାନମ୍ ସୋ ଽପ୍ଯତ୍ର ସର୍ଵାଘଵିମୁକ୍ତଦେହଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵିଦ୍ଯାଧରନାଯକତ୍ଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ପାଠ କରନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହା ଦାନ ହେଉଥିବାକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଦେଖନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଦେହରେ ବିଦ୍ୟାଧର ନାୟକତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଯାଵତ୍ସମାଃ ସପ୍ତ ନରଃ କରୋତି ଯଃ ସପ୍ତମୀଂ ସପ୍ତଵିଧାନଯୁକ୍ତାମ୍ ସ ସପ୍ତଲୋକାଧିପତିଃ କ୍ରମେଣ ଭୂତ୍ଵା ପଦଂ ଯାତି ପରଂ ମୁରାରେଃ
ଯେଉଁ ଲୋକେ ସାତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସପ୍ତବିଧି ସହିତ ସପ୍ତମୀ କରନ୍ତି, ସେ କ୍ରମେ ସପ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତି ହୋଇ, ଶେଷରେ ମୁରାରିଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
କିମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟଵିଯୋଗଶୋକସଂଘାଦଲମ୍ ଉଦ୍ଧର୍ତୁମୁପୋଷଣଂ ଵ୍ରତଂ ଵା ଵିଭଵୋଦ୍ଭଵକାରି ଭୂତଲେ ଽସ୍ମିନ୍ ଭଵଭୀତେରପି ସୂଦନଂ ଚ ପୁଂସଃ
ହେ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେଉଁ ଉପବାସ କିମ୍ବା ବ୍ରତ ଅଛି, ଯାହା ପ୍ରିୟଜନ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଏହି ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇପାରେ?
ପରିପୃଷ୍ଟମିଦଂ ଜଗତ୍ପ୍ରିଯଂ ତେ ଵିବୁଧାନାମପି ଦୁର୍ଲଭଂ ମହତ୍ତ୍ଵାତ୍ ତଵ ଭକ୍ତିମତସ୍ତଥାପି ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵ୍ରତମିନ୍ଦ୍ରାସୁରମାନଵେଷୁ ଗୁହ୍ଯମ୍
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ; ତଥାପି ତୁମର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ମୁଁ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଏହି ବ୍ରତ କଥା କହିବି।
ପୁଣ୍ଯମାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ଵିଶୋକଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତମ୍ ଦଶମ୍ଯାଂ ଲଘୁଭୁଗ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଆରଭେନ୍ନିଯମେନ ତୁ
ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଶୁଭ ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅଛି; ଦଶମୀ ତିଥିରେ ହଳୁକା ଭୋଜନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵା ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତୁ କେଶଵମ୍ ଶ୍ରିଯଂ ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵପରେ ଽହନି
ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦାନ୍ତ ମାଜି, ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; କେଶବ କିମ୍ବା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, 'ମୁଁ ପରେ ଦିନ ନିୟମିତ ଭୋଜନ କରିବି' ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ନିଯମକୃତ୍ସୁପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵୌଷଧୈଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଜଲେନ ତୁ ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ପୂଜଯେଚ୍ଛ୍ରୀଶମୁତ୍ପଲୈଃ
ଏଭଳି ନିୟମ ରଖି ଶୋଇ, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଧଳା ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରୀଙ୍କୁ କମଳ ଫୁଲରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଵିଶୋକାଯ ନମଃ ପାଦୌ ଜଙ୍ଘେ ଚ ଵରଦାଯ ଵୈ ଶ୍ରୀଶାଯ ଜାନୁନୀ ତଦ୍ଵଦ୍ ଊରୂ ଚ ଜଲଶାଯିନେ
ପାଦରେ ଦୁଃଖ ନାଶକଙ୍କୁ, ଗୋଡ଼ରେ ଵରଦାତାଙ୍କୁ, ଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ, ଉରୁରେ ଜଳଶୟୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
କନ୍ଦର୍ପାଯ ନମୋ ଗୁହ୍ଯଂ ମାଧଵାଯ ନମଃ କଟିମ୍ ଦାମୋଦରାଯେତ୍ଯୁଦରଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଚ ଵିପୁଲାଯ ଵୈ
ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗରେ କାମଦେବଙ୍କୁ, କଟିରେ ମାଧବଙ୍କୁ, ଉଦରରେ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ, ପାଖରେ ବିପୁଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ନାଭିଂ ଚ ପଦ୍ମନାଭାଯ ହୃଦଯଂ ମନ୍ମଥାଯ ଵୈ ଶ୍ରୀଧରାଯ ଵିଭୋର୍ଵକ୍ଷଃ କରୌ ମଧୁଜିତେ ନମଃ
ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ନାଭି, ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ହୃଦୟ, ଶ୍ରୀଧରଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ମଧୁଜିତଙ୍କୁ ହାତ—ଏମିତି ପ୍ରଣାମ।
ଚକ୍ରିଣେ ଵାମବାହୁଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣଂ ଗଦିନେ ନମଃ ଵୈକୁଣ୍ଠାଯ ନମଃ କଣ୍ଠମ୍ ଆସ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞମୁଖାଯ ଵୈ
ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ବାମ ହାତ, ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ଡାହାଣ ହାତ ପ୍ରଣାମ। ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ଯଜ୍ଞମୁଖଙ୍କୁ ମୁହଁ ପ୍ରଣାମ।
ନାସାମଶୋକନିଧଯେ ଵାସୁଦେଵାଯ ଚାକ୍ଷିଣୀ ଲଲାଟଂ ଵାମନାଯେତି ହରଯେ ଚ ପୁନର୍ଭ୍ରୁଵୌ
ଦୁଃଖ ନାଶକଙ୍କୁ ନାକ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଖି, ବାମନଙ୍କୁ କପାଳ, ହରିଙ୍କୁ ଭୃକୁଟି ପ୍ରଣାମ।
ଅଲକାନ୍ମାଧଵାଯେତି କିରୀଟଂ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣେ ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ତଦ୍ଵଚ୍ ଛିର ଇତ୍ଯଭିପୂଜଯେତ୍
ମାଧବଙ୍କୁ କେଶ, ବିଶ୍ୱରୂପୀଙ୍କୁ ମୁକୁଟ ପ୍ରଣାମ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ପ୍ରଣାମ। ଏଭଳି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଫଲମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ ତତସ୍ତୁ ମଣ୍ଡଲଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଂ କାରଯେନ୍ମୁଦା
ଏଭଳି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଫଳ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ପରେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା ସଜାଇବା ଉଚିତ।
ଚତୁରସ୍ରଂ ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ରତ୍ନିମାତ୍ରମୁଦକ୍ପ୍ଲଵମ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ହୃଦ୍ଯଂ ଚ ପରିତୋ ଵପ୍ରତ୍ରଯସମାଵୃତମ୍
ସେହି ମଣ୍ଡଳ ଚାରିପାଖରେ ସମାନ ଚଉକୋଣା ହେବା ଦରକାର, ଏକ ରତ୍ନି ମାପର, ମୃଦୁ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଚାରିପାଖରେ ତିନିଟି ଟିକି ଦେଇ ଘେରାଯିବ।
ଅଙ୍ଗୁଲେନୋଚ୍ଛ୍ରିତା ଵପ୍ରାସ୍ ତଦ୍ଵିସ୍ତାରସ୍ତୁ ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଃ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲସ୍ଯୋପରିଷ୍ଟାଚ୍ଚ ଭିତ୍ତିରଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଲା ଭଵେତ୍
ସେହି ଟିକିଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଆଂଗୁଠି ଉଚ୍ଚତାରେ, ଦୁଇ ଆଂଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ହେବା ଦରକାର। ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା ଉପରେ ଭିତି ଏଠାରୁ ଆଠ ଆଂଗୁଠି ଉଚ୍ଚ ହେବ।
ନଦୀଵାଲୁକଯା ଶୂର୍ପେ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ପ୍ରତିକୃତିଂ ନ୍ଯସେତ୍ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ଶୂର୍ପମାରୋପ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀମିତ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ବୁଧଃ
ନଦୀ ମାଟି ଦେଇ ଏକ ଶୂର୍ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା ଉପରେ ଶୂର୍ପ ରଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ।
ନମୋ ଦେଵ୍ଯୈ ନମଃ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ନମୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ ଶ୍ରିଯୈ ନମଃ ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ନମସ୍ତୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ହୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ
ଦେବୀଙ୍କୁ, ଶାନ୍ତିକୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ, ଶ୍ରୀକୁ, ପୁଷ୍ଟିକୁ, ତୃପ୍ତିକୁ, ବର୍ଷାକୁ, ଆନନ୍ଦକୁ—ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।
ଵିଶୋକା ଦୁଃଖନାଶାଯ ଵିଶୋକା ଵରଦାସ୍ତୁ ମେ ଵିଶୋକା ଚାସ୍ତୁ ସମ୍ପତ୍ତ୍ଯୈ ଵିଶୋକା ସର୍ଵସିଦ୍ଧଯେ
ହେ ଵିଶୋକା, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ବିଶୋକା ମୋ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଉ।
ତତଃ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରୈଃ ଶୂର୍ପଂ ଵେଷ୍ଟ୍ଯ ସମ୍ପୂଜଯେତ୍ଫଲୈଃ ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ସୁଵର୍ଣକମଲେନ ଚ
ତାପରେ ଶୂର୍ପକୁ ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି, ଫଳ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁନା କମଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରଜନୀଷୁ ଚ ସର୍ଵାସୁ ପିବେଦ୍ଦର୍ଭୋଦକଂ ବୁଧଃ ତତସ୍ତୁ ଗୀତନୃତ୍ଯାଦି କାରଯେତ୍ସକଲାଂ ନିଶାମ୍
ସମସ୍ତ ରାତିରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦର୍ଭା ଦେଇ ଜଳ ପିଇବେ। ପରେ ସମଗ୍ର ରାତି ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ।
ଯାମତ୍ରଯେ ଵ୍ଯତୀତେ ତୁ ସୁପ୍ତ୍ଵାପ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ ଅଭିଗମ୍ଯ ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ ମିଥୁନାନି ତଦାର୍ଚଯେତ୍
ରାତିର ତିନି ପହର କଟିଲେ, ଶୋଇ ଉଠି, ମଣିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଯାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଶକ୍ତିତସ୍ ତ୍ରୀଣି ଚୈକଂ ଵା ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ ଶଯନସ୍ଥାନି ପୂଜ୍ଯାନି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଜଲଶାଯିନେ
ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି କିମ୍ବା ଏକ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ଶୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପୂଜିତ ହେବେ—ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।