ଵସନ୍ତାମଲସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସ୍ନାତଃ ସନ୍ଗୌରସର୍ଷପୈଃ ତିଲପାତ୍ରେ ଚ ସୌଵର୍ଣେ ଵିଧାଯ କମଲଂ ଶୁଭମ୍
ବସନ୍ତ ମାସର ପବିତ୍ର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ସରସପ ଓ ତିଳ ନେଇ, ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର କମଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମାଵୃତଂ କୃତ୍ଵା ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍ ନମଃ କମଲହସ୍ତାଯ ନମସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵଧାରିଣେ
ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକି, ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି କହି: 'କମଳ ହସ୍ତକୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ଦିଵାକର ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ପ୍ରଭାକର ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ତତୋ ଦ୍ଵିକାଲଵେଲାଯାମ୍ ଉଦକୁମ୍ଭସମନ୍ଵିତାମ୍
ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ପ୍ରଭାକର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତାପରେ ଦୁଇବେଳେ ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ସହିତ ଏହା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିପ୍ରାଯ ଦଦ୍ଯାତ୍ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯଵିଭୂଷଣୈଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ କପିଲାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଵିଧାନତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ଏକ ସଜାଉଥିବା କପିଳା ଗାଈ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅହୋରାତ୍ରେ ଗତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯଥ ଭୁଞ୍ଜୀତ ମାଂସତୈଲଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଦିନ ଓ ରାତି ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବେ, ତାପରେ ନିଜେ ମାଂସ ଓ ତେଲ ବିନା ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଶୁକ୍ଲସପ୍ତମ୍ଯାଂ ମାସି ମାସି ଚ ସର୍ଵଂ ସମାଚରେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏହିପରି ନିୟମରେ ପ୍ରତିମାସ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ, ଭକ୍ତି ସହ ଓ ଧନ ନେଇ କୌଣସି ଚତୁରାଇ ଛାଡ଼ି।
ଵ୍ରତାନ୍ତେ ଶଯନଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୁଵର୍ଣକମଲାନ୍ଵିତମ୍ ଗାଂ ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ତୁ ସୁଵର୍ଣାଢ୍ଯାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ବ୍ରତ ଶେଷରେ ସୁନା କମଳ ଲାଗିଥିବା ଶଯ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନା ଭରିଥିବା ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
ଭାଜନାସନଦୀପାଦୀନ୍ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଇଷ୍ଟାନୁପସ୍କରାନ୍ ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍କମଲସପ୍ତମୀମ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀମନନ୍ତାମଭ୍ଯେତି ସୂର୍ଯଲୋକେ ମହୀଯତେ
ପାତ୍ର, ଆସନ, ଦୀପ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ନିୟମରେ କମଳ ସପ୍ତମୀ କରିଥିବା ଲୋକ ଅନନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଏ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ତତୋ ଲୋକାନ୍ ସପ୍ତଗତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ଅପ୍ସରୋଭିଃ ପରିଵୃତସ୍ ତତୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ସେ ସାତଟି ଲୋକ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଘେରି ରହି, ତାପରେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯଃ ପଶ୍ଯତୀଦଂ ଶୃଣୁଯାଚ୍ଚ ମର୍ତ୍ଯଃ ପଠେଚ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯାଥ ମତିଂ ଦଦାତି ସୋ ଽପ୍ଯତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀମଚଲାମଵାପ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରଲୋକଭାକ୍ସ୍ଯାତ୍
ଯିଏ ଏହାକୁ ଦେଖେ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ସହ ପଢ଼େ ଓ ମନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଏଠାରେ ଅଚଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଏ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବିଦ୍ୟାଧର ଲୋକର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଅଥାତଃ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଂ ରମ୍ଯାଂ ନାମ୍ନା ମନ୍ଦାରସପ୍ତମୀମ୍
ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ମନ୍ଦାର ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି।
ମାଘସ୍ଯାମଲପକ୍ଷେ ତୁ ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଲଘୁଭୁଙ୍ନରଃ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଷଷ୍ଠୀମୁପଵସେଦ୍ବୁଧଃ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଲୋକେ ହଳୁକା ଖାଇବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ପାଇଁ କାଠି ତିଆରି କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପବାସ କରିବେ।
ଵିପ୍ରାନ୍ ସମ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ମନ୍ଦାରଂ ପ୍ରାଶଯେନ୍ନିଶି ତତଃ ପ୍ରଭାତ ଉତ୍ଥାଯ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ପୁନର୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ, ରାତିରେ ମନ୍ଦାର ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ପୁଣିଥରେ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ।
ଭୋଜଯେଚ୍ଛକ୍ତିତଃ କୃତ୍ଵା ମନ୍ଦାରକୁସୁମାଷ୍ଟକମ୍ ସୌଵର୍ଣଂ ପୁରୁଷଂ ତଦ୍ଵତ୍ ପଦ୍ମହସ୍ତଂ ସୁଶୋଭନମ୍
ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଏଠାରେ ଆଠିଟି ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଏବଂ ଏକ ସୁନାର ମନ୍ଦିର ହସ୍ତୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେବ।
ପଦ୍ମଂ କୃଷ୍ଣତିଲୈଃ କୃତ୍ଵା ତାମ୍ରପାତ୍ରେ ଽଷ୍ଟପତ୍ତ୍ରକମ୍ ହୈମମନ୍ଦାରକୁସୁମୈର୍ ଭାସ୍କରାଯେତି ପୂର୍ଵତଃ
ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ କଳା ତିଳରେ ଆଠିପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ତିଆରି କରି, ସୁନାର ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍କାରେଣ ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ସୂର୍ଯାଯେତ୍ଯାନଲେ ଦଲେ ଦକ୍ଷିଣେ ତଦ୍ଵଦର୍କାଯ ତଥାର୍ଯମ୍ଣେ ଚ ନୈରୃତେ
ଏଭଳି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ପତ୍ରରେ 'ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ' ପୂଜା କରିବେ, ନୈୃତ୍ୟ ପତ୍ରରେ 'ଅର୍କଙ୍କୁ', ପଶ୍ଚିମ ପତ୍ରରେ 'ଆର୍ୟମାନ୍'ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ।
ପଶ୍ଚିମେ ଵେଦଧାମ୍ନେ ଚ ଵାଯଵ୍ଯେ ଚଣ୍ଡଭାନଵେ ପୂଷ୍ଣେତ୍ଯୁତ୍ତରତଃ ପୂଜ୍ଯମ୍ ଆନନ୍ଦାଯେତ୍ଯତଃ ପରମ୍
ପଶ୍ଚିମ ପତ୍ରରେ ବେଦଧାମାଙ୍କୁ, ବାୟୁବ୍ୟ ପତ୍ରରେ ଚଣ୍ଡଭାନୁଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର ପତ୍ରରେ ପୂଷଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ପରେ ଆନନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ।
କର୍ଣିକାଯାଂ ଚ ପୁରୁଷଂ ସର୍ଵାତ୍ମନ ଇତି ନ୍ଯସେତ୍ ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରୈଃ ସମାଵେଷ୍ଟ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ମାଲ୍ଯଫଲାଦିଭିଃ
ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୁରୁଷ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ 'ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା' ବୋଲି ରଖି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି, ଭୋଜ୍ୟ, ମାଳା, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶୋଭିତ କରିବେ।
ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵେଦଵିଦେ ପୁନଃ ଭୁଞ୍ଜୀତାତୈଲଲଵଣଂ ଵାଗ୍ଯତଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଗୃହୀ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପୂଜା କରି, ଏହି ସମସ୍ତକୁ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଇ, ଗୃହସ୍ଥ ଜଣେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୌନ ରହି, ତେଲ ଓ ଲୁଣ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵଂ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ମାସି ମାସି ଚ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵଦ୍ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତିମାସ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି, ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତଦେଵ ଵ୍ରତାନ୍ତେ ତୁ ନିଧାଯ କଲଶୋପରି ଗୋଭିର୍ଵିଭଵତଃ ସାର୍ଧଂ ଦାତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ଏହି ଦାନକୁ ଗଡ଼ା ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖି, ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ ଗାଈ ସହିତ, ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଭୃଦ୍ଧି ଚାହାଁନ୍ତି ସେଉଁଠି ଦେବା ଉଚିତ।
ନମୋ ମନ୍ଦାରନାଥାଯ ମନ୍ଦାରଭଵନାଯ ଚ ତ୍ଵଂ ରଵେ ତାରଯସ୍ଵାସ୍ମାନ୍ ସଂସାରଭଯସାଗରାତ୍
ମନ୍ଦାର ନାଥଙ୍କୁ, ମନ୍ଦାର ନିବାସୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆମକୁ ସଂସାର ଭୟର ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାନ୍ମନ୍ଦାରସପ୍ତମୀମ୍ ଵିପାପ୍ମା ସ ସୁଖୀ ମର୍ତ୍ଯଃ କଲ୍ପଂ ଚ ଦିଵି ମୋଦତେ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ମନ୍ଦାର ସପ୍ତମୀ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଇମାମଘୌଘପଟଲଭୀଷଣଧ୍ଵାନ୍ତଦୀପିକାମ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସଂସାରେ ସର୍ଵାର୍ଥାଂଶ୍ଚ ଲଭେନ୍ନରଃ
ଏହି ବ୍ରତ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ପାପର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ଦୀପ, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ମନ୍ଦାରସପ୍ତମୀମ୍ ଏତାମ୍ ଈପ୍ସିତାର୍ଥଫଲପ୍ରଦାମ୍ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ମନ୍ଦାର ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ, ଯାହା ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅଥାନ୍ଯାମପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୋଭନାଂ ଶୁଭସପ୍ତମୀମ୍ ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରୋ ରୋଗଶୋକଦୁଃଖୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ମଣିଷ ରୋଗ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ପୁଣ୍ଯେନ ଚାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି କୃତସ୍ନାନଜପଃ ଶୁଚିଃ ଵାଚଯିତ୍ଵା ତତୋ ଵିପ୍ରାନ୍ ଆରଭେଚ୍ଛୁଭସପ୍ତମୀମ୍
ପବିତ୍ର ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପାଠ କରାଇ, ପରେ ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
କପିଲାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ ନମାମି ସୂର୍ଯସମ୍ଭୂତାମ୍ ଅଶେଷଭୁଵନାଲଯାମ୍ ତ୍ଵାମହଂ ଶୁଭକଲ୍ଯାଣଶରୀରାଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧଯେ
ଭକ୍ତି ସହିତ କପିଳା ଗାଈଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। 'ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ହେଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେଁ। ମୁଁ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେହ ଥିବା ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଣାମ କରେଁ।'
ଅଥ କୃତ୍ଵା ତିଲପ୍ରସ୍ଥଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରେଣ ସଂଯୁତମ୍ କାଞ୍ଚନଂ ଵୃଷଭଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯଗୁଡାନ୍ଵିତୈଃ
ତାପରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ ଏବଂ ଏକ ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ନିଆଯାଉ, ଏହା ସହିତ ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଗୁଡ଼ରେ ଶୋଭିତ ଏକ ସୁନାର ବୃଷଭ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ।
ଫଲୈର୍ ନାନାଵିଧୈର୍ ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ ଘୃତପାଯସସଂଯୁତୈଃ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିକାଲଵେଲାଯାମ୍ ଅର୍ଯମା ପ୍ରୀଯତାମିତି
ନାନା ପ୍ରକାର ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ, ଘିଅ ଓ ଛେନା ଭାତ ସହିତ, ଏହାକୁ ଦୁଇବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଆର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, 'ଅର୍ୟମା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହି।