ଶୃଣୁ ଚାନ୍ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯଂ ଯଦ୍ ରୂପସମ୍ପଦ୍ଵିଧାଯକମ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ପିତାମହ ପିପ୍ପଲାଦସ୍ଯ ସଂଵାଦୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରଃସରୈଃ
ଏବେ ଆଉ ଏକ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଶୁଣ, ଯାହା ରୂପ ଓ ଧନ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ, ପିପ୍ପଳାଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆଦି ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶିଥିବା ଏକ ସଂବାଦ ହେବ।
ଵସନ୍ତଂ ନୈମିଷାରଣ୍ଯେ ପିପ୍ପଲାଦଂ ମହାମୁନିମ୍ ଅଭିଗମ୍ଯ ତଦା ଚୈନଂ ପ୍ରଶ୍ନମେକଂ କରିଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମଯୁକ୍ତସ୍ତପୋଧନମ୍
ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଗିଅଁ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବେ।
କଥମାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମତିର୍ଧର୍ମେ ଗତିସ୍ତଥା ଅଵ୍ଯଙ୍ଗତା ଶିଵେ ଭକ୍ତିର୍ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵା ଭଵେତ୍କଥମ୍
କିପରି ଆରୋଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧର୍ମରେ ମନ ଲାଗିବା, ଉନ୍ନତି, ଦେହରେ ଦୋଷ ନ ଥିବା, ଶିବଙ୍କୁ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କିପରି ଭକ୍ତି ମିଳିପାରିବ?
ତସ୍ଯୋତ୍ତରମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପିପ୍ପଲାଦସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଵୈ ଧର୍ମପୁତ୍ରାଯ ଧାର୍ମିକଃ
ଏହାର ଉତ୍ତର ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯାହା କହିବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାହା ଶୁଣ।
ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ର ଇଦାନୀଂ କଥଯାମି ତେ ଅଙ୍ଗାରଵ୍ରତମ୍ ଇତ୍ଯେତତ୍ ସ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମହୀପତେଃ
ଭଲ ପଚାରିଛ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ କହିବି। ଏହି ପୂଜାକୁ 'ଅଙ୍ଗାର ବ୍ରତ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ବିଷୟରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିବେ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ଵିରୋଚନସ୍ଯ ସଂଵାଦଂ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା କୁହାଯାଏ— ଭାର୍ଗବ ଓ ବିରୋଚନଙ୍କର ସଂବାଦ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିରଷ୍ଟପରିଵତ୍ସରମ୍ ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ କାନ୍ତ୍ଯା ସୋ ଽହସଦ୍ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଷୋଳ ଅବଧି ପରେ, ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଓ ତେଜରେ ଦେଖି, ଭୃଗୁବଂଶୀ ହସିଲେ।
ସାଧୁ ସାଧୁ ମହାବାହୋ ଵିରୋଚନ ଶିଵଂ ତଵ ତତ୍ତଥା ହସିତଂ ତସ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସୁରସୂଦନଃ
‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ, ବିରୋଚନ! ତୋତେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ!’ ଏଭଳି ହସିବା ସମୟରେ ସୁରଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍କିମର୍ଥମେତତ୍ତେ ହାସ୍ଯମାକସ୍ମିକଂ କୃତମ୍ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ମାମେଵମ୍ ଉକ୍ତଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏମିତି ଅଚାନକ ହସିଲେ କାହିଁକି? ମୋତେ ‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ’ କହିଲେ କାହିଁକି? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।’
ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ ଧାସ୍ଯମେତତ୍କୃତଂ ମଯା
ଏଭଳି ପଚାରିଥିବା ବେଳେ, ଶୁକ୍ରଦେବ କହିଲେ—‘ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ମହିମା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସିଥିଲି।’
ପୁରା ଦକ୍ଷଵିନାଶାଯ କୁପିତସ୍ଯ ତୁ ଶୂଲିନଃ ଅଥ ତଦ୍ଭୀମଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦୁର୍ଲଲାଟଜଃ
ପୂର୍ବେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଲଳାଟରୁ ଏକ ପସିନା ବୁନ୍ଦ ପଡ଼ିଲା।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ସ ସପ୍ତ ପାତାଲାନ୍ ଅଦହତ୍ସପ୍ତ ସାଗରାନ୍ ଅନେକଵକ୍ତ୍ରନଯନୋ ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନଭୀଷଣଃ
ସେଇ ବୁନ୍ଦ ସାତଟି ପାତାଳକୁ ଭେଦି, ସାତଟି ସମୁଦ୍ରକୁ ଜଳାଇଦେଲା; ଅନେକ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵୀରଭଦ୍ର ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କରପାଦାଯୁତୈର୍ଯୁତଃ କୃତ୍ଵାସୌ ଯଜ୍ଞମଥନଂ ପୁନର୍ଭୂତଲସମ୍ଭଵଃ ତ୍ରିଜଗନ୍ନିର୍ଦହନ୍ଭୂଯଃ ଶିଵେନ ଵିନିଵାରିତଃ
ସେ ‘ବୀରଭଦ୍ର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦଶ ହଜାର ହାତ ଓ ପାଦ ଥିଲା। ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲା, ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲା, ତିନି ଜଗତକୁ ଜଳାଇବା ବେଳେ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
କୃତଂ ତ୍ଵଯା ଵୀରଭଦ୍ର ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିନାଶନମ୍ ଇଦାନୀମଲମେତେନ ଲୋକଦାହେନ କର୍ମଣା
‘ହେ ବୀରଭଦ୍ର, ତୁମେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ; ଏବେ ଏହି ଲୋକ ଜଳାଇବା କାମରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି।’
ଶାନ୍ତିପ୍ରଦାତା ସର୍ଵେଷାଂ ଗ୍ରହାଣାଂ ପ୍ରଥମୋ ଭଵ ପ୍ରେକ୍ଷିଷ୍ଯନ୍ତେ ଜନାଃ ପୂଜାଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵରାନ୍ମମ
‘ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଦେଇବାରେ ପ୍ରଥମ ହେଉ। ଲୋକେ ତୁମକୁ ଦେଖିବେ, ପୂଜା କରିବେ, ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବେ।’
ଅଙ୍ଗାରକ ଇତି ଖ୍ଯାତିଂ ଗମିଷ୍ଯସି ଧରାତ୍ମଜ ଦେଵଲୋକେ ଽଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ ତଵ ରୂପଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ହେ ପୃଥିବୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ‘ଅଙ୍ଗାରକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ଦେବଲୋକରେ ତୁମର ରୂପ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେବ।’
ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତ୍ଵଦ୍ଦିନେ ନରାଃ ରୂପମାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତେଷ୍ଵନନ୍ତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁ ଲୋକେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ, ତୁମ ଦିନରେ, ତୁମ ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇବେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଶାନ୍ତିମ୍ ଅଗମତ୍ କାମରୂପଧୃକ୍ ସଂଜାତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ରାଜନ୍ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ ଅଗମତ୍ପୁନଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାଜା, ସେ ପୁଣି ଗ୍ରହ ହେଲେ।
ସ କଦାଚିଦ୍ଭଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ପୂଜାର୍ଘ୍ଯାଦିକମୁତ୍ତମମ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍କ୍ରିଯମାଣଂ ଚ ଶୂଦ୍ରେଣ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
କେବଳ ଏକଥର, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୂଜା ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ଦେଖିଥିଲ, ଏବଂ ତୁମେ ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଥିଲ।
ତେନ ତ୍ଵଂ ରୂପଵାଞ୍ଜାତଃ ସୁରଶତ୍ରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ ଵିଵିଧା ଚ ରୁଚିର୍ଜାତା ଯସ୍ମାତ୍ତଵ ଵିଦୂରଗା
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ରୂପଶ୍ରୀଳ ହେଲ; ବହୁ ପ୍ରକାର ରୂପର ଚମକ ତୁମେ ପାଇଲ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା।
ଵିରୋଚନ ଇତି ପ୍ରାହୁସ୍ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଦେଵଦାନଵାଃ ଶୂଦ୍ରେଣ କ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଵ୍ରତସ୍ଯ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍ ଈଦୃଶୀଂ ରୂପସମ୍ପତ୍ତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତଵାନହମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତୁମକୁ ‘ବିରୋଚନ’ କହନ୍ତି; ଏକ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରତ କରାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମର ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲି।
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ତେନୋକ୍ତମ୍ ଅହୋ ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ପଶ୍ଯତୋ ଽପି ଭଵେଦ୍ରୂପମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ କିମୁ କୁର୍ଵତଃ
‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ!’ ସେ କହିଲେ; ‘ହାଁ, ଏହାର ମହିମା କେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ! କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ରୂପ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳେ— ତେବେ ଯେଉଁମାନେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେ ଲାଭ କରିବେ!’
ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଧରଣୀସୁତସ୍ଯ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯମାନେନ ଗଵାଦିଦାନମ୍ ଆଲୋକିତଂ ତେନ ସୁରାରିଗର୍ଭେ ସମ୍ଭୂତିରେଷା ତଵ ଦୈତ୍ଯ ଜାତା
ଧରଣୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗୋଓ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ଯଦିଓ ସେଥିରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଅପମାନ କରିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦୈତ୍ୟ, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।
ଅଥ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ପ୍ରହ୍ରାଦନନ୍ଦନୋ ଵୀରଃ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିସ୍ମିତଃ
ତାପରେ, ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ପୁତ୍ର ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ତୀ ବୀର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ।
ଭଗଵଂସ୍ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଦୀଯମାନଂ ତୁ ଯଦ୍ଦାନଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଭଵାନ୍ତରେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ସେଇ ବ୍ରତର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଏବଂ ଆଗରୁ ଦେଖିଥିବା ଦାନ ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ଵିଧିଂ ତସ୍ଯ ଯଥାଵଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁନଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିସ୍ତରାତ୍
ତାହାର ମହିମା ଓ ବିଧି ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପୁଣି ବିସ୍ତାରରେ କହିଲେ।
ଚତୁର୍ଥ୍ଯଙ୍ଗାରକଦିନେ ଯଦା ଭଵତି ଦାନଵ ମୃଦା ସ୍ନାନଂ ତଦା କୁର୍ଯାତ୍ ପଦ୍ମରାଗଵିଭୂଷିତଃ
ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଯେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗାରକ ଦିନ ଆସେ, ହେ ଦାନବ, ମାଟିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ।
ଅଗ୍ନିର୍ମୂର୍ଧା ଦିଵୋ ମନ୍ତ୍ରଂ ଜପନ୍ନାସ୍ତେ ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ଶୂଦ୍ରସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ମରନ୍ଭୌମମ୍ ଆସ୍ତେ ଭୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା; ଶୂଦ୍ର ଚୁପ୍ଚାପ ରହି, ଭୌମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଭୋଗବିହୀନ ଭାବେ ବସିଥାଏ।
ତଥାସ୍ତମିତ ଆଦିତ୍ଯେ ଗୋମଯେନାନୁଲେପଯେତ୍ ପ୍ରାଙ୍ଗଣଂ ପୁଷ୍ପମାଲାଭିର୍ ଅକ୍ଷତାଭିଃ ସମନ୍ତତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ଅଙ୍ଗନାକୁ ଗୋମୟରେ ଲିପିବା ଉଚିତ, ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲମାଳା ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନରେ ସଜାଇବା ଉଚିତ।
ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯାଭିଲିଖେତ୍ପଦ୍ମଂ କୁଙ୍କୁମେନାଷ୍ଟପତ୍ତ୍ରକମ୍ କୁଙ୍କୁମସ୍ଯାପ୍ଯଭାଵେ ତୁ ରକ୍ତଚନ୍ଦନମିଷ୍ଯତେ
ପୂଜା କରି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, କୁଙ୍କୁମରେ ଆଠଟି ପତ୍ର ଥିବା ପଦ୍ମ ଆକିବା; କୁଙ୍କୁମ ନଥିଲେ ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।