ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦମ୍ ଅଶ୍ନୀଯାତ୍ତୈଲଵର୍ଜିତମ୍ ନକ୍ତମକ୍ଷାରଲଵଣଂ ଯାଵତ୍ତତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଏପରି ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତେଲ ଛାଡ଼ି ରାତିରେ ଅନ୍ନ, ଲୁଣ ଓ ଧାନ୍ୟ ବିନା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଚାରିଟି ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବା ଉଚିତ୍।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ସଂଜାତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିସମନ୍ଵିତାମ୍ ଦୀପାନ୍ନଭାଜନୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଲକ୍ଷଣାମ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କ ସହିତ ଦୀପ ଓ ଭୋଜନପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶଯ୍ୟାକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସଜାଇ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ପାଦୁକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ତ୍ରଚାମରାସନସଂଯୁତାମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟୋପସ୍କରୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାମ୍ବରାଵୃତାମ୍
ପାଦୁକା, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, ଚାମର, ଆସନ ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଜିନିଷ ସହିତ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଶଯ୍ୟା ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ସୋପଧାନକଵିଶ୍ରାମାଂ ଫଲୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଯୁତାମ୍ ତଥାଭରଣଧାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତାମ୍
ଏହି ଶଯ୍ୟାରେ ଏକ ତକିଆ ରଖି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ, ଆଭୂଷଣ ଓ ଧାନ୍ୟ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଅଵ୍ଯଙ୍ଗାଙ୍ଗାଯ ଵିପ୍ରାଯ ଵୈଷ୍ଣଵାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ ଦାତଵ୍ଯା ଵେଦଵିଦୁଷେ ଭାଵେନାପତିତାଯ ଚ
ଏହି ଶଯ୍ୟା ଦେଖିବାକୁ ଦୋଷ ନଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଗୃହସ୍ଥ, ବେଦଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ତତ୍ରୋପଵିଶ୍ଯ ଦାମ୍ପତ୍ଯମ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଵିଧାନତଃ ପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତୁ ଭାଜନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇ, ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଥିବା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାପି ସୌଵର୍ଣୀମ୍ ଉପସ୍କରସମନ୍ଵିତାମ୍ ପ୍ରତିମାଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସୋଦକୁମ୍ଭାଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଓ ଜଳର କୁମ୍ଭ ସହିତ ଦେବଦେବଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏଵଂ ଯସ୍ତୁ ପୁମାନ୍କୁର୍ଯାଦ୍ ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ହରେଃ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ରହିତୋ ନାରାଯଣପରାଯଣଃ
ଏଭଳି ଯିଏ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୂନ୍ୟଶଯନ ବ୍ରତ କରେ, ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ନଥାଏ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ,
ନ ତସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯା ଵିରହଃ କଦାଚିଦପି ଜାଯତେ ନାରୀ ଵା ଵିଧଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍ ନ ଵିରୂପୌ ନ ଶୋକାର୍ତୌ ଦମ୍ପତୀ ଭଵତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ କେବେ ବିଛେଦ ହେଉ ନାହିଁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଅଛନ୍ତି, କେହି ନାରୀ ବିଧବା ହେଉ ନାହିଁ; ଦମ୍ପତି ଦୁଇଁଜଣେ କେବେ ବିକଳାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦୁଃଖିତ ହେଉ ନାହିଁ।
ନ ପୁତ୍ରପଶୁରତ୍ନାନି କ୍ଷଯଂ ଯାନ୍ତି ପିତାମହ ସପ୍ତ କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତ କଲ୍ପଶତାନି ଚ କୁର୍ଵନ୍ନଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଗାଈ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ନଶିଯିବେ ନାହିଁ, ହେ ପିତାମହ, ସାତ ହଜାର କଳ୍ପ ଓ ସାତ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିଏ ଅଶୂନ୍ୟଶଯନ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଶୃଣୁ ଚାନ୍ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯଂ ଯଦ୍ ରୂପସମ୍ପଦ୍ଵିଧାଯକମ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ପିତାମହ ପିପ୍ପଲାଦସ୍ଯ ସଂଵାଦୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରଃସରୈଃ
ଏବେ ଆଉ ଏକ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଶୁଣ, ଯାହା ରୂପ ଓ ଧନ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ, ପିପ୍ପଳାଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆଦି ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶିଥିବା ଏକ ସଂବାଦ ହେବ।
ଵସନ୍ତଂ ନୈମିଷାରଣ୍ଯେ ପିପ୍ପଲାଦଂ ମହାମୁନିମ୍ ଅଭିଗମ୍ଯ ତଦା ଚୈନଂ ପ୍ରଶ୍ନମେକଂ କରିଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମଯୁକ୍ତସ୍ତପୋଧନମ୍
ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଗିଅଁ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବେ।
କଥମାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମତିର୍ଧର୍ମେ ଗତିସ୍ତଥା ଅଵ୍ଯଙ୍ଗତା ଶିଵେ ଭକ୍ତିର୍ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵା ଭଵେତ୍କଥମ୍
କିପରି ଆରୋଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧର୍ମରେ ମନ ଲାଗିବା, ଉନ୍ନତି, ଦେହରେ ଦୋଷ ନ ଥିବା, ଶିବଙ୍କୁ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କିପରି ଭକ୍ତି ମିଳିପାରିବ?
ତସ୍ଯୋତ୍ତରମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପିପ୍ପଲାଦସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଵୈ ଧର୍ମପୁତ୍ରାଯ ଧାର୍ମିକଃ
ଏହାର ଉତ୍ତର ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯାହା କହିବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାହା ଶୁଣ।
ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ର ଇଦାନୀଂ କଥଯାମି ତେ ଅଙ୍ଗାରଵ୍ରତମ୍ ଇତ୍ଯେତତ୍ ସ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମହୀପତେଃ
ଭଲ ପଚାରିଛ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ କହିବି। ଏହି ପୂଜାକୁ 'ଅଙ୍ଗାର ବ୍ରତ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ବିଷୟରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିବେ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ଵିରୋଚନସ୍ଯ ସଂଵାଦଂ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା କୁହାଯାଏ— ଭାର୍ଗବ ଓ ବିରୋଚନଙ୍କର ସଂବାଦ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିରଷ୍ଟପରିଵତ୍ସରମ୍ ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ କାନ୍ତ୍ଯା ସୋ ଽହସଦ୍ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଷୋଳ ଅବଧି ପରେ, ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଓ ତେଜରେ ଦେଖି, ଭୃଗୁବଂଶୀ ହସିଲେ।
ସାଧୁ ସାଧୁ ମହାବାହୋ ଵିରୋଚନ ଶିଵଂ ତଵ ତତ୍ତଥା ହସିତଂ ତସ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସୁରସୂଦନଃ
‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ, ବିରୋଚନ! ତୋତେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ!’ ଏଭଳି ହସିବା ସମୟରେ ସୁରଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍କିମର୍ଥମେତତ୍ତେ ହାସ୍ଯମାକସ୍ମିକଂ କୃତମ୍ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ମାମେଵମ୍ ଉକ୍ତଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏମିତି ଅଚାନକ ହସିଲେ କାହିଁକି? ମୋତେ ‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ’ କହିଲେ କାହିଁକି? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।’
ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ ଧାସ୍ଯମେତତ୍କୃତଂ ମଯା
ଏଭଳି ପଚାରିଥିବା ବେଳେ, ଶୁକ୍ରଦେବ କହିଲେ—‘ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ମହିମା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସିଥିଲି।’
ପୁରା ଦକ୍ଷଵିନାଶାଯ କୁପିତସ୍ଯ ତୁ ଶୂଲିନଃ ଅଥ ତଦ୍ଭୀମଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵେଦବିନ୍ଦୁର୍ଲଲାଟଜଃ
ପୂର୍ବେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଲଳାଟରୁ ଏକ ପସିନା ବୁନ୍ଦ ପଡ଼ିଲା।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ସ ସପ୍ତ ପାତାଲାନ୍ ଅଦହତ୍ସପ୍ତ ସାଗରାନ୍ ଅନେକଵକ୍ତ୍ରନଯନୋ ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନଭୀଷଣଃ
ସେଇ ବୁନ୍ଦ ସାତଟି ପାତାଳକୁ ଭେଦି, ସାତଟି ସମୁଦ୍ରକୁ ଜଳାଇଦେଲା; ଅନେକ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵୀରଭଦ୍ର ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କରପାଦାଯୁତୈର୍ଯୁତଃ କୃତ୍ଵାସୌ ଯଜ୍ଞମଥନଂ ପୁନର୍ଭୂତଲସମ୍ଭଵଃ ତ୍ରିଜଗନ୍ନିର୍ଦହନ୍ଭୂଯଃ ଶିଵେନ ଵିନିଵାରିତଃ
ସେ ‘ବୀରଭଦ୍ର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦଶ ହଜାର ହାତ ଓ ପାଦ ଥିଲା। ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲା, ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲା, ତିନି ଜଗତକୁ ଜଳାଇବା ବେଳେ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
କୃତଂ ତ୍ଵଯା ଵୀରଭଦ୍ର ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିନାଶନମ୍ ଇଦାନୀମଲମେତେନ ଲୋକଦାହେନ କର୍ମଣା
‘ହେ ବୀରଭଦ୍ର, ତୁମେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ; ଏବେ ଏହି ଲୋକ ଜଳାଇବା କାମରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି।’
ଶାନ୍ତିପ୍ରଦାତା ସର୍ଵେଷାଂ ଗ୍ରହାଣାଂ ପ୍ରଥମୋ ଭଵ ପ୍ରେକ୍ଷିଷ୍ଯନ୍ତେ ଜନାଃ ପୂଜାଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵରାନ୍ମମ
‘ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଦେଇବାରେ ପ୍ରଥମ ହେଉ। ଲୋକେ ତୁମକୁ ଦେଖିବେ, ପୂଜା କରିବେ, ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବେ।’
ଅଙ୍ଗାରକ ଇତି ଖ୍ଯାତିଂ ଗମିଷ୍ଯସି ଧରାତ୍ମଜ ଦେଵଲୋକେ ଽଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ ତଵ ରୂପଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ହେ ପୃଥିବୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ‘ଅଙ୍ଗାରକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ଦେବଲୋକରେ ତୁମର ରୂପ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେବ।’
ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତ୍ଵଦ୍ଦିନେ ନରାଃ ରୂପମାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତେଷ୍ଵନନ୍ତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁ ଲୋକେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ, ତୁମ ଦିନରେ, ତୁମ ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇବେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଶାନ୍ତିମ୍ ଅଗମତ୍ କାମରୂପଧୃକ୍ ସଂଜାତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ରାଜନ୍ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ ଅଗମତ୍ପୁନଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାଜା, ସେ ପୁଣି ଗ୍ରହ ହେଲେ।
ସ କଦାଚିଦ୍ଭଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ପୂଜାର୍ଘ୍ଯାଦିକମୁତ୍ତମମ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍କ୍ରିଯମାଣଂ ଚ ଶୂଦ୍ରେଣ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
କେବଳ ଏକଥର, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୂଜା ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ଦେଖିଥିଲ, ଏବଂ ତୁମେ ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଥିଲ।
ତେନ ତ୍ଵଂ ରୂପଵାଞ୍ଜାତଃ ସୁରଶତ୍ରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ ଵିଵିଧା ଚ ରୁଚିର୍ଜାତା ଯସ୍ମାତ୍ତଵ ଵିଦୂରଗା
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ରୂପଶ୍ରୀଳ ହେଲ; ବହୁ ପ୍ରକାର ରୂପର ଚମକ ତୁମେ ପାଇଲ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା।