ମୋହାଦ୍ଵାପି ମଦାଦ୍ଵାପି ଯଃ ପରସ୍ତ୍ରୀଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍ ତସ୍ଯାପି ନିଷ୍କୃତିଂ ଦେଵ ଵଦ ସର୍ଵକୃପାକର
ମୋହ କିମ୍ବା ଅହଂକାରରୁ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜନାନୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କରେ, ହେ ଦୟାମୟ ପ୍ରଭୁ, ସେଠି ପାଇଁ କେମିତି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ, ମୋତେ କହ।
ଭଗଵନ୍ପୁରୁଷସ୍ଯେହ ସ୍ତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଵିରହାଦିକମ୍ ଶୋକଵ୍ଯାଧିଭଯଂ ଦୁଃଖଂ ନ ଭଵେଦ୍ଯେନ ତଦ୍ଵଦ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଏଠି ଯେଉଁଠି ବିଚ୍ଛେଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋକ, ରୋଗ, ଭୟ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ନ ହେଉ, ସେପାଇଁ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ, ମୋତେ କହ।
ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯାଂ ମଧୁସୂଦନଃ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵେ ସପତ୍ନୀକଃ ସଦା ଵସତି କେଶଵଃ
ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, କେଶବ ସଦା ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ସମଶ୍ନୁତେ ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଦାନାଦି ସପ୍ତକଲ୍ପଶତାନୁଗମ୍
ସେଇ ଦିନ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଏବଂ ସାତ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯା ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତା ତସ୍ଯାଂ ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଏଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଧାନତଃ
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟାକୁ 'ଅଶୂନ୍ୟଶୟନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେଇ ଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ସହିତ ନିୟମିତ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଞ୍ଛ୍ରୀକାନ୍ତ ଶ୍ରୀଧାମଞ୍ଛ୍ରୀପତେ ଽଵ୍ଯଯ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ମା ପ୍ରଣାଶଂ ମେ ଯାତୁ ଧର୍ମାର୍ଥକାମଦମ୍
ହେ ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀଧାମ, ଶ୍ରୀପତି, ଅବିନାଶୀ, ମୋ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ କେବେ ନଶିଯାଉ ନାହିଁ; ଏହା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଦେଉ।
ଅଗ୍ନଯୋ ମା ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତୁ ଦେଵତାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପିତରୋ ମା ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତୁ ମାସ୍ତୁ ଦାମ୍ପତ୍ଯଭେଦନମ୍
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକ ନ ନଶିଯାଉ, ଦେବତାମାନେ ନ ହେରାଉ, ପିତୃମାନେ ନ ହେରାଉ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ ନ ହେଉ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିଯୁଜ୍ଯତେ ଦେଵ ନ କଦାଚିଦ୍ଯଥା ଭଵାନ୍ ତଥା କଲତ୍ରସମ୍ବନ୍ଧୋ ଦେଵ ମା ମେ ଵିଯୁଜ୍ଯତାମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେପରି ଆପଣ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଠାରୁ ଅଲଗା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏଇ ବନ୍ଧନ କେବେ ବିଛିନ୍ନ ହେଉ ନାହିଁ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ନ ଶୂନ୍ଯୋ ଵରଦ ଶଯ୍ଯାଂ ତ୍ଵଂ ଶଯନଂ ଗତଃ ଶଯ୍ଯା ମମାପ୍ଯଶୂନ୍ଯାସ୍ତୁ ତଥୈଵ ମଧୁସୂଦନ
ହେ ଦାତା, ଆପଣ ଶୋଇବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ଶଯ୍ୟା କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିନା ହୁଏ ନାହିଁ; ସେପରି, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୋର ଶଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ କେବେ ଖାଲି ହେଉ ନାହିଁ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ କୀର୍ତଯେତ୍ ଘଣ୍ଟା ଭଵେଦଶକ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଵାଦ୍ଯମଯୀ ଯତଃ
ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଘଣ୍ଟା ନାଡ଼ିଲେ ସବୁ ବାଦ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦମ୍ ଅଶ୍ନୀଯାତ୍ତୈଲଵର୍ଜିତମ୍ ନକ୍ତମକ୍ଷାରଲଵଣଂ ଯାଵତ୍ତତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଏପରି ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତେଲ ଛାଡ଼ି ରାତିରେ ଅନ୍ନ, ଲୁଣ ଓ ଧାନ୍ୟ ବିନା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଚାରିଟି ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବା ଉଚିତ୍।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ସଂଜାତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିସମନ୍ଵିତାମ୍ ଦୀପାନ୍ନଭାଜନୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଲକ୍ଷଣାମ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କ ସହିତ ଦୀପ ଓ ଭୋଜନପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶଯ୍ୟାକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସଜାଇ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ପାଦୁକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ତ୍ରଚାମରାସନସଂଯୁତାମ୍ ଅଭୀଷ୍ଟୋପସ୍କରୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାମ୍ବରାଵୃତାମ୍
ପାଦୁକା, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, ଚାମର, ଆସନ ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଜିନିଷ ସହିତ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଶଯ୍ୟା ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ସୋପଧାନକଵିଶ୍ରାମାଂ ଫଲୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଯୁତାମ୍ ତଥାଭରଣଧାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତାମ୍
ଏହି ଶଯ୍ୟାରେ ଏକ ତକିଆ ରଖି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ, ଆଭୂଷଣ ଓ ଧାନ୍ୟ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଅଵ୍ଯଙ୍ଗାଙ୍ଗାଯ ଵିପ୍ରାଯ ଵୈଷ୍ଣଵାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ ଦାତଵ୍ଯା ଵେଦଵିଦୁଷେ ଭାଵେନାପତିତାଯ ଚ
ଏହି ଶଯ୍ୟା ଦେଖିବାକୁ ଦୋଷ ନଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଗୃହସ୍ଥ, ବେଦଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ତତ୍ରୋପଵିଶ୍ଯ ଦାମ୍ପତ୍ଯମ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଵିଧାନତଃ ପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତୁ ଭାଜନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇ, ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଥିବା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାପି ସୌଵର୍ଣୀମ୍ ଉପସ୍କରସମନ୍ଵିତାମ୍ ପ୍ରତିମାଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସୋଦକୁମ୍ଭାଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଓ ଜଳର କୁମ୍ଭ ସହିତ ଦେବଦେବଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏଵଂ ଯସ୍ତୁ ପୁମାନ୍କୁର୍ଯାଦ୍ ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ହରେଃ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ରହିତୋ ନାରାଯଣପରାଯଣଃ
ଏଭଳି ଯିଏ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୂନ୍ୟଶଯନ ବ୍ରତ କରେ, ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ନଥାଏ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ,
ନ ତସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯା ଵିରହଃ କଦାଚିଦପି ଜାଯତେ ନାରୀ ଵା ଵିଧଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍ ନ ଵିରୂପୌ ନ ଶୋକାର୍ତୌ ଦମ୍ପତୀ ଭଵତଃ କ୍ଵଚିତ୍
ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ କେବେ ବିଛେଦ ହେଉ ନାହିଁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଅଛନ୍ତି, କେହି ନାରୀ ବିଧବା ହେଉ ନାହିଁ; ଦମ୍ପତି ଦୁଇଁଜଣେ କେବେ ବିକଳାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦୁଃଖିତ ହେଉ ନାହିଁ।
ନ ପୁତ୍ରପଶୁରତ୍ନାନି କ୍ଷଯଂ ଯାନ୍ତି ପିତାମହ ସପ୍ତ କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତ କଲ୍ପଶତାନି ଚ କୁର୍ଵନ୍ନଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଗାଈ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ନଶିଯିବେ ନାହିଁ, ହେ ପିତାମହ, ସାତ ହଜାର କଳ୍ପ ଓ ସାତ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିଏ ଅଶୂନ୍ୟଶଯନ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଶୃଣୁ ଚାନ୍ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯଂ ଯଦ୍ ରୂପସମ୍ପଦ୍ଵିଧାଯକମ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ପିତାମହ ପିପ୍ପଲାଦସ୍ଯ ସଂଵାଦୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରଃସରୈଃ
ଏବେ ଆଉ ଏକ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଶୁଣ, ଯାହା ରୂପ ଓ ଧନ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ, ପିପ୍ପଳାଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆଦି ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶିଥିବା ଏକ ସଂବାଦ ହେବ।
ଵସନ୍ତଂ ନୈମିଷାରଣ୍ଯେ ପିପ୍ପଲାଦଂ ମହାମୁନିମ୍ ଅଭିଗମ୍ଯ ତଦା ଚୈନଂ ପ୍ରଶ୍ନମେକଂ କରିଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଧର୍ମଯୁକ୍ତସ୍ତପୋଧନମ୍
ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଗିଅଁ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବେ।
କଥମାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମତିର୍ଧର୍ମେ ଗତିସ୍ତଥା ଅଵ୍ଯଙ୍ଗତା ଶିଵେ ଭକ୍ତିର୍ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵା ଭଵେତ୍କଥମ୍
କିପରି ଆରୋଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧର୍ମରେ ମନ ଲାଗିବା, ଉନ୍ନତି, ଦେହରେ ଦୋଷ ନ ଥିବା, ଶିବଙ୍କୁ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କିପରି ଭକ୍ତି ମିଳିପାରିବ?
ତସ୍ଯୋତ୍ତରମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପିପ୍ପଲାଦସ୍ଯ ଧୀମତଃ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଵୈ ଧର୍ମପୁତ୍ରାଯ ଧାର୍ମିକଃ
ଏହାର ଉତ୍ତର ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯାହା କହିବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାହା ଶୁଣ।
ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ର ଇଦାନୀଂ କଥଯାମି ତେ ଅଙ୍ଗାରଵ୍ରତମ୍ ଇତ୍ଯେତତ୍ ସ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମହୀପତେଃ
ଭଲ ପଚାରିଛ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ କହିବି। ଏହି ପୂଜାକୁ 'ଅଙ୍ଗାର ବ୍ରତ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ବିଷୟରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିବେ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ଵିରୋଚନସ୍ଯ ସଂଵାଦଂ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା କୁହାଯାଏ— ଭାର୍ଗବ ଓ ବିରୋଚନଙ୍କର ସଂବାଦ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିରଷ୍ଟପରିଵତ୍ସରମ୍ ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ କାନ୍ତ୍ଯା ସୋ ଽହସଦ୍ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଷୋଳ ଅବଧି ପରେ, ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଓ ତେଜରେ ଦେଖି, ଭୃଗୁବଂଶୀ ହସିଲେ।
ସାଧୁ ସାଧୁ ମହାବାହୋ ଵିରୋଚନ ଶିଵଂ ତଵ ତତ୍ତଥା ହସିତଂ ତସ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସୁରସୂଦନଃ
‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ, ବିରୋଚନ! ତୋତେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ!’ ଏଭଳି ହସିବା ସମୟରେ ସୁରଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍କିମର୍ଥମେତତ୍ତେ ହାସ୍ଯମାକସ୍ମିକଂ କୃତମ୍ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ମାମେଵମ୍ ଉକ୍ତଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏମିତି ଅଚାନକ ହସିଲେ କାହିଁକି? ମୋତେ ‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ’ କହିଲେ କାହିଁକି? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।’
ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ ଧାସ୍ଯମେତତ୍କୃତଂ ମଯା
ଏଭଳି ପଚାରିଥିବା ବେଳେ, ଶୁକ୍ରଦେବ କହିଲେ—‘ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ମହିମା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସିଥିଲି।’