ମତ୍ସ୍ଯପୁରାଣମ୍

ଯୁଗାନ୍ତଵାତାଭିହତା ଯଦା ଭଵତି ନୌର୍ ନୃପ ଶୃଙ୍ଗେ ଽସ୍ମିନ୍ମମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଦେମାଂ ସଂଯମିଷ୍ଯସି

ଯେତେବେଳେ ଯୁଗାନ୍ତର ପବନ ଏହି ନୌକାକୁ ଆଘାତ କରିବ, ହେ ରାଜା, ତେବେ ଏହାକୁ ମୋ ଶିଙ୍ଗରେ ବାନ୍ଧିଦେବ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର।

ତତୋ ଲଯାନ୍ତେ ସର୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚରସ୍ଯ ଚ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିତା ଜଗତଃ ପୃଥିଵୀପତେ

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ଶେଷରେ, ତୁମେ ଏହି ଜଗତର ପ୍ରଜାପତି ହେବ, ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜା।

ଏଵଂ କୃତଯୁଗସ୍ଯାଦୌ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଧୃତିମାନ୍ନୃପଃ ମନ୍ଵନ୍ତରାଧିପଶ୍ଚାପି ଦେଵପୂଜ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି

ଏଭଳି, କୃତଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ ଧୃଡ଼ ମନର ରାଜା, ମନ୍ବନ୍ତରର ଅଧିପତି ଓ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ ହେବ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ମନୁସ୍ତେନ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମଧୁସୂଦନମ୍ ଭଗଵନ୍କିଯଦ୍ଭିର୍ଵର୍ଷୈର୍ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯନ୍ତରକ୍ଷଯଃ

ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମନୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ଭଗବାନ, କେତେ ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ବିନାଶ ହେବ?'

ସତ୍ତ୍ଵାନି ଚ କଥଂ ନାଥ ରକ୍ଷିଷ୍ଯେ ମଧୁସୂଦନ ତ୍ଵଯା ସହ ପୁନର୍ଯୋଗଃ କଥଂ ଵା ଭଵିତା ମମ

'ଏବଂ, ହେ ନାଥ, ମଧୁସୂଦନ, ମୁଁ କିପରି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି? ଏବଂ ମୁଁ କିପରି ପୁଣି ତୁମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବି?'

ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତ୍ଯନାଵୃଷ୍ଟିର୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହୀତଲେ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷମ୍ ଅଶୁଭାଵହମ୍

ଆଜିଠାରୁ ଏ ଭୂମିରେ ଏକଶତ ବର୍ଷ ଓ ତାଠାରୁ ବେଶି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା ହେବ ନାହିଁ; ଏହି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆଣିବ, ଯାହା ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେବ।

ତତୋ ଽଲ୍ପସତ୍ତ୍ଵକ୍ଷଯଦା ରଶ୍ମଯଃ ସପ୍ତ ଦାରୁଣାଃ ସପ୍ତସପ୍ତେର୍ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରତପ୍ତାଙ୍ଗାରଵର୍ଷିଣଃ

ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅତି କମ୍ ଓ ନଶ୍ୱାନ ହେବେ, ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭୟଙ୍କର କିରଣ ଦେଖାଯିବ, ସେମାନେ ତାପିତ ଅଙ୍ଗାର ବର୍ଷା କରିବେ।

ଔର୍ଵାନଲୋ ଽପି ଵିକୃତିଂ ଗମିଷ୍ଯତି ଯୁଗକ୍ଷଯେ ଵିଷାଗ୍ନିଶ୍ଚାପି ପାତାଲାତ୍ ସଂକର୍ଷଣମୁଖଚ୍ଯୁତଃ ଭଵସ୍ଯାପି ଲଲାଟୋତ୍ଥସ୍ ତୃତୀଯନଯନାନଲଃ

ଯୁଗ ଶେଷରେ, ଔର୍ବ ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେବ; ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କର ମୁଖରୁ ପାତାଳରେ ନିସ୍କ୍ରିୟ ବିଷାଗ୍ନି ଓ ଭବଙ୍କ ଲଳାଟର ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେବ।

ତ୍ରିଜଗନ୍ନିର୍ଦହନ୍ କ୍ଷୋଭଂ ସମେଷ୍ଯତି ମହାମୁନେ ଏଵଂ ଦଗ୍ଧା ମହୀ ସର୍ଵା ଯଦା ସ୍ଯାଦ୍ଭସ୍ମସଂନିଭା

ଏହି ଅଗ୍ନି ତିନି ଜଗତକୁ ଜଳାଇ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷୋଭ ଆଣିବ, ମହାମୁନି; ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଏଭଳି ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଛାର ଭଳି ହେଇଯିବ।

ଆକାଶମୂଷ୍ମଣା ତପ୍ତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ପରଂତପ ତତଃ ସଦେଵନକ୍ଷତ୍ରଂ ଜଗଦ୍ଯାସ୍ଯତି ସଂକ୍ଷଯମ୍

ଆକାଶ ତୀବ୍ର ତାପରେ ତପିଯିବ, ଶତ୍ରୁଦଳନ; ତାପରେ ଦେବତା ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳ ସହିତ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ନଶ୍ୱ ହେଇଯିବ।

ସଂଵର୍ତୋ ଭୀମନାଦଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚଣ୍ଡୋ ବଲାହକଃ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପତାକଃ ଶୋଣସ୍ତୁ ସପ୍ତୈତେ ଲଯଵାରିଦାଃ

ସଂବର୍ତ୍ତ, ଭୀମନାଦ, ଦ୍ରୋଣ, ଚଣ୍ଡ, ବଳାହକ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ପତାକା ଓ ଶୋଣ—ଏହି ସାତଟି ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଳୟ ମେଘ।

ଅଗ୍ନିପ୍ରସ୍ଵେଦସମ୍ଭୂତାଃ ପ୍ଲାଵଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମେଦିନୀମ୍ ସମୁଦ୍ରାଃ କ୍ଷୋଭମାଗତ୍ଯ ଚୈକତ୍ଵେନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ

ଅଗ୍ନିର ପସିନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ମେଘମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ବନ୍ୟାରେ ଡୁବାଇଦେବେ; ସମୁଦ୍ରମାନେ ଉତ୍କଳିତ ହୋଇ, ଏକାଟି ହୋଇଯିବେ।

ଏତଦେକାର୍ଣଵଂ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ଵେଦନାଵମିମାଂ ଗୃହ୍ଯ ସତ୍ତ୍ଵବୀଜାନି ସର୍ଵଶଃ

ସେମାନେ ତିନି ଜଗତକୁ ଏକ ମହାସାଗର କରିଦେବେ, ବେଦ ନୌକା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ବୀଜ ସହିତ।

ଆରୋପ୍ଯ ରଜ୍ଜୁଯୋଗେନ ମତ୍ପ୍ରଦତ୍ତେନ ସୁଵ୍ରତ ସଂଯମ୍ଯ ନାଵଂ ମଚ୍ଛୃଙ୍ଗେ ମତ୍ସ୍ଯଭାଵାଭିରକ୍ଷିତଃ

ମୋର ଦିଆ ରସି ଦ୍ୱାରା ନୌକାକୁ ବାନ୍ଧି, ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ମୋ ଶୃଙ୍ଗରେ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବ; ମୋର ରକ୍ଷାରେ ତୁମେ ନିରାପଦ ରହିବ।

ଏକଃ ସ୍ଥାସ୍ଯସି ଦେଵେଷୁ ଦଗ୍ଧେଷ୍ଵପି ପରଂତପ ସୋମସୂର୍ଯାଵହଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚତୁର୍ଲୋକସମନ୍ଵିତଃ

ଦେବତାମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଏକାକି ରହିବେ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଚାରି ଲୋକ ସହିତ।

ନର୍ମଦା ଚ ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାନୃଷିଃ ଭଵୋ ଵେଦାଃ ପୁରାଣାନି ଵିଦ୍ଯାଭିଃ ସର୍ଵତୋଵୃତମ୍

ପବିତ୍ର ନର୍ମଦା ନଦୀ, ମହା ଋଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଭବ, ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଚାରିପାଖରେ ରହିବେ।

ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ସ୍ଥାସ୍ଯତ୍ଯନ୍ତରସଂକ୍ଷଯେ ଏଵମେକାର୍ଣଵେ ଜାତେ ଚାକ୍ଷୁଷାନ୍ତରସଂକ୍ଷଯେ

ତୁମେ ସହିତ, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଅବିକଳ ରହିବ; ଏଭଳି ଏକାର୍ଣ୍ଣବ ହେବାବେଳେ ଚାକ୍ଷୁଷ ଅନ୍ତର ପ୍ରଳୟ ଆସିଲେ।

ଵେଦାନ୍ପ୍ରଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ସର୍ଗାଦୌ ମହୀପତେ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଭଗଵାଂସ୍ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ

ତୁମର ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରେ, ମୁଁ ବେଦମାନେ ପ୍ରଚଳିତ କରିବି, ରାଜନ; ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ୍ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ମନୁର୍ ଅପ୍ଯାସ୍ଥିତୋ ଯୋଗଂ ଵାସୁଦେଵପ୍ରସାଦଜମ୍ ଅଭ୍ଯସନ୍ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵଂ ପୂର୍ଵସୂଚିତମ୍

ମନୁ ମଧ୍ୟ ବାସୁଦେବଙ୍କର କୃପାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଘୋଷିତ ମହାପ୍ରଳୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ।

କାଲେ ଯଥୋକ୍ତେ ସଂଜାତେ ଵାସୁଦେଵମୁଖୋଦ୍ଗତେ ଶୃଙ୍ଗୀ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵାଥ ମତ୍ସ୍ଯରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ

ଯେତେବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଲା, ବାସୁଦେବଙ୍କର ମୁଖରୁ ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ଭୁଜଂଗୋ ରଜ୍ଜୁରୂପେଣ ମନୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଗମତ୍ ଭୂତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମାକୃଷ୍ଯ ଯୋଗେନାରୋପ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍

ଏକ ସର୍ପ ରସି ରୂପେ ମନୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା; ଧର୍ମଜ୍ଞ ମନୁ ଯୋଗବଳରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏହି ନୌକାରେ ଆସିନ କରିଲେ।

ଭୁଜଂଗରଜ୍ଜ୍ଵା ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗେ ନାଵମଯୋଜଯତ୍ ଉପର୍ଯୁପସ୍ଥିତସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍

ସର୍ପ ରସି ଦ୍ୱାରା ମତ୍ସ୍ୟର ଶୃଙ୍ଗରେ ନୌକାକୁ ବାନ୍ଧିଲେ; ତାହାର ଉପରେ ଦଢ଼ିଁ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅତୀତେ ଯୋଗଶାଯିନା ପୃଷ୍ଟେନ ମନୁନା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରାଣଂ ମତ୍ସ୍ଯରୂପିଣା ତଦିଦାନୀଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵମୃଷିସତ୍ତମାଃ

ସେ ମହାପ୍ରଳୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ମନୁ ଯୋଗଶାୟୀ ମତ୍ସ୍ୟ ଭଗବାନ୍‌ଙ୍କୁ ପୁରାତନ କଥା ପଚାରିଲେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ କହୁଛି, ହେ ଋଷିମାନେ, ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଯଦ୍ଭଵଦ୍ଭିଃ ପୁରା ପୃଷ୍ଟଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକମହଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ତଦ୍ ଏଵୈକାର୍ଣଵେ ତସ୍ମିନ୍ ମନୁଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ କେଶଵମ୍

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆପଣମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ମୋତେ କରିଥିଲେ—ସୃଷ୍ଟି ଆଦି ଯାହା ନେଇ—ସେଇ ପ୍ରଶ୍ନଟି ମନୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ସମୁଦ୍ରରେ କେଶବଙ୍କୁ କରିଥିଲେ।

ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରଲଯଂ ଚୈଵ ଵଂଶାନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଚ ଵଂଶ୍ଯାନୁଚରିତଂ ଚୈଵ ଭୁଵନସ୍ଯ ଚ ଵିସ୍ତରମ୍

ସେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ, ବଂଶ ଓ ମନୁମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ବିସ୍ତାର ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।

ଦାନଧର୍ମଵିଧିଂ ଚୈଵ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଂ ଚ ତଥେଷ୍ଟାପୂର୍ତସଂଜ୍ଞିତମ୍

ସେ ଦାନ ଓ ଧର୍ମର ନିୟମ, ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପିତୃତର୍ପଣର ଚିରନ୍ତନ ପଦ୍ଧତି, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିଭାଗ, ଏବଂ ଯାହାକୁ ଯଜ୍ଞ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏହି ସବୁ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।

ଦେଵତାନାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଦି ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦ୍ଵିଦ୍ଯତେ ଭୁଵି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି

ଦେବତାମାନଙ୍କର ସ୍ଥାପନା ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ; ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।

ମହାପ୍ରଲଯକାଲାନ୍ତ ଏତଦାସୀତ୍ତମୋମଯମ୍ ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ଚାତର୍କ୍ଯମ୍ ଅପ୍ରଜ୍ଞାତମଲକ୍ଷଣମ୍

ମହାପ୍ରଳୟର ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା—ଅନୁମାନ କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଅପ୍ରକାଶିତ ଓ ଚିହ୍ନଟ କରିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲା, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡିଥିବା ପରି।

ଅଵିଜ୍ଞେଯମଵିଜ୍ଞାତଂ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାସ୍ନୁ ଚରିଷ୍ଣୁ ଚ ତତଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତଃ ପ୍ରଭଵଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍

ସେତେବେଳେ ଏହି ସ୍ଥିର ଓ ଚଳିତ ଜଗତ ଅଜଣା ଓ ଅବିଜ୍ଞାତ ଥିଲା; ତାହାପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ।