ତତଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ତିଥିମିମାଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍ ଉପୋଷ୍ଯ ଵିଧିନାନେନ ଗଚ୍ଛ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ତେବେ, ଏହି ପବିତ୍ର ତିଥି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ମାଘମାସସ୍ଯ ଦଶମୀ ଯଦା ଶୁକ୍ଲା ଭଵେତ୍ତଦା ଘୃତେନାଭ୍ଯଞ୍ଜନଂ କୃତ୍ଵା ତିଲୈଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦଶମୀ ଯେତେବେଳେ ଆସେ, ଘିଅ ଲଗାଇ ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତଥୈଵ ଵିଷ୍ଣୁମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନଭୋ ନାରାଯଣେତି ଚ କୃଷ୍ଣାଯ ପାଦୌ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶିରଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଆକାଶରେ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା; କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପାଦକୁ ପୂଜିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମାକୁ ଶିର ନମାଇବା।
ଵୈକୁଣ୍ଠାଯେତି ଵୈକୁଣ୍ଠମ୍ ଉରଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣେ ଶଙ୍ଖିନେ ଚକ୍ରିଣେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଗଦିନେ ଵରଦାଯ ଵୈ ସର୍ଵେ ନାରାଯଣସ୍ଯୈଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯା ବାହଵଃ କ୍ରମାତ୍
'ବୈକୁଣ୍ଠ' ବୋଲି ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କ ଛାତି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ସେଠାରେ ପୂଜା କରିବା; ଏହିପରି ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଦାତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା; ଏଭଳି ଭାବରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନାରାୟଣଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାହୁକୁ ପୂଜିବା।
ଦାମୋଦରାଯେତ୍ଯୁଦରଂ ମେଢ୍ରଂ ପଞ୍ଚଶରାଯ ଵୈ ଊରୂ ସୌଭାଗ୍ଯନାଥାଯ ଜାନୁନୀ ଭୂତଧାରିଣେ
'ଦାମୋଦର' ବୋଲି ଉଦରକୁ ପୂଜିବା; ମେଢ୍ରକୁ ପଞ୍ଚଶରଙ୍କର ଭାବେ, ଉରୁକୁ ସୌଭାଗ୍ୟନାଥଙ୍କର ଭାବେ, ଜାଙ୍ଘକୁ ଭୂତଧାରୀଙ୍କର ଭାବେ ପୂଜିବା।
ନମୋ ନୀଲାଯ ଵୈ ଜଙ୍ଘେ ପାଦୌ ଵିଶ୍ଵସୃଜେ ନମଃ ନମୋ ଦେଵ୍ଯୈ ନମଃ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ନମୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ ଶ୍ରିଯୈ
ନୀଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଜଂଘାକୁ; ପାଦକୁ ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ନମସ୍କାର; ଦେବୀ, ଶାନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନମଃ ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ନମସ୍ତୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ଧୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ହୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ ନମୋ ଵିହଂଗନାଥାଯ ଵାଯୁଵେଗାଯ ପକ୍ଷିଣେ ଵିଷପ୍ରମାଥିନେ ନିତ୍ଯଂ ଗରୁଡଂ ଚାଭିପୂଜଯେତ୍
ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ଧୃଷ୍ଟି, ହୃଷ୍ଟିଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର; ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ବାୟୁ ତୀବ୍ରତା ଥିବା, ବିଷ ନାଶକ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦମ୍ ଉମାପତିଵିନାଯକୌ ଗନ୍ଧୈର୍ମାଲ୍ଯୈସ୍ତଥା ଧୂପୈର୍ ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି
ଏଭଳି ଭାବରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଉମାପତି ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା।
ଗଵ୍ଯେନ ପଯସା ସିଦ୍ଧାଂ କୃସରାମଥ ଵାଗ୍ଯତଃ ସର୍ପିଷା ସହ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଗତ୍ଵା ଶତପଦଂ ବୁଧଃ
ଗାଈର ଦୁଧରେ ପକାଇଥିବା କ୍ରିସରା କିମ୍ବା ଘିଅ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ସୁଜ୍ଞାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଶତ ପଦ ଚାଲିବା ଉଚିତ।
ନୈଯଗ୍ରୋଧଂ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠମ୍ ଅଥଵା ଖାଦିରଂ ବୁଧଃ ଗୃହୀତ୍ଵା ଧାଵଯେଦ୍ଦନ୍ତାନ୍ ଆଚାନ୍ତଃ ପ୍ରାଗୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ନୟଗ୍ରୋଧ, ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ କିମ୍ବା ଖାଦିର ଦାଣ୍ଟନେଇ, ମୁଁହ ଧୋଇ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରୂଯାତ୍ ସାଯନ୍ତନୀଂ କୃତ୍ଵା ସଂଧ୍ଯାମସ୍ତମିତେ ରଵୌ ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବାବେଳେ ସାଂଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ କରି, 'ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଛି' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚ କେଶଵମ୍ ରାତ୍ରିଂ ଚ ସକଲାଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ଚ ପଯସା ତଥା
ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ ରହି, କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତି ଜାଗି, ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ପିଷା ଚାପି ଦହନଂ ହୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଂଗଵୈଃ ସହୈଵ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ କ୍ଷୀରଭୋଜନମ୍
ଘିଅ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ, ହେ କମଳନୟନ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଦୁଧରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
କରିଷ୍ଯାମି ଯତାତ୍ମାହଂ ନିର୍ଵିଘ୍ନେନାସ୍ତୁ ତଚ୍ଚ ମେ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପେଦ୍ଭୂମାଵ୍ ଇତିହାସକଥାଂ ପୁନଃ
ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ କରିବି, ମୋର କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ। ଏଭଳି କହି, ଭୂମିରେ ଶୋଇ, ପୁନି ପୁନି ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ ସଂଜାତେ ନଦୀଂ ଗତ୍ଵା ଵିଶାଂ ପତେ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ମୃଦା ତଦ୍ଵତ୍ ପାଷଣ୍ଡାନ୍ ଅଭିଵର୍ଜଯେତ୍
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ହେ ରାଜା, ନଦୀକୁ ଯାଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ମାଟିରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅପସନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେଠାରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ଉପାସ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାଂ ଵିଧିଵତ୍ କୃତ୍ଵା ଚ ପିତୃତର୍ପଣମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ହୃଷୀକେଶଂ ସପ୍ତଲୋକୈକମୀଶ୍ଵରମ୍
ଯଥାବିଧି ସାଂଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ କରି, ପିତୃତର୍ପଣ କରି, ସପ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ନାଥ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ।
ଗୃହସ୍ଯ ପୁରତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଣ୍ଡପଂ କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ ଦଶହସ୍ତମଥାଷ୍ଟୌ ଵା କରାନ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଶାଂ ପତେ
ଘରର ସାମ୍ନାରେ ଭକ୍ତିସହିତ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶ ହସ୍ତ କିମ୍ବା ଅଠ ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜା।
ଚତୁର୍ହସ୍ତାଂ ଶୁଭାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵେଦୀମରିନିଷୂଦନ ଚତୁର୍ହସ୍ତପ୍ରମାଣଂ ଚ ଵିନ୍ଯସେତ୍ତତ୍ର ତୋରଣମ୍
ଚାରି ହସ୍ତ ଆକାରର ଏକ ସୁନ୍ଦର ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଚାରି ହସ୍ତ ମାପର ଏକ ତୋରଣ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଆରୋପ୍ଯ କଲଶଂ ତତ୍ର ଦିକ୍ପାଲାନ୍ପୂଜଯେତ୍ତତଃ ଛିଦ୍ରେଣ ଜଲସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ଅଥ କୃଷ୍ଣାଜିନସ୍ଥିତଃ ତସ୍ଯ ଧାରାଂ ଚ ଶିରସା ଧାରଯେତ୍ସକଲାଂ ନିଶାମ୍
ସେଠାରେ ଏକ କଳଶ ରଖି, ଦିଗପାଳମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଭରି, କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବସି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତି ତାହାର ଧାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିବା ଦେବା ଉଚିତ।
ତଥୈଵ ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶିରସି କ୍ଷୀରଧାରାଂ ପ୍ରପାତଯେତ୍ ଅରତ୍ନିମାତ୍ରଂ କୁଣ୍ଡଂ ଚ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ର ତ୍ରିମେଖଲମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦୁଧର ଧାର ପକାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ଅରତ୍ନି ମାପର ତିନି ମେଖଳା ଥିବା ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋନିଵକ୍ତ୍ରଂ ଚ ତତ୍କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ଯଵସର୍ପିଷୀ ତିଲାଂଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵତ୍ଯୈର୍ ମନ୍ତ୍ରୈରେକାଗ୍ନିଵତ୍ତଦା
ଏହି କୁଣ୍ଡକୁ ଯୋନି ଆକାରରେ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଯବ, ଘିଅ ଓ ତିଳ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ, ଏକ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଯେପରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ହୁତ୍ଵା ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସମ୍ଯକ୍ ଚରୁଂ ଗୋକ୍ଷୀରସଂଯୁତମ୍ ନିଷ୍ପାଵାର୍ଧପ୍ରମାଣାଂ ଵୈ ଧାରାମାଜ୍ଯସ୍ଯ ପାତଯେତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଗାଈର ଦୁଧ ମିଶାଇଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ଚରୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ହୋମ କରି, ସେଠାରେ ନିଷ୍ପାବର ଅର୍ଧ ମାପ ଘିଅ ଧାର ପକାଇବା ଉଚିତ।
ଜଲକୁମ୍ଭାନ୍ମହାଵୀର୍ଯ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତ୍ରଯୋଦଶ ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଯୁକ୍ତାନ୍ ସିତଵସ୍ତ୍ରୈରଲଂକୃତାନ୍
ତେରଟି ବଳିୟସୀ ଜଳକୁମ୍ଭ ରଖି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଜାଇବା ଉଚିତ।
ଯୁକ୍ତାନୌଦୁମ୍ବରୈଃ ପାତ୍ରୈଃ ପଞ୍ଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତାନ୍ ଚତୁର୍ଭିର୍ବହ୍ଵୃଚୈର୍ହୋମସ୍ ତତ୍ର କାର୍ଯ ଉଦଙ୍ମୁଖୈଃ
ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ବାତ୍ରା ଓ ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଭରି, ଚାରିଜଣ ବହ୍ୱୃଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ରୁଦ୍ରଜାପଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚ ଯଜୁର୍ଵେଦପରାଯଣୈଃ ଵୈଷ୍ଣଵାନି ତୁ ସାମାନି ଚତୁରଃ ସାମଵେଦିନଃ ଅରିଷ୍ଟଵର୍ଗସହିତାନ୍ଯ୍ ଅଭିତଃ ପରିପାଠଯେତ୍
ଏବଂ ଚାରିଜଣ ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଦ୍ରଜପ କରି, ଚାରିଜଣ ସାମବେଦୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବୈଷ୍ଣବ ସାମ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ଗୁଚ୍ଛ ସହିତ ଚାରିଦିଗରେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ ପୂଜଯେଦଙ୍ଗୁଲୀଯୈଶ୍ଚ କଟକୈର୍ହେମସୂତ୍ରକୈଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ବାରୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁନା ତାରର ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ କଡ଼ା ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସୋଭିଃ ଶଯନୀଯୈଶ୍ଚ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ ଏଵଂ କ୍ଷପାତିଵାହ୍ଯା ଚ ଗୀତମଙ୍ଗଲନିଃସ୍ଵନୈଃ
ଧନରେ କୌଶଳ ଓ ଚତୁରତା ଛାଡ଼ି, ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଷାକ ଓ ଶୋଇବା ଜିନିଷ ଦେଇ, ଏହିପରି ରାତିକୁ ଗୀତ ଓ ମଙ୍ଗଳ ସଙ୍ଗୀତରେ କଟାଇବା ଉଚିତ।
ଉପାଧ୍ଯାଯସ୍ଯ ଚ ପୁନର୍ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ସର୍ଵମେଵ ତୁ ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସମୁତ୍ଥାଯ ତ୍ରଯୋଦଶ
ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଦୁଇଗୁଣା ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନର ସକାଳେ ଉଠିବାକୁ ହେବ।
ଗା ଵୈ ଦଦ୍ଯାତ୍କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌଵର୍ଣମୁଖସଂଯୁତାଃ ପଯସ୍ଵିନୀଃ ଶୀଲଵତୀଃ କାଂସ୍ଯଦୋହସମନ୍ଵିତାଃ
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁନାର ମୁଣ୍ଡି ଓ କାଂସ୍ୟ ଦୁଧ ଦେବା ପାତ୍ର ସହିତ, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ରୌପ୍ଯଖୁରାଃ ସଵସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଚନ୍ଦନେନାଭିଷେଚିତାଃ ତାସ୍ତୁ ତେଷାଂ ତତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନ୍ନତର୍ପିତାନ୍
ଚାନ୍ଦିର ନଖ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଏହି ଗାଈମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମିଠା ଖାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।