ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ସହିରଣ୍ଯାନି ଶକ୍ତିତଃ ଗାଯତ୍ରୀଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ
ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନ୍ଦର ଧଳା ପୋଷାକ ଓ ସୁନା ଦେଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯଥା ନ ଦେଵି ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପିତାମହଃ ତ୍ଵାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସଂତିଷ୍ଠେତ୍ ତଥା ଭଵ ଵରପ୍ରଦା
ହେ ଦେବୀ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ପିତାମହ ଭଗବାନ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡି ରହିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେପରି ଆପଣ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଦୟାମୟୀ ହେଉନ୍।
ଵେଦାଃ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵାଣି ଗୀତନୃତ୍ଯାଦିକଂ ଚ ଯତ୍ ନ ଵିହୀନଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ତଥା ମେ ସନ୍ତୁ ସିଦ୍ଧଯଃ
ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟ ଆଦି କଳା ଯେଉଁଠି ଆପଣ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ଦିଅନ୍।
ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମେଧା ଧରା ପୁଷ୍ଟିର୍ ଗୌରୀ ତୁଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଭା ମତିଃ ଏତାଭିଃ ପାହି ଚାଷ୍ଟାଭିସ୍ ତନୁଭିର୍ମାଂ ସରସ୍ଵତି
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମେଧା, ଧରା, ପୁଷ୍ଟି, ଗୌରୀ, ତୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭା ଓ ମତି—ଏହି ଅଷ୍ଟ ରୂପରେ, ହେ ସରସ୍ବତୀ, ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵୀଣାକ୍ଷମଣିଧାରିଣୀମ୍ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈର୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସକମଣ୍ଡଲୁପୁସ୍ତକାମ୍ ମୌନଵ୍ରତେନ ଭୁଞ୍ଜୀତ ସାଯଂ ପ୍ରାତସ୍ତୁ ଧର୍ମଵିତ୍
ଏପରି ଭାବେ ବୀଣା ଓ ଜପମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧଳା ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା, ଭକ୍ତି ସହିତ, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ପୁସ୍ତକ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ମୌନ ରହି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ଚ ପୂଜଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵାସିନୀମ୍ ତଥୈଵ ତଣ୍ଡୁଲପ୍ରସ୍ଥଂ ଘୃତପାତ୍ରେଣ ସଂଯୁତମ୍ କ୍ଷୀରଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧିରଣ୍ଯଂ ଚ ଗାଯତ୍ରୀ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ପ୍ରତି ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ସେଇପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାବାସିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଚାଉଳ ଘୃତ ସହିତ, ଖୀର ଓ ସୁନା ଦେଇ, 'ଗାୟତ୍ରୀ ଖୁସି ହେଉନ୍' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍।
ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ଚ ତଥା ମୌନମ୍ ଏତତ୍କୁର୍ଵନ୍ସମାଚରେତ୍ ନାନ୍ତରା ଭୋଜନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯାଵନ୍ମାସାସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମୌନ ରହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ତେର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସମାପ୍ତେ ତୁ ଵ୍ରତେ କୁର୍ଯାଦ୍ ଭୋଜନଂ ଶୁକ୍ଲତଣ୍ଡୁଲୈଃ ପୂର୍ଵଂ ସଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ଭୋଜନମ୍
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତି ପରେ ଧଳା ଚାଉଳର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଜୋଡ଼ା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୋଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଦେଵ୍ଯା ଵିତାନଂ ଘଣ୍ଟାଂ ଚ ସିତନେତ୍ରେ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍ ଚନ୍ଦନଂ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଶିଖରଂ ପୁନଃ
ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ଚାଉନା, ଧଳା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଘଣ୍ଟା, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ, ଚନ୍ଦନ, ବସ୍ତ୍ର ଜୋଡ଼ା ଏବଂ ପୁଣି ଏକ ଶିଖର ଦେବା ଉଚିତ୍।
ତଥୋପଦେଷ୍ଟାରମପି ଭକ୍ତ୍ଯା ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଗୁରୁମ୍ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ରହିତୋ ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ
ସେପରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ, କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍ସାରସ୍ଵତଂ ଵ୍ରତମ୍ ଵିଦ୍ଯାଵାନର୍ଥସଂଯୁକ୍ତୋ ରକ୍ତକଣ୍ଠଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠି ଏହି ବିଧିରେ ସାରସ୍ବତ ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ସେଠି ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ଧନୀ ଓ ରକ୍ତ କଣ୍ଠ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଯା ତୁ ସାପି ତତ୍ଫଲଗାମିନୀ
ସରସ୍ବତୀଙ୍କର କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ଏହି ବ୍ରତ କରୁଥିବା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଉଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵସେଦ୍ ରାଜନ୍ ଯାଵତ୍ କଲ୍ପାଯୁତତ୍ରଯମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ତିନି ଦଶ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରାଯାଏ।
ସାରସ୍ଵତଂ ଵ୍ରତଂ ଯସ୍ତୁ ଶୃଣୁଯାଦପି ଯଃ ପଠେତ୍ ଵିଦ୍ଯାଧରପୁରେ ସୋ ଽପି ଵସେତ୍କଲ୍ପାଯୁତତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ସାରସ୍ବତ ବ୍ରତ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି ଦଶ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ସହରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୋପରାଗେ ତୁ ଯତ୍ସ୍ନାନମଭିଧୀଯତେ ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଦ୍ରଵ୍ଯମନ୍ତ୍ରଵିଧାନଵିତ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେଉଁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ସେଥିରେ କ'ଣ ଦ୍ରବ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧାନ ଦରକାର, ମୁଁ ସେଥିରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଯସ୍ଯ ରାଶିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଗ୍ରହଣସମ୍ପ୍ଲଵଃ ତସ୍ଯ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମନ୍ତ୍ରୌଷଧଵିଧାନତଃ
ଯାହାଙ୍କ ରାଶିରେ ଗ୍ରହଣ ଲାଗିଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ସହିତ କିପରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ଚନ୍ଦ୍ରୋପରାଗଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଵାଚନମ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଚତୁରୋ ଵିପ୍ରାଞ୍ ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାଠ କରାଇ, ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧଳା ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୂର୍ଵମେଵୋପରାଗସ୍ଯ ସମାସାଦ୍ଯୌଷଧାଦିକମ୍ ସ୍ଥାପଯେଚ୍ ଚତୁରଃ କୁମ୍ଭାନ୍ ଅଵ୍ରଣାନ୍ସାଗରାନିତି
ଗ୍ରହଣ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ଔଷଧ ଓ ଚାରିଟି ଅଦ୍ୱିତୀୟ କଳଶ ଏବଂ ସାଗର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ଗଜାଶ୍ଵରଥ୍ଯାଵଲ୍ମୀକସଂଗମାଦ୍ଧ୍ରଦଗୋକୁଲାତ୍ ରାଜଦ୍ଵାରପ୍ରଦେଶାଚ୍ଚ ମୃଦମାନୀଯ ଚାକ୍ଷିପେତ୍
ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚାଲିଥିବା ରାସ୍ତାର ସଂଯୋଗସ୍ଥଳ, ପିଲାମାଟି ଗୁହା, ପୋଖରୀ, ଗାଈ ଥିବା ଥଳ, ଓ ରାଜଦ୍ୱାର ନିକଟରୁ ମାଟି ଆଣି, ଏହାକୁ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ଚ କୁମ୍ଭେଷୁ ଶୁଦ୍ଧମୁକ୍ତାଫଲାନି ଚ ରୋଚନାଂ ପଦ୍ମଶଙ୍ଖୌ ଚ ପଞ୍ଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍
ମଟକାରେ ଶୁଧ୍ଧ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, ମୁକ୍ତା, ରୋଚନା, ପଦ୍ମ ଓ ଶଂଖ, ସହିତ ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଫଟିକଂ ଚନ୍ଦନଂ ଶ୍ଵେତଂ ତୀର୍ଥଵାରି ସସର୍ଷପମ୍ ରାଜଦନ୍ତଂ ସକୁମୁଦଂ ତଥୈଵୋଶୀରଗୁଗ୍ଗୁଲମ୍ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ କୁମ୍ଭେଷ୍ଵାଵାହଯେତ୍ସୁରାନ୍
ସ୍ଫଟିକ, ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପାଣି ସହିତ ସୋରିଷ, ରାଜଦନ୍ତ ସହ କୁମୁଦ ଓ ଉଶୀର ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଏହି ସବୁକୁ ମଟକାରେ ରଖି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଃ ସରିତସ୍ ତୀର୍ଥାନି ଜଲଦା ନଦାଃ ଆଯାନ୍ତୁ ଯଜମାନସ୍ଯ ଦୁରିତକ୍ଷଯକାରକାଃ
ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ମେଘ ଓ ଝରଣାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ ଏବଂ ପାପ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତୁ।
ଯୋ ଽସୌ ଵଜ୍ରଧରୋ ଦେଵ ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଭୁର୍ମତଃ ସହସ୍ରନଯନଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରୋ ଗ୍ରହପୀଡାଂ ଵ୍ଯପୋହତୁ
ଯିଏ ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ମୁଖଂ ଯଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସପ୍ତାର୍ଚିରମିତଦ୍ଯୁତିଃ ଚନ୍ଦ୍ରୋପରାଗସମ୍ଭୂତାମ୍ ଅଗ୍ନିଃ ପୀଡାଂ ଵ୍ଯପୋହତୁ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୁହଁ, ସାତଟି ଅଗ୍ନିଶିଖାର ଅପୂର୍ବ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ସେ ଅଗ୍ନି ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣରୁ ହେଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ଯଃ କର୍ମସାକ୍ଷୀ ଭୂତାନାଂ ଧର୍ମୋ ମହିଷଵାହନଃ ଯମଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋପରାଗୋତ୍ଥାଂ ମମ ପୀଡାଂ ଵ୍ଯପୋହତୁ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ, ମହିଷ ଚଢ଼ିଥିବା ଧର୍ମରାଜ ଯମ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ମୋର ହେଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ରକ୍ଷୋଗଣାଧିପଃ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରଲଯାନଲସଂନିଭଃ ଖଡ୍ଗଵ୍ଯଗ୍ରୋ ଽତିଭୀମଶ୍ଚ ରକ୍ଷଃପୀଡାଂ ଵ୍ଯପୋହତୁ
ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ, ତଳୱାର ଧାରଣ କରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ନାଗପାଶଧରୋ ଦେଵଃ ସାକ୍ଷାନ୍ମକରଵାହନଃ ସ ଜଲାଧିପତିଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହପୀଡାଂ ଵ୍ଯପୋହତୁ
ଯିଏ ନାଗପାଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମକର ଉପରେ ବସନ୍ତି, ଓ ଜଳର ମାଲିକ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ପ୍ରାଣରୂପେଣ ଯୋ ଲୋକାନ୍ ପାତି କୃଷ୍ଣମୃଗପ୍ରିଯଃ ଵାଯୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋପରାଗୋତ୍ଥାଂ ପୀଡାମତ୍ର ଵ୍ଯପୋହତୁ
ଯିଏ ପ୍ରାଣ ରୂପେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ସେ ବାୟୁ ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣରୁ ହେଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ଯୋ ଽସୌ ନିଧିପତିର୍ଦେଵଃ ଖଡ୍ଗଶୂଲଗଦାଧରଃ ଚନ୍ଦ୍ରୋପରାଗକଲୁଷଂ ଧନଦୋ ମେ ଵ୍ଯପୋହତୁ
ଯିଏ ଧନର ମାଲିକ ଦେବତା, ତଳୱାର, ଶୂଳ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଅଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ ଓ ମୋତେ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯୋ ଽସାଵିନ୍ଦୁଧରୋ ଦେଵଃ ପିନାକୀ ଵୃଷଵାହନଃ ଚନ୍ଦ୍ରୋପରାଗଜାଂ ପୀଡାଂ ଵିନାଶଯତୁ ଶଂକରଃ
ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଦେବତା, ପିନାକ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବୃଷ ଉପରେ ବସନ୍ତି, ସେ ଶଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତୁ।