ଵିଶ୍ଵକାଯୌ ଵିଶ୍ଵମୁଖୌ ଵିଶ୍ଵପାଦକରୌ ଶିଵୌ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୌ ଵନ୍ଦେ ପାର୍ଵତୀପରମେଶ୍ଵରୌ
ଯାହାଙ୍କ ଶରୀର, ମୁହଁ, ପାଦ ଏବଂ ହାତ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଛି, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ, ସେହି ପାର୍ବତୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଅଗ୍ରତଃ ଶିଵଯୋଃ ପୁନଃ ପଦ୍ମୋତ୍ପଲାନି ରଜସା ନାନାଵର୍ଣେନ କାରଯେତ୍
ଏପରି ଭାବେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ପରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଗୁଧିକୁ ଦେଇ ପଦ୍ମ ଓ ବଣଲୋଟସ୍ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରେ ସକଟକେ ସ୍ଵସ୍ତିକାଙ୍କୁଶଚାମରାନ୍ ଯାଵନ୍ତଃ ପାଂସଵସ୍ତତ୍ର ରଜସଃ ପତିତା ଭୁଵି ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଶଂଖ, ଚକ୍ର, କଙ୍କଣ, ସ୍ୱସ୍ତିକ, ଅଙ୍କୁଶ, ଚାମର—ଯେତେ ଧରଣର ଗୁଧି ମାଟିରେ ପଡ଼େ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଚତ୍ଵାରି ଘୃତପାତ୍ରାଣି ସହିରଣ୍ଯାନି ଶକ୍ତିତଃ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଯ କରକମ୍ ଉଦକାନ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍ ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ଚତୁର୍ମାସଂ ଯାଵଦେତନ୍ନିଵେଦଯେତ୍
ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସୁନା ସହିତ ଚାରିଟି ଘିଅର ପାତ୍ର, ଏକ କରଛା, ଜଳ ଓ ଚାଉଳ ମିଶିତ ଦେଇ, ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତୁ ଚତୁରୋ ମାସାନ୍ ପୂର୍ଵଵତ୍କରକୋପରି ଚତ୍ଵାରି ସକ୍ତୁପାତ୍ରାଣି ତିଲପାତ୍ରାଣ୍ଯତଃ ପରମ୍
ତାପରେ ପୁନି ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୂର୍ବବତ୍ କରଛା ଉପରେ ଚାରିଟି ଚିରା ପାତ୍ର ଏବଂ ପରେ ତିଳର ପାତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗନ୍ଧୋଦକଂ ପୁଷ୍ପଵାରି ଚନ୍ଦନଂ କୁଙ୍କୁମୋଦକମ୍ ଅପକ୍ଵଂ ଦଧି ଦୁଗ୍ଧଂ ଚ ଗୋଶୃଙ୍ଗୋଦକମେଵ ଚ
ଗନ୍ଧ ଜଳ, ଫୁଲ ଜଳ, ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଜଳ, ଅପକ୍ୱ ଦହି, ଦୁଧ ଏବଂ ଗାଈ ଶୃଙ୍ଗର ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ପିଷ୍ଟୋଦକଂ ତଥା ଵାରି କୁଷ୍ଠଚୂର୍ଣାନ୍ଵିତଂ ପୁନଃ ଉଶୀରସଲିଲଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଯଵଚୂର୍ଣୋଦକଂ ପୁନଃ
ପିଠା ଜଳ, କୁଷ୍ଠ ଚୁରୁଣ ମିଶା ଜଳ, ଉଶୀର ଜଳ ଏବଂ ଯବ ଚୁରୁଣ ମିଶା ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ତିଲୋଦକଂ ଚ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପେନ୍ମାର୍ଗଶିରାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ପକ୍ଷଦ୍ଵିତଯଂ ପ୍ରାଶନଂ ସମୁଦାହୃତମ୍
ତିଳ ଜଳ ସ୍ବାଦ ନେଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାର୍ଗଶୀର ଆଦି ମାସରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଏହି ସ୍ବାଦ ନେବା ନିୟମ।
ସର୍ଵତ୍ର ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଣି ପ୍ରଶସ୍ତାନି ସଦାର୍ଚନେ ଦାନକାଲେ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ମନ୍ତ୍ରମେତମୁଦୀରଯେତ୍
ସବୁଠାରେ ଧଳା ଫୁଲ ସଦା ପୂଜା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ; ଦାନ ସମୟରେ ସବୁଠାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଗୌରୀ ମେ ପ୍ରୀଯତାଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଅଘନାଶାଯ ମଙ୍ଗଲା ସୌଭାଗ୍ଯାଯାସ୍ତୁ ଲଲିତା ଭଵାନୀ ସର୍ଵସିଦ୍ଧଯେ
‘ଗୌରୀ ମୋତେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହୁନ୍ତୁ, ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ, ଲଳିତା ଭବାନୀ ମୋତେ ସଉଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।’
ସଂଵତ୍ସରାନ୍ତେ ଲଵଣଂ ଗୁଡକୁମ୍ଭଂ ଚ ସର୍ଜିକାମ୍ ଚନ୍ଦନଂ ନେତ୍ରପଟ୍ଟଂ ଚ ସହିରଣ୍ଯାମ୍ବୁଜେନ ତୁ
ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଲୁଣ, ଗୁଡ଼ର ଘଡ଼, ସାର୍ଜିକା, ଚନ୍ଦନ, ନେତ୍ରପଟ୍ଟି ଏବଂ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଦେବା ଉଚିତ।
ଉମାମହେଶ୍ଵରଂ ହୈମଂ ତଦ୍ଵଦିକ୍ଷୁଫଲୈର୍ଯୁତମ୍ ସତୂଲାଵରଣାଂ ଶଯ୍ଯାଂ ସଵିଶ୍ରାମାଂ ନିଵେଦଯେତ୍ ସପତ୍ନୀକାଯ ଵିପ୍ରାଯ ଗୌରୀ ମେ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ଉମାମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଖଣ୍ଡସାକର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତୁଳା ଚାଦର ଓ ତକିଆ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଇ, ‘ଗୌରୀ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରୀ ନାମ୍ନା ତୃତୀଯୈଷା ସନାତନୀ ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରୋ ଯାତି ଶମ୍ଭୋର୍ଯତ୍ପରମଂ ପଦମ୍
ଏହି ତୃତୀୟ, ଚିରଅବିନାଶୀ ଉପବାସକୁ ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହାକୁ ଯେଉଁ ମଣିଷ ପାଳନ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ଇହ ଲୋକେ ସଦାନନ୍ଦମ୍ ଆପ୍ନୋତି ଧନସମ୍ପଦଃ ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯସମ୍ପତ୍ତ୍ଯା ନ କଶ୍ଚିଚ୍ଛୋକମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି ଲୋକରେ ଏହା ପାଳନ କରିଲେ ସଦା ଆନନ୍ଦ, ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ । ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଥାଏ, କେହି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ ।
ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଯା ତୁ କୁମାରୀ ଵିଧଵା ଚ ଯା ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହଲାଲିତା
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା ଏହି ଉପବାସ ପାଳନ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି ।
ପ୍ରତିପକ୍ଷମୁପୋଷ୍ଯୈଵଂ ମନ୍ତ୍ରାର୍ଚନଵିଧାନଵିତ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀଲୋକମଭ୍ଯେତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ପ୍ରତି ପକ୍ଷେ ଏହି ଉପବାସକୁ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପୂଜା ବିଧି ସହିତ କରିଲେ, ମଣିଷ ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ମାନଵଃ ଶକ୍ରଲୋକେ ସ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପୂଜ୍ଯତେ ଽପି ଯୁଗତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତିନି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ।
ଆନନ୍ଦଦାଂ ସକଲଦୁଃଖହରାଂ ତୃତୀଯାଂ ଯା ସ୍ତ୍ରୀ କରୋତ୍ଯଵିଧଵା ଵିଧଵାଥ ଵାପି ସା ସ୍ଵେ ଗୃହେ ସୁଖଶତାନ୍ଯନୁଭୂଯ ଭୂଯୋ ଗୌରୀପଦଂ ସଦଯିତା ଦଯିତା ପ୍ରଯାତି
ଯେଉଁ ଜଣେ ବିବାହିତ କିମ୍ବା ବିଧବା ନାରୀ ଏହି ତୃତୀୟ ଉପବାସ, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ ଘରେ ଶତଶଃ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରି, ପରେ ପ୍ରିୟା ଭାବରେ ଗୌରୀଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି ।
ଅଥାନ୍ଯାମପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୃତୀଯାଂ ସର୍ଵକାମଦାମ୍ ଯସ୍ଯାଂ ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଜପ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ତୃତୀୟ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ । ଏହି ଦିନରେ ଯାହା ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ଜପ କରାଯାଏ, ସେସବୁ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଵୈଶାଖଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ତୃତୀଯା ଯୈରୁପୋଷିତା ଅକ୍ଷଯଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵସ୍ଯ ସୁକୃତସ୍ଯ ଚ
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ।
ସା ତଥା କୃତ୍ତିକୋପେତା ଵିଶେଷେଣ ସୁପୂଜିତା ତତ୍ର ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଜପ୍ତଂ ସର୍ଵମକ୍ଷଯମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ତୃତୀୟା କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଯୋଗ ହେଲେ ଏବଂ ବିଶେଷ ପୂଜା କରାଯାଇଲେ, ସେଠାରେ ଯାହା ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ଜପ କରାଯାଏ, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ମନାଯାଏ ।
ଅକ୍ଷଯା ସଂତତିସ୍ତସ୍ଯାସ୍ ତସ୍ଯାଂ ସୁକୃତମକ୍ଷଯମ୍ ଅକ୍ଷତୈଃ ପୂଜ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ ତେନ ସାପ୍ଯକ୍ଷଯା ସ୍ମୃତା ଅକ୍ଷତୈସ୍ତୁ ନରାଃ ସ୍ନାତା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ତଥାକ୍ଷତାନ୍
ଏହି ଦିନରେ ତାଙ୍କର ବଂଶ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ରହେ । ବିଷ୍ଣୁ ଅକ୍ଷତ ଚାଉଳରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ ଅକ୍ଷୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ନରମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅକ୍ଷତ ଦେଇ, ଏଭଳି ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା—
ଵିପ୍ରେଷୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ତାନେଵ ତଥା ସକ୍ତୂନ୍ ସୁସଂକୃତାନ୍ ଯଥାନ୍ନଭୁଙ୍ମହାଭାଗଃ ଫଲମକ୍ଷଯ୍ଯମଶ୍ନୁତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଏହି ଅକ୍ଷତ ଓ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ସତୂ ଦାନ କରି, ନିଜେ ଭୋଜନ କରିଲେ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ଏକାମପ୍ଯୁକ୍ତଵତ୍କୃତ୍ଵା ତୃତୀଯାଂ ଵିଧିଵନ୍ନରଃ ଏତାସାମପି ସର୍ଵାସାଂ ତୃତୀଯାନାଂ ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ତୃତୀୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି କେବଳ ଗୋଟିଏକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟମରେ କରାଯାଏ, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ତୃତୀୟା ଉପବାସର ଫଳ ପାଏ ।
ତୃତୀଯାଯାଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସୋପଵାସୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ ରାଜସୂଯଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗତିମଗ୍ର୍ଯାଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି
ତୃତୀୟା ଦିନରେ ଉପବାସ ସହ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ।
ମଧୁରା ଭାରତୀ କେନ ଵ୍ରତେନ ମଧୁସୂଦନ ତଥୈଵ ଜନସୌଭାଗ୍ଯମ୍ ଅତିଵିଦ୍ଯାସୁ କୌଶଲମ୍
ହେ ମଧୁସୂଦନ, କେଉଁ ଉପବାସରେ ମଧୁର କଥା, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାରେ ଦକ୍ଷତା ମିଳେ ?
ଅଭେଦଶ୍ଚାପି ଦମ୍ପତ୍ଯୋସ୍ ତଥା ବନ୍ଧୁଜନେନ ଚ ଆଯୁଶ୍ଚ ଵିପୁଲଂ ପୁଂସାଂ ତନ୍ମେ କଥଯ ମାଧଵ
ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା, ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପ୍ରୀତି ଓ ପୁରୁଷମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇବେ—ଏହା କିପରି ହୁଏ, ମୋତେ କୁହ, ହେ ମାଧବ ।
ସମ୍ଯକ୍ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ରାଜଞ୍ ଛୃଣୁ ସାରସ୍ଵତଂ ଵ୍ରତମ୍ ଯସ୍ଯ ସଂକୀର୍ତନାଦେଵ ତୁଷ୍ଯତୀହ ସରସ୍ଵତୀ
ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ରାଜା । ସାରସ୍ୱତ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯାହାର କେବଳ ସଂକୀର୍ତ୍ତନରେ ମଧ୍ୟ ସାରସ୍ୱତୀ ଏଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ।
ଯୋ ଯଦ୍ଭକ୍ତଃ ପୁମାନ୍କୁର୍ଯାଦ୍ ଏତଦ୍ଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ ତଦ୍ଵାସରାଦୌ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିପ୍ରାନେତାନ୍ସମାଚରେତ୍
ଯେଉଁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପୁରୁଷ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେ ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ପୂଜା କରି, ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଅଥଵାଦିତ୍ଯଵାରେଣ ଗ୍ରହତାରାବଲେନ ଚ ପାଯସଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଵାଚନମ୍
କିମ୍ବା ରବିବାର ଦିନରେ ଗ୍ରହ ଓ ତାରାର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ପାୟସ ଭୋଜନ କରାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ।