ତଥୈଵାନ୍ଯାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୃତୀଯାଂ ପାପନାଶିନୀମ୍ ନାମ୍ନା ଚ ଲୋକେ ଵିଖ୍ଯାତାମ୍ ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରୀମିମାମ୍
ଏହିପରି ଆଉ ଏକ, ତୃତୀୟ ପାପ ନାଶକ ବ୍ରତ ମୁଁ କହିବି, ଯାହାକୁ ଲୋକେ 'ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରୀ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ଯଦା ଶୁକ୍ଲତୃତୀଯାଯାମ୍ ଆଷାଢର୍କ୍ଷଂ ଭଵେତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ବ୍ରହ୍ମର୍କ୍ଷଂ ଵା ମୃଗର୍କ୍ଷଂ ଵା ହସ୍ତୋ ମୂଲମଥାପି ଵା ଦର୍ଭଗନ୍ଧୋଦକୈଃ ସ୍ନାନଂ ତଦା ସମ୍ଯକ୍ସମାଚରେତ୍
ଯେତେବେଳେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଆଷାଢ଼ ନକ୍ଷତ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମ, ମୃଗ, ହସ୍ତ, ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଦର୍ଭା ଗନ୍ଧ ଥିବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଗନ୍ଧାନୁଲେପନଃ ଭଵାନୀମର୍ଚଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ ମହାଦେଵେନ ସହିତାମ୍ ଉପଵିଷ୍ଟାଂ ମହାସନେ
ଧଳା ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଧଳା ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ଭକ୍ତିସହିତ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଧଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ, ମହାଦେବ ସହ ବଡ଼ ଆସନରେ ବସାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସୁଦେଵ୍ଯୈ ନମଃ ପାଦୌ ଶଂକରାଯ ନମୋ ହରମ୍ ଜଙ୍ଘେ ଶୋକଵିନାଶିନ୍ଯୈ ଆନନ୍ଦାଯ ନମଃ ପ୍ରଭୋ
'ବାସୁଦେବୀଙ୍କୁ ପାଦରେ ନମସ୍କାର, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଜଂଘାରେ ନମସ୍କାର, ଶୋକ ନାଶିନୀଙ୍କୁ ଜଂଘାରେ ନମସ୍କାର, ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର'—ଏପରି କୁହିବା ଉଚିତ।
ରମ୍ଭାଯୈ ପୂଜଯେଦୂରୂ ଶିଵାଯ ଚ ପିନାକିନଃ ଅଦିତ୍ଯୈ ଚ କଟିଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶୂଲିନଃ ଶୂଲପାଣଯେ
ରମ୍ଭାଙ୍କ ପାଇଁ ଉରୁକୁ, ପିନାକଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ କମରକୁ, ଦେବୀ ଆଦିତ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ନିତମ୍ଭକୁ ଏବଂ ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ହାତକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମାଧଵ୍ଯୈ ଚ ତଥା ନାଭିମ୍ ଅଥ ଶମ୍ଭୋର୍ଭଵାଯ ଚ ସ୍ତନାଵାନନ୍ଦକାରିଣ୍ଯୈ ଶଂକରସ୍ଯେନ୍ଦୁଧାରିଣେ
ମାଧବୀଙ୍କ ପାଇଁ ନାଭିକୁ, ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ଭବାଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତନକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଉତ୍କଣ୍ଠିନ୍ଯୈ ନମଃ କଣ୍ଠଂ ନୀଲକଣ୍ଠାଯ ଵୈ ହରମ୍ କରାଵୁତ୍ପଲଧାରିଣ୍ଯୈ ରୁଦ୍ରାଯ ଚ ଜଗତ୍ପତେ ବାହୂ ଚ ପରିରମ୍ଭିଣ୍ଯୈ ତ୍ରିଶୂଲାଯ ହରସ୍ଯ ଚ
ଉତ୍କଣ୍ଠିନୀଙ୍କୁ ଗଳାରେ, ନୀଳକଣ୍ଠ ହରଙ୍କୁ ଗଳାରେ, ଉତ୍ପଳଧାରିଣୀଙ୍କୁ ହାତରେ, ଜଗତ୍ପତି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ହାତରେ, ପରିରମ୍ଭିଣୀଙ୍କୁ ବାହୁରେ ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ହରଙ୍କୁ ବାହୁରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵ୍ଯା ମୁଖଂ ଵିଲାସିନ୍ଯୈ ଵୃଷେଶାଯ ପୁନର୍ଵିଭୋଃ ସ୍ମିତଂ ସସ୍ମେରଲୀଲାଯୈ ଵିଶ୍ଵଵକ୍ତ୍ରାଯ ଵୈ ଵିଭୋ
ଦେବୀଙ୍କ ମୁହଁକୁ ବିଲାସିନୀଙ୍କୁ, ପୁନି ବୃଷେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ହସକୁ ହସମୁଖ ଲୀଳାମୟୀଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱମୁଖ ବିଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନେତ୍ରେ ମଦନଵାସିନ୍ଯୈ ଵିଶ୍ଵଧାମ୍ନେ ତ୍ରିଶୂଲିନଃ ଭ୍ରୁଵୌ ନୃତ୍ଯପ୍ରିଯାଯୈ ତୁ ତାଣ୍ଡଵେଶାଯ ଶୂଲିନଃ
ନୟନକୁ ମଦନବାସିନୀଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱଧାମା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ, ଭୂଁକୁ ନୃତ୍ୟପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଣ୍ଡବେଶ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵ୍ଯା ଲଲାଟମିନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ହଵ୍ଯଵାହାଯ ଵୈ ଵିଭୋଃ ସ୍ଵାହାଯୈ ମୁକୁଟଂ ଦେଵ୍ଯା ଵିଭୋର୍ଗଙ୍ଗାଧରାଯ ଵୈ
ଦେବୀଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ, ହବ୍ୟବାହା ବିଭୁଙ୍କୁ, ମୁକୁଟକୁ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାଧର ବିଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଶ୍ଵକାଯୌ ଵିଶ୍ଵମୁଖୌ ଵିଶ୍ଵପାଦକରୌ ଶିଵୌ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୌ ଵନ୍ଦେ ପାର୍ଵତୀପରମେଶ୍ଵରୌ
ଯାହାଙ୍କ ଶରୀର, ମୁହଁ, ପାଦ ଏବଂ ହାତ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଛି, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ, ସେହି ପାର୍ବତୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଅଗ୍ରତଃ ଶିଵଯୋଃ ପୁନଃ ପଦ୍ମୋତ୍ପଲାନି ରଜସା ନାନାଵର୍ଣେନ କାରଯେତ୍
ଏପରି ଭାବେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ପରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଗୁଧିକୁ ଦେଇ ପଦ୍ମ ଓ ବଣଲୋଟସ୍ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଶଙ୍ଖଚକ୍ରେ ସକଟକେ ସ୍ଵସ୍ତିକାଙ୍କୁଶଚାମରାନ୍ ଯାଵନ୍ତଃ ପାଂସଵସ୍ତତ୍ର ରଜସଃ ପତିତା ଭୁଵି ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଶଂଖ, ଚକ୍ର, କଙ୍କଣ, ସ୍ୱସ୍ତିକ, ଅଙ୍କୁଶ, ଚାମର—ଯେତେ ଧରଣର ଗୁଧି ମାଟିରେ ପଡ଼େ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଚତ୍ଵାରି ଘୃତପାତ୍ରାଣି ସହିରଣ୍ଯାନି ଶକ୍ତିତଃ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଯ କରକମ୍ ଉଦକାନ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍ ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ଚତୁର୍ମାସଂ ଯାଵଦେତନ୍ନିଵେଦଯେତ୍
ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସୁନା ସହିତ ଚାରିଟି ଘିଅର ପାତ୍ର, ଏକ କରଛା, ଜଳ ଓ ଚାଉଳ ମିଶିତ ଦେଇ, ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତୁ ଚତୁରୋ ମାସାନ୍ ପୂର୍ଵଵତ୍କରକୋପରି ଚତ୍ଵାରି ସକ୍ତୁପାତ୍ରାଣି ତିଲପାତ୍ରାଣ୍ଯତଃ ପରମ୍
ତାପରେ ପୁନି ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୂର୍ବବତ୍ କରଛା ଉପରେ ଚାରିଟି ଚିରା ପାତ୍ର ଏବଂ ପରେ ତିଳର ପାତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗନ୍ଧୋଦକଂ ପୁଷ୍ପଵାରି ଚନ୍ଦନଂ କୁଙ୍କୁମୋଦକମ୍ ଅପକ୍ଵଂ ଦଧି ଦୁଗ୍ଧଂ ଚ ଗୋଶୃଙ୍ଗୋଦକମେଵ ଚ
ଗନ୍ଧ ଜଳ, ଫୁଲ ଜଳ, ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଜଳ, ଅପକ୍ୱ ଦହି, ଦୁଧ ଏବଂ ଗାଈ ଶୃଙ୍ଗର ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ପିଷ୍ଟୋଦକଂ ତଥା ଵାରି କୁଷ୍ଠଚୂର୍ଣାନ୍ଵିତଂ ପୁନଃ ଉଶୀରସଲିଲଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଯଵଚୂର୍ଣୋଦକଂ ପୁନଃ
ପିଠା ଜଳ, କୁଷ୍ଠ ଚୁରୁଣ ମିଶା ଜଳ, ଉଶୀର ଜଳ ଏବଂ ଯବ ଚୁରୁଣ ମିଶା ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ତିଲୋଦକଂ ଚ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପେନ୍ମାର୍ଗଶିରାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ପକ୍ଷଦ୍ଵିତଯଂ ପ୍ରାଶନଂ ସମୁଦାହୃତମ୍
ତିଳ ଜଳ ସ୍ବାଦ ନେଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାର୍ଗଶୀର ଆଦି ମାସରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଏହି ସ୍ବାଦ ନେବା ନିୟମ।
ସର୍ଵତ୍ର ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଣି ପ୍ରଶସ୍ତାନି ସଦାର୍ଚନେ ଦାନକାଲେ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ମନ୍ତ୍ରମେତମୁଦୀରଯେତ୍
ସବୁଠାରେ ଧଳା ଫୁଲ ସଦା ପୂଜା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ; ଦାନ ସମୟରେ ସବୁଠାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଗୌରୀ ମେ ପ୍ରୀଯତାଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଅଘନାଶାଯ ମଙ୍ଗଲା ସୌଭାଗ୍ଯାଯାସ୍ତୁ ଲଲିତା ଭଵାନୀ ସର୍ଵସିଦ୍ଧଯେ
‘ଗୌରୀ ମୋତେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହୁନ୍ତୁ, ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ, ଲଳିତା ଭବାନୀ ମୋତେ ସଉଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।’
ସଂଵତ୍ସରାନ୍ତେ ଲଵଣଂ ଗୁଡକୁମ୍ଭଂ ଚ ସର୍ଜିକାମ୍ ଚନ୍ଦନଂ ନେତ୍ରପଟ୍ଟଂ ଚ ସହିରଣ୍ଯାମ୍ବୁଜେନ ତୁ
ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଲୁଣ, ଗୁଡ଼ର ଘଡ଼, ସାର୍ଜିକା, ଚନ୍ଦନ, ନେତ୍ରପଟ୍ଟି ଏବଂ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଦେବା ଉଚିତ।
ଉମାମହେଶ୍ଵରଂ ହୈମଂ ତଦ୍ଵଦିକ୍ଷୁଫଲୈର୍ଯୁତମ୍ ସତୂଲାଵରଣାଂ ଶଯ୍ଯାଂ ସଵିଶ୍ରାମାଂ ନିଵେଦଯେତ୍ ସପତ୍ନୀକାଯ ଵିପ୍ରାଯ ଗୌରୀ ମେ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ଉମାମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଖଣ୍ଡସାକର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତୁଳା ଚାଦର ଓ ତକିଆ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଇ, ‘ଗୌରୀ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରୀ ନାମ୍ନା ତୃତୀଯୈଷା ସନାତନୀ ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନରୋ ଯାତି ଶମ୍ଭୋର୍ଯତ୍ପରମଂ ପଦମ୍
ଏହି ତୃତୀୟ, ଚିରଅବିନାଶୀ ଉପବାସକୁ ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହାକୁ ଯେଉଁ ମଣିଷ ପାଳନ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ଇହ ଲୋକେ ସଦାନନ୍ଦମ୍ ଆପ୍ନୋତି ଧନସମ୍ପଦଃ ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯସମ୍ପତ୍ତ୍ଯା ନ କଶ୍ଚିଚ୍ଛୋକମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି ଲୋକରେ ଏହା ପାଳନ କରିଲେ ସଦା ଆନନ୍ଦ, ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ । ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଥାଏ, କେହି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ ।
ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଯା ତୁ କୁମାରୀ ଵିଧଵା ଚ ଯା ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହଲାଲିତା
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା ଏହି ଉପବାସ ପାଳନ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି ।
ପ୍ରତିପକ୍ଷମୁପୋଷ୍ଯୈଵଂ ମନ୍ତ୍ରାର୍ଚନଵିଧାନଵିତ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀଲୋକମଭ୍ଯେତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍
ପ୍ରତି ପକ୍ଷେ ଏହି ଉପବାସକୁ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପୂଜା ବିଧି ସହିତ କରିଲେ, ମଣିଷ ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ମାନଵଃ ଶକ୍ରଲୋକେ ସ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପୂଜ୍ଯତେ ଽପି ଯୁଗତ୍ରଯମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତିନି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ।
ଆନନ୍ଦଦାଂ ସକଲଦୁଃଖହରାଂ ତୃତୀଯାଂ ଯା ସ୍ତ୍ରୀ କରୋତ୍ଯଵିଧଵା ଵିଧଵାଥ ଵାପି ସା ସ୍ଵେ ଗୃହେ ସୁଖଶତାନ୍ଯନୁଭୂଯ ଭୂଯୋ ଗୌରୀପଦଂ ସଦଯିତା ଦଯିତା ପ୍ରଯାତି
ଯେଉଁ ଜଣେ ବିବାହିତ କିମ୍ବା ବିଧବା ନାରୀ ଏହି ତୃତୀୟ ଉପବାସ, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ ଘରେ ଶତଶଃ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରି, ପରେ ପ୍ରିୟା ଭାବରେ ଗୌରୀଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି ।
ଅଥାନ୍ଯାମପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୃତୀଯାଂ ସର୍ଵକାମଦାମ୍ ଯସ୍ଯାଂ ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଜପ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ତୃତୀୟ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ । ଏହି ଦିନରେ ଯାହା ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ଜପ କରାଯାଏ, ସେସବୁ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଵୈଶାଖଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ତୃତୀଯା ଯୈରୁପୋଷିତା ଅକ୍ଷଯଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵସ୍ଯ ସୁକୃତସ୍ଯ ଚ
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ।