ଇତି ପଠତି ଶୃଣୋତି ଵା ଯ ଇତ୍ଥଂ ଗିରିତନଯାଵ୍ରତମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଵାସସଂସ୍ଥଃ ମତିମପି ଚ ଦଦାତି ସୋ ଽପି ଦେଵୈର୍ ଅମରଵଧୂଜନକିଂନରୈଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ଗିରିତନୟାଙ୍କ ବ୍ରତକୁ ଯିଏ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ମନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦେବତା, ଅମରାଙ୍ଗନା ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ।
ଅଥାନ୍ଯାମପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୃତୀଯାଂ ପାପନାଶିନୀମ୍ ରସକଲ୍ଯାଣିନୀମେତାଂ ପୁରାକଲ୍ପଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ, ତୃତୀୟ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥିବା ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି; ପୁରାତନ ନିୟମ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଏହାକୁ ଏଭଳି ଜାଣନ୍ତି।
ମାଘମାସେ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତୃତୀଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ ପ୍ରାତର୍ଗଵ୍ଯେନ ପଯସା ତିଲୈଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ମାଘ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଗାଈର ଦୁଧ ଓ ତିଳ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାପଯେନ୍ମଧୁନା ଦେଵୀଂ ତଥୈଵେକ୍ଷୁରସେନ ଚ ଗନ୍ଧୋଦକେନ ତୁ ପୁନର୍ ଲେପଯେତ୍କୁଙ୍କୁମେନ ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗାନି ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତତୋ ଵାମାନି ପୂଜଯେତ୍
ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧୁ ଓ ଖଣ୍ଡସାର ରସରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ପୁନି ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ ଚୁଆଇବା, ପ୍ରଥମେ ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜି, ପରେ ବାମ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜିବା।
ଲଲିତାଯୈ ନମୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପାଦୌ ଗୁଲ୍ଫୌ ତତୋ ଽର୍ଚଯେତ୍ ଜଙ୍ଘାଂ ଜାନୁଂ ତଥା ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ତଥୈଵୋରୁଂ ଶ୍ରିଯୈ ନମଃ
ଲଳିତା ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଓ ଗୁଲ୍ଫ ପୂଜିବା, ପରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଜଂଘା ଓ ଜାଙ୍ଘ, ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ଉରୁ ପୂଜିବା।
ମଦାଲସାଯୈ ତୁ କଟିମ୍ ଅମଲାଯୈ ତଥୋଦରମ୍ ସ୍ତନୌ ମଦନଵାସିନ୍ଯୈ କୁମୁଦାଯୈ ଚ କନ୍ଦରାମ୍
ମଦାଲସାଙ୍କୁ କଟି, ଅମଳାଙ୍କୁ ଉଦର, ମଦନବାସିନୀଙ୍କୁ ସ୍ତନ, କୁମୁଦାଙ୍କୁ କନ୍ଦର ପୂଜିବା।
ଭୁଜଂ ଭୁଜାଗ୍ରଂ ମାଧଵ୍ଯୈ କମଲାଯୈ ମୁଖସ୍ମିତେ ଭୂଲଲାଟଂ ଚ ରୁଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ଶଂକରାଯୈ ତଥାଲକାନ୍
ମାଧବୀଙ୍କୁ ବାହୁ ଓ ବାହୁର ଶିରା, କମଳାଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ମୁହଁ, ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଲଳାଟ, ଶଙ୍କରାଙ୍କୁ କେଶ ପୂଜିବା।
ମୁକୁଟଂ ଵିଶ୍ଵଵାସିନ୍ଯୈ ଶିରଃ କାନ୍ତ୍ଯୈ ତଥାର୍ଚଯେତ୍ ମଦନାଯୈ ଲଲାଟଂ ତୁ ମୋହନାଯୈ ପୁନର୍ଭ୍ରୁଵୌ
ବିଶ୍ୱବାସିନୀଙ୍କୁ ମୁକୁଟ, କାନ୍ତୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ମଦନାଙ୍କୁ ଲଳାଟ, ମୋହନାଙ୍କୁ ଭୃକୁଟି ପୂଜିବା।
ନେତ୍ରେ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଧାରିଣ୍ଯୈ ତୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ଚ ଵଦନଂ ପୁନଃ ଉତ୍କଣ୍ଠିନ୍ଯୈ ନମଃ କଣ୍ଠମ୍ ଅମୃତାଯୈ ନମଃ ସ୍ତନୌ
ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଧାରିଣୀଙ୍କୁ ନୟନ, ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ମୁଁହ, ଉତ୍କଣ୍ଠିନୀଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ଅମୃତାଙ୍କୁ ସ୍ତନ ପୂଜିବା।
ରମ୍ଭାଯୈ ଵାମକୁକ୍ଷିଂ ଚ ଵିଶୋକାଯୈ ନମଃ କଟିମ୍ ହୃଦଯଂ ମନ୍ମଥାଧିଷ୍ଣ୍ଯୈ ପାଟଲାଯୈ ତଥୋଦରମ୍
ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ବାମ କୁକ୍ଷି, ବିଶୋକାଙ୍କୁ କଟି, ମନ୍ମଥାଧିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ହୃଦୟ, ପାଟଳାଙ୍କୁ ଉଦର ପୂଜିବା।
କଟିଂ ସୁରତଵାସିନ୍ଯୈ ତଥୋରୁଂ ଚମ୍ପକପ୍ରିଯେ ଜାନୁଜଙ୍ଘେ ନମୋ ଗୌର୍ଯୈ ଗାଯତ୍ର୍ଯୈ ଘୁଟିକେ ନମଃ
ସୁରତବାସିନୀଙ୍କୁ କଟି, ଚମ୍ପକପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଉରୁ, ଗୌରୀଙ୍କୁ ଜାଙ୍ଘ ଓ ଜଂଘା, ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗୁଠିକ ପୂଜିବା।
ଧରାଧରାଯୈ ପାଦୌ ତୁ ଵିଶ୍ଵକାଯୈ ନମଃ ଶିରଃ ନମୋ ଭଵାନ୍ଯୈ କାମିନ୍ଯୈ କାମଦେଵ୍ଯୈ ଜଗତ୍ପ୍ରିଯେ
ଧରାଧରାଙ୍କୁ ପାଦ, ବିଶ୍ୱକାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଭବାନୀ, କାମିନୀ, କାମଦେବୀ, ଜଗତ୍ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଆନନ୍ଦାଯୈ ସୁନନ୍ଦାଯୈ ସୁଭଦ୍ରାଯୈ ନମୋ ନମଃ ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଦ୍ଵିଜଦାମ୍ପତ୍ଯମ୍ ଅର୍ଚଯେତ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵାନ୍ନପାନେନ ମଧୁରେଣ ଵିମତ୍ସରଃ
ଆନନ୍ଦା, ସୁନନ୍ଦା, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରିବା, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦେଇ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡି ଭୋଜନ କରାଇବା।
ଜଲପୂରିତଂ ତଥା କୁମ୍ଭଂ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଯୁଗଦ୍ଵଯମ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣକମଲଂ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍
ପାଣି ଭରା କୁମ୍ଭ, ଦୁଇ ଟି ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ସୁନାର କମଳ ଦେଇ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ସହିତ ପୂଜା କରିବା।
ପ୍ରୀଯତାମତ୍ର କୁମୁଦା ଗୃହ୍ଣୀଯାଲ୍ଲଵଣଵ୍ରତମ୍ ଅନେନ ଵିଧିନା ଦେଵୀ ମାସି ମାସି ସଦାର୍ଚଯେତ୍
ଏଠାରେ କୁମୁଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ; ଲବଣ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିମାସେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଲଵଣଂ ଵର୍ଜଯେନ୍ମାଘେ ଫାଲ୍ଗୁନେ ଚ ଗୁଡଂ ପୁନଃ ତୈଲଂ ରାଜିଂ ତଥା ଚୈତ୍ରେ ଵର୍ଜ୍ଯଂ ଚ ମଧୁ ମାଧଵେ
ମାଘ ମାସରେ ଲୁଣ ବର୍ଜନ କରିବା, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଗୁଡ଼, ପୁନି ଚୈତ୍ରରେ ତେଲ ଓ ତିଳ, ମାଧବ ମାସରେ ମଧୁ ବର୍ଜନ କରିବା।
ପାନକଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସେ ତୁ ଆଷାଢେ ଚାଥ ଜୀରକମ୍ ଶ୍ରାଵଣେ ଵର୍ଜଯେତ୍କ୍ଷୀରଂ ଦଧି ଭାଦ୍ରପଦେ ତଥା
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ମିଠା ପାନ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ଜୀରା, ଶ୍ରାବଣରେ ଖୀର ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ, ଭାଦ୍ରବରେ ଦହି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଘୃତମାଶ୍ଵଯୁଜେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଊର୍ଜେ ଵର୍ଜ୍ଯଂ ଚ ମାକ୍ଷିକମ୍ ଧାନ୍ଯକଂ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ତୁ ପୌଷେ ଵର୍ଜ୍ଯା ଚ ଶର୍କରା
ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଘିଅ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ମଧୁ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ଧନିଆ, ପୌଷ ମାସରେ ଚିନି ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତାନ୍ତେ କରକଂ ପୂର୍ଣମ୍ ଏତେଷାଂ ମାସି ମାସି ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିକାଲଵେଲାଯାଂ ପୂର୍ଣପାତ୍ରେଣ ସଂଯୁତମ୍
ଏହି ପ୍ରତି ମାସର ଉପବାସ ଶେଷରେ, ଦୁଇବେଳେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଲଡ୍ଡୁକାଞ୍ଛ୍ଵେତଵର୍ଣାଂଶ୍ଚ ସଂଯାଵମଥ ପୂରିକାଃ ଘାରିକାନ୍ ଅପ୍ଯପୂପାଂଶ୍ଚ ପିଷ୍ଟାପୂପାଂଶ୍ଚ ମଣ୍ଡକାନ୍
ଧଳା ରଙ୍ଗର ଲଡ୍ଡୁ, ସଂୟାବ, ପୁରିକା, ଘାରିକା, ଅପୂପ, ପିଠା ଓ ମଣ୍ଡକ ଦେବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୀରଂ ଶାକଂ ଚ ଦଧ୍ଯନ୍ନମ୍ ଇଣ୍ଡର୍ଯୋ ଽଶୋକଵର୍ତିକାଃ ମାଘାଦିକ୍ରମଶୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଏତାନି କରକୋପରି
ମାଘ ଆଦି ମାସରୁ ପ୍ରତି ମାସ, ଖୀର, ଶାକ, ଦହିଭାତ, ତଳିଥିବା ପିଠା, ଅଶୋକ ବର୍ତ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ପିଠା ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖି ଦେବା ଉଚିତ।
କୁମୁଦା ମାଧଵୀ ଗୌରୀ ରମ୍ଭା ଭଦ୍ରା ଜଯା ଶିଵା ଉମା ରତିଃ ସତୀ ତଦ୍ଵନ୍ ମଙ୍ଗଲା ରତିଲାଲସା
କୁମୁଦା, ମାଧବୀ, ଗୌରୀ, ରମ୍ଭା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ଶିବା, ଉମା, ରତି, ସତୀ, ମଙ୍ଗଳା, ରତିଲାଲସା—
କ୍ରମାନ୍ମାଘାଦି ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରୀଯତାମିତି କୀର୍ତଯେତ୍ ସର୍ଵତ୍ର ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ପ୍ରାଶନଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ ଉପଵାସୀ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯମ୍ ଅଶକ୍ତେ ନକ୍ତମିଷ୍ଯତେ
ମାଘ ଆଦି ମାସରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ 'ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ସଦା ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ, ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ରାତିରେ ଖାଇପାରିବେ।
ପୁନର୍ମାଘେ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଶର୍କରାଂ କରକୋପରି କୃତ୍ଵା ତୁ କାଞ୍ଚନୀଂ ଗୌରୀଂ ପଞ୍ଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତାମ୍
ପୁଣି ମାଘ ମାସ ଆସିଲେ, ପାତ୍ର ଉପରେ ଚିନି ଓ ପାଞ୍ଚ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସୁନାର ଗୌରୀ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ।
ହୈମୀମଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରାଂ ଚ ସାକ୍ଷସୂତ୍ରକମଣ୍ଡଲୁମ୍ ଚତୁର୍ଭୁଜାମିନ୍ଦୁଯୁତାଂ ସିତନେତ୍ରପଟାଵୃତାମ୍
ଅଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣର ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଜପମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଅଳଙ୍କୃତ, ଧଳା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଦେବା ଉଚିତ।
ତଦ୍ଵଦ୍ଗୋମିଥୁନଂ ଶୁକ୍ଲଂ ସୁଵର୍ଣାସ୍ଯଂ ସିତାମ୍ବରମ୍ ସଵସ୍ତ୍ରଭାଜନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଭଵାନୀ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ଏହାପରି ଧଳା ଗାଈ ଦୁଇଟି, ସୁନାର ମୁହଁ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ସହ ବସ୍ତ୍ର ଓ ପାତ୍ର ଦେଇ 'ଭବାନୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ରସକଲ୍ଯାଣିନୀଵ୍ରତମ୍ କୁର୍ଯାତ୍ସ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯସ୍ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ନିୟମରେ ଯିଏ ରସକଲ୍ୟାଣିନୀ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ନଵାର୍ବୁଦସହସ୍ରଂ ତୁ ନ ଦୁଃଖୀ ଜାଯତେ ନରଃ ସୁଵର୍ଣକମଲଂ ଗୌରି ମାସି ମାସି ଦଦନ୍ନରଃ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମସହସ୍ରସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ତଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ନବ ଅର୍ବୁଦ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେନାହିଁ; ପ୍ରତି ମାସ ଗୌରୀଙ୍କୁ ସୁନାର କମଳ ଦେଇଥିଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ହଜାର ଫଳ ପାଏ।
ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଯା ତୁ କୁମାରୀ ଵା ଵରାନନେ ଵିଧଵା ଯା ତଥା ନାରୀ ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍ ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯସମ୍ପନ୍ନା ଗୌରୀଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯଦି କୌଣସି ଜଣେ ଜୀବନ୍ତା ନାରୀ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଭରପୂର ହୋଇ, ଗୌରୀ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଇତି ପଠତି ଶୃଣୋତି ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଯଃ ପ୍ରସଙ୍ଗାତ୍ କଲିକଲୁଷଵିମୁକ୍ତଃ ପାର୍ଵତୀଲୋକମେତି ମତିମପି ଚ ନରାଣାଂ ଯୋ ଦଦାତି ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ଵିବୁଧପତିଵିମାନେ ନାଯକଃ ସ୍ଯାଦମୋଘଃ
ଏହି କଥାକୁ ଯିଏ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଉଛି, ସେ କଳି ଯୁଗର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଓ ପାର୍ବତୀ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରେମରେ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଓ ଅବିଫଳ ହୁଏ।