ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ତଥୈଵ ସୌଵର୍ଣମ୍ ଅତ୍ଯାଯତବାହୁଦଣ୍ଡମ୍ ଚତୁର୍ମୁଖଂ କୁମ୍ଭମୁଖେ ନିଧାଯ ଧାନ୍ଯାନି ସପ୍ତାମ୍ବରସଂଯୁତାନି
କୁମ୍ଭର ମୁଣ୍ଡରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣର, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଓ ଚାରିଟି ମୁହଁ ଥିବା ସୁନାର ମଣିଷ ରଖିବା ଉଚିତ, ସାଥିରେ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଜାମାରେ ବାନ୍ଧି ରଖିବା ଦରକାର।
ସକାଂସ୍ଯପାତ୍ରାକ୍ଷତଶୁକ୍ତିଯୁକ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଯ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଲମ୍ବୋଦରଦୀର୍ଘବାହୁମ୍ ଅନନ୍ଯଚେତା ଯମଦିଙ୍ମୁଖଃ ସନ୍
କାଂସା ପାତ୍ର, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଓ ଶଙ୍ଖ ସହିତ, ମନ୍ତ୍ର ପଢି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଏକ ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଓ ମୋଟ ଉଦର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା ଉଠାଇ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶ୍ଵେତାଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଦି ଶକ୍ତିରସ୍ତି ରୌପ୍ଯୈଃ ଖୁରୈର୍ ହେମମୁଖୀଂ ସଵତ୍ସାମ୍ ଧେନୁଂ ନରଃ କ୍ଷୀରଵତୀଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସଵତ୍ସଘଣ୍ଟାଭରଣାଂ ଦ୍ଵିଜାଯ
ଯଦି ସମର୍ଥ ଥାଏ, ଏକ ଧଳା ଗାଈ ଓ ବଛା, ଚାନ୍ଦିର ଖୁର ଓ ସୁନାର ମୁହଁ, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଛାର ଘଣ୍ଟି ପିନ୍ଧିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଦେବା ଉଚିତ।
ଆ ସପ୍ତରାତ୍ରୋଦଯମ୍ ଏତଦସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯମେତତ୍ସକଲଂ ନରେଣ ଯାଵତ୍ସମାଃ ସପ୍ତ ଦଶାଥଵା ସ୍ଯୁର୍ ଅଥୋର୍ଧ୍ଵମପ୍ଯତ୍ର ଵଦନ୍ତି କେଚିତ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ସାତ ଦିନ, କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନ, କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାତ ଯାଏଁ ଦେବା ଉଚିତ, କିଛି ଲୋକ ଏହିପରି କହନ୍ତି।
କାଶପୁଷ୍ପପ୍ରତୀକାଶ ଵହ୍ନିମାରୁତସମ୍ଭଵ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଃ ପୁତ୍ର କୁମ୍ଭଯୋନେ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
କାଶ ଫୁଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅଗ୍ନି ଓ ପବନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, କୁମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ଵିନ୍ଧ୍ଯଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯକର ମେଘତୋଯଵିଷାପହ ରତ୍ନଵଲ୍ଲଭ ଦେଵେଶ ଲଙ୍କାଵାସିନ୍ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ରତ୍ନମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ବୃଦ୍ଧି ଓ ହ୍ରାସ କରିଥିବା, ମେଘ, ଜଳ ଓ ବିଷ ଦୂର କରୁଥିବା, ଲଙ୍କାରେ ବସିଥିବା ଦେବତାନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ଵାତାପୀ ଭକ୍ଷିତୋ ଯେନ ସମୁଦ୍ରଃ ଶୋଷିତଃ ପୁରା ଲୋପାମୁଦ୍ରାପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଯୋ ଽସୌ ତସ୍ମୈ ନମୋ ନମଃ
ଯିଏ ବାତାପୀକୁ ଖାଇଥିଲେ, ପୂର୍ବେ ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଥିଲେ, ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ସେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ମୋର ନମସ୍କାର।
ରାଜପୁତ୍ରି ମହାଭାଗେ ଋଷିପତ୍ନି ଵରାନନେ ଲୋପାମୁଦ୍ରେ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମ୍ ଅର୍ଘୋ ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ତୁ ଫଲତ୍ଯାଗମ୍ ଏଵଂ କୁର୍ଵନ୍ନ ସୀଦତି
ହେ ରାଜକୁମାରୀ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ମୋ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହିପରି କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଅଧୋପତିତ ହୁଏନାହିଁ, ଏହା ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ହୋମଂ କୃତ୍ଵା ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵର୍ଜଯେନ୍ମାନଵଃ ଫଲମ୍ ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ପୁମାନର୍ଘ୍ଯଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ହୋମ କରି ସେଉଁଠାରେ, ମନୁଷ୍ୟ ଫଳ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ବରଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବିଧିରେ ଯିଏ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଉଛି—
ଇମଂ ଲୋକଂ ସ ଚାପ୍ନୋତି ରୂପାରୋଗ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ତତଃ ପରମ୍
ସେ ଏହି ଲୋକରେ ରୂପ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହିତ ଲାଭ କରେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦାନରେ ଭୁବର୍ଲୋକ, ତା’ପରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ସପ୍ତୈଵ ଲୋକାନାପ୍ନୋତି ସପ୍ତାର୍ଘାନ୍ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ଯାଵଦାଯୁଶ୍ଚ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ସାତିଏ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଉଛି, ସେ ସପ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏବଂ ଯିଏ ଜୀବନ ଯାଏଁ ଏହା କରେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଇହ ପଠତି ଶୃଣୋତି ଵା ଯ ଏତଦ୍ ଯୁଗଲମୁନିପ୍ରଭଵାର୍ଘ୍ଯସମ୍ପ୍ରଦାନମ୍ ମତିମପି ଚ ଦଦାତି ସୋ ଽପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଭଵନଗତଃ ପରିପୂଜ୍ଯତେ ଽମରୌଘୈଃ
ଏଠାରେ ଯିଏ ଏହି ଯୁଗଳ ଋଷି ଜନ୍ମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନର କଥା ପଢେ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସରେ ଅମରମାନେ ପୂଜିତ ହୁଏ।
ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯଫଲଦମ୍ ଅମୁତ୍ରାକ୍ଷଯ୍ଯକାରକମ୍ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଦେଵ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଜନାର୍ଦନ
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଯାହା ଜୀବନରେ ସଉଭାଗ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ପରଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ, ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହେଁ ପ୍ରଦାନ କରେ, ସେଇ ଉପାୟଟି ମୋତେ କହ।
ଯଦୁମାଯାଃ ପୁରା ଦେଵ ଉଵାଚ ପୁରସୂଦନଃ କୈଲାସଶିଖରାସୀନୋ ଦେଵ୍ଯା ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା କିଲ
ହେ ଦେବ, ପୂର୍ବେ ଏକଥା ହେଲା, ଯେବେ ଦେବୀ ପଚାରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପୁରନାଶକ ଶିବ ହିମାଳୟର କୈଳାସ ଶିଖରରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସଂସାରର ମାୟା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।
କଥାସୁ ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତାସୁ ଧର୍ମ୍ଯାସୁ ଲଲିତାସୁ ଚ ତଦିଦାନୀଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏବେ ମୁଁ ସେଇ ଧର୍ମମୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥାଟି କହିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହେଁର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତା ଦେଵି ତଥୈଵାନନ୍ତପୁଣ୍ଯକୃତ୍ ନରାଣାମଥ ନାରୀଣାମ୍ ଆରାଧନମନୁତ୍ତମମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଏହି କଥାକୁ ମନ ଲଗାଇ ସୁଣ, ଯାହା ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦୁହେଁ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାସନା ଏବଂ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ନଭସ୍ଯେ ଵାଥ ଵୈଶାଖେ ପୁଣ୍ଯମାର୍ଗଶିରସ୍ଯ ଚ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୃତୀଯାଯାଂ ସୁସ୍ନାତୋ ଗୌରସର୍ଷପୈଃ
ନଭସ୍ୟ ଅଥବା ବୈଶାଖ ମାସରେ, କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ ମାର୍ଗର ଆରମ୍ଭରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ଲୋକେ ଭଲଭାବରେ ଗୋରସରସପ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋରୋଚନଂ ସଗୋମୂତ୍ରମ୍ ଉଷ୍ଣଂ ଗୋଶକୃତଂ ତଥା ଦଧିଚନ୍ଦନସମ୍ମିଶ୍ରଂ ଲଲାଟେ ତିଲକଂ ନ୍ଯସେତ୍ ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯଦଂ ଯସ୍ମାତ୍ ସଦା ଚ ଲଲିତାପ୍ରିଯମ୍
ଗୋରୋଚନା, ଗୋମୂତ୍ର, ଉଷ୍ଣ ଗୋବିଷ୍ଟା, ଦହି ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ଲଳାଟରେ ତିଳକ ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ଯାହା ସଉଭାଗ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଲଳିତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ।
ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ତୃତୀଯାସୁ ପୁମାନାପୀତଵାସସୀ ଧାରଯେଦଥ ରକ୍ତାନି ନାରୀ ଚେଦଥ ସଂଯତା
ପ୍ରତି ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ପୁରୁଷ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିୟମିତ ନାରୀ ଲାଲ୍ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଵିଧଵା ଧାତୁରକ୍ତାନି କୁମାରୀ ଶୁକ୍ଲଵାସସୀ ଦେଵୀଂ ତୁ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ତତଃ କ୍ଷୀରେଣ କେଵଲମ୍ ସ୍ନାପଯେନ୍ମଧୁନା ତଦ୍ଵତ୍ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧୋଦକେନ ଚ
ବିଧବା ଲୋକେ ଧାତୁରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବେ, କୁମାରୀ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବେ; ଏପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ, ତାପରେ କେବଳ ଖୀର, ମଧୁ ଏବଂ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ।
ପୂଜଯେଚ୍ଛୁକ୍ଲପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଫଲୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି ଧାନ୍ଯକାଜାଜିଲଵଣୈର୍ ଗୁଡକ୍ଷୀରଘୃତାନ୍ଵିତୈଃ
ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ପୁଷ୍ପ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫଳ, ଧାନ୍ୟ, ଜିରା, ତିଳ, ଲୁଣ, ଗୁଡ଼, ଖୀର ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲାକ୍ଷତତିଲୈରର୍ଚ୍ଯାଂ ତତୋ ଦେଵୀଂ ସଦାର୍ଚଯେତ୍ ପାଦାଦ୍ଯଭ୍ଯର୍ଚନଂ କୁର୍ଯାତ୍ ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ଵରାନନେ
ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଅକ୍ଷତ ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଚରଣ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶିର ଯାଏଁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।
ଵରଦାଯୈ ନମଃ ପାଦୌ ତଥା ଗୁଲ୍ଫୌ ନମଃ ଶ୍ରିଯୈ ଅଶୋକାଯୈ ନମୋ ଜଙ୍ଘେ ପାର୍ଵତ୍ଯୈ ଜାନୁନୀ ତଥା
ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣରେ ବରଦାକୁ ନମସ୍କାର, ଗୁଲ୍ଫରେ ଶ୍ରୀକୁ ନମସ୍କାର, ଜଂଘାରେ ଅଶୋକାକୁ ନମସ୍କାର, ଜାଙ୍ଘରେ ପାର୍ବତୀକୁ ନମସ୍କାର।
ଊରୂ ମଙ୍ଗଲକାରିଣ୍ଯୈ ଵାମଦେଵ୍ଯୈ ତଥା କଟିମ୍ ପଦ୍ମୋଦରାଯୈ ଜଠରମ୍ ଉରଃ କାମଶ୍ରିଯୈ ନମଃ
ଉରୁରେ ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀକୁ, କଟିରେ ବାମଦେବୀକୁ, ଜଠରରେ ପଦ୍ମୋଦରାକୁ, ଛାତିରେ କାମଶ୍ରୀକୁ ନମସ୍କାର।
କରୌ ସୌଭାଗ୍ଯଦାଯିନ୍ଯୈ ବାହୂ ହରମୁଖଶ୍ରିଯୈ ମୁଖଂ ଦର୍ପଣଵାସିନ୍ଯୈ ସ୍ମରଦାଯୈ ସ୍ମିତଂ ନମଃ
ହାତରେ ସଉଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀକୁ, ବାହୁରେ ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ, ମୁହଁରେ ଦର୍ପଣବାସିନୀକୁ, ହାସିରେ ସ୍ମରଦାୟିନୀକୁ ନମସ୍କାର।
ଗୌର୍ଯୈ ନମସ୍ତଥା ନାସାମ୍ ଉତ୍ପଲାଯୈ ଚ ଲୋଚନେ ତୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ଲଲାଟମଲକାନ୍ କାତ୍ଯାଯନ୍ଯୈ ଶିରସ୍ତଥା
ନାକରେ ଗୌରୀକୁ, ଚକ୍ଷୁରେ ଉତ୍ପଳାକୁ, ଲଳାଟରେ ତୁଷ୍ଟିକୁ, କେଶରେ କାତ୍ୟାୟନୀକୁ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।
ନମୋ ଗୌର୍ଯୈ ନମୋ ଧିଷ୍ଣ୍ଯୈ ନମଃ କାନ୍ତ୍ଯୈ ନମଃ ଶ୍ରିଯୈ ରମ୍ଭାଯୈ ଲଲିତାଯୈ ଚ ଵାସୁଦେଵ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ
ଗୌରୀ, ଧିଷ୍ଣ୍ୟା, କାନ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ରମ୍ଭା, ଲଳିତା ଏବଂ ବାସୁଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ଏଵଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଅଗ୍ରତଃ ପଦ୍ମମାଲିଖେତ୍ ପତ୍ତ୍ରୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଯୁକ୍ତଂ କୁଙ୍କୁମେନ ସକର୍ଣିକମ୍
ଏଭଳି ନିୟମରେ ପୂଜା କରି, ପ୍ରସ୍ଥରେ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ ପତ୍ର ଥିବା ଏକ ପଦ୍ମ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଚିହ୍ନ ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵେଣ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ଗୌରୀମ୍ ଅପର୍ଣାଂ ଚ ତତଃ ପରମ୍ ଭଵାନୀଂ ଦକ୍ଷିଣେ ତଦ୍ଵଦ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀଂ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ପୂର୍ବଦିଗରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ପରେ ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଭବାନୀଙ୍କୁ, ତାପରେ ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ଵିନ୍ଯସେତ୍ପଶ୍ଚିମେ ସୌମ୍ଯାଂ ସଦା ମଦନଵାସିନୀମ୍ ଵାଯଵ୍ଯେ ପାଟଲାମୁଗ୍ରାମ୍ ଅନ୍ତରେଣ ତତୋ ଽପ୍ଯୁମାମ୍
ପଶ୍ଚିମରେ ସଦା ମଦନସହିତ ବସୁଥିବା ସୌମ୍ୟାଙ୍କୁ, ବାୟବ୍ୟରେ ଉଗ୍ର ପାଟଳାଙ୍କୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉମାଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।