ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତେ ଦେଵାନ୍ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ସହ ଜଙ୍ଗମାନ୍ ସଂପୀଡ୍ଯ ଚ ମୁନୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ପୁନର୍ଜଲମ୍
ତାପରୁ, ସେମାନେ ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ, ପୁଣିପୁଣି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵୀରାଃ ପଞ୍ଚ ଚ ସପ୍ତ ଚ ଜଲଦୁର୍ଗବଲାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୀଡଯନ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଏଭଳି, ପାଞ୍ଚ ଓ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଜଳର ଦୁର୍ଗରେ ରହି, ତିନି ଜଗତକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ତତଃ ପରମଥୋ ଵହ୍ନିମାରୁତାଵମରାଧିପଃ ଆଦିଦେଶ ଚିରାଦମ୍ବୁନିଧିରେଷ ଵିଶୋଷ୍ଯତାମ୍
ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶୁଷ୍କ କର !'
ଯସ୍ମାଦସ୍ମଦ୍ଦ୍ଵିଷାମେଷ ଶରଣଂ ଵରୁଣାଲଯଃ ତସ୍ମାଦ୍ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାମଦ୍ଯୈଵ କ୍ଷଯମେଷ ପ୍ରଣୀଯତାମ୍
ଯେହেতୁ ଏହି ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଆଜି ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କର ।
ତାଵୂଚତୁସ୍ତତଃ ଶକ୍ରମ୍ ଉଭୌ ଶମ୍ବରସୂଦନମ୍ ଅଧର୍ମ ଏଷ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ସାଗରସ୍ଯ ଵିନାଶନମ୍
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ସାଗରକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଅନ୍ୟାୟ ।'
ଯସ୍ମାଜ୍ଜୀଵନିକାଯସ୍ଯ ମହତଃ ସଂକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାନ୍ନ ପାପମଦ୍ଯାଵାଂ କରଵାଵ ପୁରଂଦର
ଯେହেতୁ ଏହି ସାଗରରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀର ନାଶ ହେବ, ତେଣୁ ହେ ପୁରନ୍ଦର, ଆମେ ଏହି ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଅସ୍ଯ ଯୋଜନମାତ୍ରେ ଽପି ଜୀଵକୋଟିଶତାନି ଚ ନିଵସନ୍ତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ କଥଂ ନାଶମର୍ହତି
ଏହାର କେବଳ ଏକ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ପ୍ରାଣୀ ବସୁଛନ୍ତି, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେଣୁ ଏହା କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ?
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ କୋପାତ୍ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ ଉଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ରୋଷାନ୍ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ପାଵକମ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦହୁଥିବା ଭାବରେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ ।
ନ ଧର୍ମାଧର୍ମସଂଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତ୍ଯମରାଃ କ୍ଵଚିତ୍ ଭଵତୋସ୍ତୁ ଵିଶେଷେଣ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚାଧିତିଷ୍ଠତୋଃ
ଅମରମାନେ କେବେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ମିଶ୍ରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ତଥାପି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ, ଏହି ନୀତି ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ମଦାଜ୍ଞାଲଙ୍ଘନଂ ଯସ୍ମାନ୍ ମାରୁତେନ ସମଂ ତ୍ଵଯା ମୁନିଵ୍ରତମହିଂସାଦି ପରିଗୃହ୍ଯ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ଧର୍ମାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରହିତଂ ଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରତି ଵିଭାଵସୋ
ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରି, ବାୟୁ ସହିତ ତୁମେ ମୁନିର ନିୟମ ଓ ଅହିଂସା ଗ୍ରହଣ କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅନଦେଖା କରି ଏହି କାମ କରିଛ ।
ତସ୍ମାଦେକେନ ଵପୁଷା ମୁନିରୂପେଣ ମାନୁଷେ ମାରୁତେନ ସମଂ ଲୋକେ ତଵ ଜନ୍ମ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ଏକ ଦେହରେ ମୁନିର ରୂପରେ, ବାୟୁ ସହିତ ତୁମର ମଣିଷ ଜନ୍ମ ହେବ ।
ଯଦା ଚ ମାନୁଷତ୍ଵେ ଽପି ତ୍ଵଯାଗସ୍ତ୍ଯେନ ଶୋଷିତଃ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯୁଦଧିର୍ଵହ୍ନେ ତଦା ଦେଵତ୍ଵମାପ୍ସ୍ଯସି
ଏବଂ, ମଣିଷ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିବାବେଳେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପୁଣି ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ ।
ଇତୀନ୍ଦ୍ରଶାପାତ୍ପତିତୌ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତୌ ମହୀତଲେ ଅଵାପ୍ତାଵେକଦେହେନ କୁମ୍ଭାଜ୍ଜନ୍ମ ତପୋଧନ
ଏଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦୁଇଜଣ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଏକ ଦେହରେ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମୁନିବର ।
ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋର୍ଵୀର୍ଯାଦ୍ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାନୁଜୋ ଽଭଵତ୍ ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଇତ୍ଯୁଗ୍ରତପାଃ ସଂବଭୂଵ ପୁନର୍ମୁନିଃ
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ହେଲେ; ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପୁଣି ମୁନି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ସମ୍ଭୂତଃ ସ କଥଂ ଭ୍ରାତା ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଭଵନ୍ମୁନିଃ କଥଂ ଚ ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ପିତରାଵସ୍ଯ ତୌ ସ୍ମୃତୌ ଜନ୍ମ କୁମ୍ଭାଦଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ କଥଂ ସ୍ଯାତ୍ପୁରସୂଦନ
ସେ କିପରି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଭାଇ ହେଲେ, ହେ ପୁରନାଶକ? ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ କିପରି ତାଙ୍କର ପିତା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି? ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ କିପରି ହେଲା?
ପୁରା ପୁରାଣପୁରୁଷଃ କଦାଚିଦ୍ଗନ୍ଧମାଦନେ ଭୂତ୍ଵା ଧର୍ମସୁତୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚଚାର ଵିପୁଲଂ ତପଃ
ପୁରୁଣା ମହାପୁରୁଷ, ଏକଥର ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଭାବେ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବିଶାଳ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ ।
ତପସା ତସ୍ଯ ଭୀତେନ ଵିଘ୍ନାର୍ଥଂ ପ୍ରେଷିତାଵୁଭୌ ଶକ୍ରେଣ ମାଧଵାନଙ୍ଗାଵ୍ ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଯୁତୌ
ତାଙ୍କର କଠିନ ତପସ୍ୟାକୁ ଭୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ମାଧବ ଓ ଅନଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ପଠାଇଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
ଯଦା ନ ଗୀତଵାଦ୍ଯେନ ନାଙ୍ଗରାଗାଦିନା ହରିଃ ନ କାମମାଧଵାଭ୍ଯାଂ ଚ ଵିଷଯାନ୍ପ୍ରତି ଚୁକ୍ଷୁଭେ
କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କୁ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ଶରୀରରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ମାଧବ ଓ ଅନଙ୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମନ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ।
ତଦା କାମମଧୁସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵିଷାଦମ୍ ଅଗମଦ୍ଗଣଃ ସଂକ୍ଷୋଭାଯ ତତସ୍ତେଷାଂ ସ୍ଵୋରୁଦେଶାନ୍ନରାଗ୍ରଜଃ ନାରୀମୁତ୍ପାଦଯାମାସ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନମୋହିନୀମ୍
ତେବେ, ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେଇ ମହିଳାମାନେ ନିରାଶ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅଧିକ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିବାବେଳେ, ମଣିଷମାନଙ୍କର ଭାଇ ତାଙ୍କର ଜଂଘାରୁ ଏକ ନାରୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିପାରିବ।
ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧାସ୍ତୁ ତଯା ଦେଵାସ୍ ତୌ ତୁ ଦେଵଵରାଵୁଭୌ ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମକ୍ଷଂ ହି ଦେଵାନାମବ୍ରଵୀଦ୍ଧରିଃ
ସେଇ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଅପ୍ସରାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ, ହରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଗରେ ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଅପ୍ସରା ଇତି ସାମାନ୍ଯା ଦେଵାନାମବ୍ରଵୀଦ୍ଧରିଃ ଉର୍ଵଶୀତି ଚ ନାମ୍ନେଯଂ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତିଂ ଗମିଷ୍ଯତି
ହରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏଠି ସାଧାରଣ ଭାବେ ଏକ ଅପ୍ସରା।' ଏବଂ ଆଉ କହିଲେ, 'ଏହାର ନାମ ଉର୍ବଶୀ, ସେ ଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତି ପାଇବ।'
ତତଃ କାମଯମାନେନ ମିତ୍ରେଣାହୂଯ ସୋର୍ଵଶୀ ଉକ୍ତା ମାଂ ରମଯସ୍ଵେତି ବାଢମ୍ ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ତୁ ସା
ତାପରେ, ମିତ୍ରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଡାକାଯାଇଲା ଏବଂ କୁହାଗଲା, 'ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ।' ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି।'
ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଚାମ୍ବରଂ ତଦ୍ଵତ୍ ସ୍ତୋକମିନ୍ଦୀଵରେକ୍ଷଣା ଵରୁଣେନ ଧୃତା ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵରୁଣଂ ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ
ଉର୍ବଶୀ ନୀଳ କମଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଭଳି ଭଳି ଭାବରେ ଭାଗୁଥିଲେ, ଭଳି ପଛରୁ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଉର୍ବଶୀ ଭଳିଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ।
ମିତ୍ରେଣାହଂ ଵୃତା ପୂର୍ଵମ୍ ଅଦ୍ଯ ଭାର୍ଯା ନ ତେ ଵିଭୋ ଉଵାଚ ଵରୁଣଶ୍ଚିତ୍ତଂ ମଯି ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍
ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଛାଯାଇଛି; ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ନୁହେଁ, ମହାପ୍ରଭୁ।' ଭଳି କହିଲେ, 'ମୋପରେ ମନ ଦିଅ ଏବଂ ଯାଅ।'
ଗତାଯାଂ ବାଢମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମିତ୍ରଃ ଶାପମଦାତ୍ତଦା ତସ୍ଯୈ ମାନୁଷଲୋକେ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ସୋମସୁତାତ୍ମଜମ୍
ଉର୍ବଶୀ ଯିବା ପରେ, ମିତ୍ର 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ମାନବ ଲୋକକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସୋମପୁତ୍ର ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଅ।'
ଭଜସ୍ଵେତି ଯତୋ ଵେଶ୍ଯା ଧର୍ମ ଏଷ ତ୍ଵଯା କୃତଃ ଜଲକୁମ୍ଭେ ତତୋ ଵୀର୍ଯଂ ମିତ୍ରେଣ ଵରୁଣେନ ଚ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତମଥ ସଂଜାତୌ ଦ୍ଵାଵେଵ ମୁନିସତ୍ତମୌ
ତୁମେ ଯେମିତି ବେଶ୍ୟାମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କର, ସେପରି ସେଥିରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଅ। ତାପରେ ମିତ୍ର ଓ ଭଳି ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଜଳକୁମ୍ଭରେ ରଖିଲେ, ଏହିପରି ଭାବରେ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ନିମିର୍ନାମ ସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପୁରା ଦ୍ଯୂତମଦୀଵ୍ଯତ ତତ୍ରାନ୍ତରେ ଽଭ୍ଯାଜଗାମ ଵସିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ଭଵଃ
ପୂର୍ବେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ନିମି। ସେ ଜଣେ ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଶିଷ୍ଠ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୂଜାମକୁର୍ଵନ୍ତଂ ଶଶାପ ସ ମୁନିର୍ନୃପମ୍ ଵିଦେହସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵସ୍ଵେତି ତତସ୍ତେନାପ୍ଯସୌ ମୁନିଃ
ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, 'ତୁମେ ଦେହହୀନ ହେଉ।' ଏହିପରି ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜା ତାଲି ଶାପ ଦେଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଶାପାଚ୍ଚ ତଯୋର୍ ଵିଗତେ ଇଵ ଚେତସୀ ଜଗ୍ମତୁଃ ଶାପନାଶାଯ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜଗତଃ ପତିମ୍
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁତୁଆ ଶାପ ଦେଇଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା ଏବଂ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଜଗତ୍ର ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଥ ବ୍ରହ୍ମଣ ଆଦେଶାଲ୍ ଲୋଚନେଷ୍ଵଵସନ୍ନିମିଃ ନିମେଷାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚ ଲୋକାନାଂ ତଦ୍ଵିଶ୍ରାମାଯ ନାରଦ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ନିମିଙ୍କ ଚେତନା ଚକୁରେ ବିଶ୍ରାନ୍ତି ନେଲା, ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ଚକୁ ମିଜିବା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ରାମ ପାଉଛନ୍ତି, ହେ ନାରଦ।