ଯ ଇଚ୍ଛନ୍କୀର୍ତିମାପ୍ନୋତି ପ୍ରତିମାସଂ ନରାଧିପ ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯରୂପାଯୁର୍ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ ନ ଵିଯୁକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍ ନଵାର୍ବୁଦଶତତ୍ରଯମ୍
ଯିଏ ଖ୍ୟାତି ଆଶା କରେ, ରାଜନ୍, ସେ ପ୍ରତିମାସରେ ଏହା ପାଏ। ସଉଭାଗ୍ୟ, ଆରୋଗ୍ୟ, ରୂପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଳଙ୍କାର ଓ ଭୂଷଣରେ ସେ ତିନି ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଯୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନଵ୍ରତମ୍ କରୋତି ସପ୍ତ ଚାଷ୍ଟୌ ଵା ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଭଵନେ ଽମରୈଃ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ଵସେତ୍ସମ୍ଯଗ୍ ଯାଵତ୍କଲ୍ପାଯୁତତ୍ରଯମ୍
ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବା ସାତ ବା ଆଠ ବର୍ଷ ଧରି ସଉଭାଗ୍ୟ ଶଯ୍ୟା ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଗୃହରେ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ ହୋଇ ତିନି ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିଥାଏ।
ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଵାପି କୁମାରୀ ଵା ନରେଶ୍ଵର ସାପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଦେଵ୍ଯନୁଗ୍ରହଲାଲିତା
ନାରୀ ବା କୁମାରୀ ଯେଉଁଠି ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ରାଜନ୍, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେଇଁ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଶୃଣୁଯାଦପି ଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦଥଵା ମତିମ୍ ସୋ ଽପି ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଚିରଂ ଵସେତ୍
ଯିଏ ଏହି କଥା ଶୁଣେ ବା ଦେବାକୁ ମନେ ଧରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହନ୍ତି।
ଇଦମିହ ମଦନେନ ପୂର୍ଵମିଷ୍ଟଂ ଶତଧନୁଷା କୃତଵୀର୍ଯସୂନୁନା ଚ କୃତମଥ ଵରୁଣେନ ନନ୍ଦିନା ଵା କିମ୍ ଉ ଜନନାଥ ତତୋ ଯଦୁଦ୍ଭଵଃ ସ୍ଯାତ୍
ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ମଦନ, ଶତଧନ୍ୱା, କୃତବୀର୍ୟ ପୁତ୍ର, ତାପରେ ବାରୁଣ ବା ନନ୍ଦିନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା। ତେଣୁ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଫଳ କଣ ହେବ?
ଭୂର୍ଲୋକୋ ଽଥ ଭୁଵର୍ଲୋକଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକୋ ଽଥ ମହର୍ଜନଃ ତପଃ ସତ୍ଯଂ ଚ ସପ୍ତୈତେ ଦେଵଲୋକାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଭୂର୍ଲୋକ, ତାପରେ ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ, ମହର୍ଲୋକ, ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ ଓ ସତ୍ୟଲୋକ—ଏହି ସାତଟି ଦେବଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପର୍ଯାଯେଣ ତୁ ସର୍ଵେଷାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ ଇହ ଲୋକେ ଶୁଭଂ ରୂପମ୍ ଆଯୁଃ ସୌଭାଗ୍ଯମେଵ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଵିପୁଲା ନାଥ କଥଂ ସ୍ଯାତ୍ପୁରସୂଦନ
ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତ୍ୟ କେମିତି ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ମିଳେ? ଏହି ଲୋକରେ କେମିତି ଶୁଭ ରୂପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସଉଭାଗ୍ୟ ଓ ବହୁତ ଧନ ମିଳିପାରିବ, ହେ ପୁରସୁଦନ?
ପୁରା ହୁତାଶନଃ ସାର୍ଧଂ ମାରୁତେନ ମହୀତଲେ ଆଦିଷ୍ଟଃ ପୁରୁହୂତେନ ଵିନାଶାଯ ସୁରଦ୍ଵିଷାମ୍
ପୂର୍ବେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ନିର୍ଦଗ୍ଧେଷୁ ତତସ୍ତେନ ଦାନଵେଷୁ ସହସ୍ରଶଃ ତାରକଃ କମଲାକ୍ଷଶ୍ଚ କାଲଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ପରାଵସୁଃ ଵିରୋଚନଶ୍ଚ ସଂଗ୍ରାମାଦ୍ ଅପଲାଯଂସ୍ତପୋଧନ
ତାପରେ, ହଜାର ହଜାର ଦାନବ ଦହିଯିବା ପରେ, ତାରକ, କମଳାକ୍ଷ, କାଳଦଂଷ୍ଟ୍ର, ପରାବସୁ ଓ ବିରୋଚନ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ, ମୁନିବର ।
ଅମ୍ଭଃ ସାମୁଦ୍ରମାଵିଶ୍ଯ ସଂନିଵେଶମକୁର୍ଵତ ଅଶକ୍ଯା ଇତି ତେ ଽପ୍ଯଗ୍ନିମାରୁତାଭ୍ଯାମୁପେକ୍ଷିତାଃ
ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ ଦେଖି ଅବହେଳା କଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତେ ଦେଵାନ୍ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ସହ ଜଙ୍ଗମାନ୍ ସଂପୀଡ୍ଯ ଚ ମୁନୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ପୁନର୍ଜଲମ୍
ତାପରୁ, ସେମାନେ ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ, ପୁଣିପୁଣି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵୀରାଃ ପଞ୍ଚ ଚ ସପ୍ତ ଚ ଜଲଦୁର୍ଗବଲାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୀଡଯନ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଏଭଳି, ପାଞ୍ଚ ଓ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଜଳର ଦୁର୍ଗରେ ରହି, ତିନି ଜଗତକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ତତଃ ପରମଥୋ ଵହ୍ନିମାରୁତାଵମରାଧିପଃ ଆଦିଦେଶ ଚିରାଦମ୍ବୁନିଧିରେଷ ଵିଶୋଷ୍ଯତାମ୍
ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶୁଷ୍କ କର !'
ଯସ୍ମାଦସ୍ମଦ୍ଦ୍ଵିଷାମେଷ ଶରଣଂ ଵରୁଣାଲଯଃ ତସ୍ମାଦ୍ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାମଦ୍ଯୈଵ କ୍ଷଯମେଷ ପ୍ରଣୀଯତାମ୍
ଯେହেতୁ ଏହି ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଆଜି ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କର ।
ତାଵୂଚତୁସ୍ତତଃ ଶକ୍ରମ୍ ଉଭୌ ଶମ୍ବରସୂଦନମ୍ ଅଧର୍ମ ଏଷ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ସାଗରସ୍ଯ ଵିନାଶନମ୍
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ସାଗରକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଅନ୍ୟାୟ ।'
ଯସ୍ମାଜ୍ଜୀଵନିକାଯସ୍ଯ ମହତଃ ସଂକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାନ୍ନ ପାପମଦ୍ଯାଵାଂ କରଵାଵ ପୁରଂଦର
ଯେହেতୁ ଏହି ସାଗରରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀର ନାଶ ହେବ, ତେଣୁ ହେ ପୁରନ୍ଦର, ଆମେ ଏହି ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଅସ୍ଯ ଯୋଜନମାତ୍ରେ ଽପି ଜୀଵକୋଟିଶତାନି ଚ ନିଵସନ୍ତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ କଥଂ ନାଶମର୍ହତି
ଏହାର କେବଳ ଏକ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ପ୍ରାଣୀ ବସୁଛନ୍ତି, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେଣୁ ଏହା କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ?
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ କୋପାତ୍ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ ଉଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ରୋଷାନ୍ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ପାଵକମ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦହୁଥିବା ଭାବରେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ ।
ନ ଧର୍ମାଧର୍ମସଂଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତ୍ଯମରାଃ କ୍ଵଚିତ୍ ଭଵତୋସ୍ତୁ ଵିଶେଷେଣ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚାଧିତିଷ୍ଠତୋଃ
ଅମରମାନେ କେବେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ମିଶ୍ରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ତଥାପି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ, ଏହି ନୀତି ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ମଦାଜ୍ଞାଲଙ୍ଘନଂ ଯସ୍ମାନ୍ ମାରୁତେନ ସମଂ ତ୍ଵଯା ମୁନିଵ୍ରତମହିଂସାଦି ପରିଗୃହ୍ଯ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ଧର୍ମାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରହିତଂ ଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରତି ଵିଭାଵସୋ
ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରି, ବାୟୁ ସହିତ ତୁମେ ମୁନିର ନିୟମ ଓ ଅହିଂସା ଗ୍ରହଣ କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅନଦେଖା କରି ଏହି କାମ କରିଛ ।
ତସ୍ମାଦେକେନ ଵପୁଷା ମୁନିରୂପେଣ ମାନୁଷେ ମାରୁତେନ ସମଂ ଲୋକେ ତଵ ଜନ୍ମ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ଏକ ଦେହରେ ମୁନିର ରୂପରେ, ବାୟୁ ସହିତ ତୁମର ମଣିଷ ଜନ୍ମ ହେବ ।
ଯଦା ଚ ମାନୁଷତ୍ଵେ ଽପି ତ୍ଵଯାଗସ୍ତ୍ଯେନ ଶୋଷିତଃ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯୁଦଧିର୍ଵହ୍ନେ ତଦା ଦେଵତ୍ଵମାପ୍ସ୍ଯସି
ଏବଂ, ମଣିଷ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିବାବେଳେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପୁଣି ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ ।
ଇତୀନ୍ଦ୍ରଶାପାତ୍ପତିତୌ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତୌ ମହୀତଲେ ଅଵାପ୍ତାଵେକଦେହେନ କୁମ୍ଭାଜ୍ଜନ୍ମ ତପୋଧନ
ଏଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦୁଇଜଣ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଏକ ଦେହରେ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମୁନିବର ।
ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋର୍ଵୀର୍ଯାଦ୍ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାନୁଜୋ ଽଭଵତ୍ ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଇତ୍ଯୁଗ୍ରତପାଃ ସଂବଭୂଵ ପୁନର୍ମୁନିଃ
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ହେଲେ; ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପୁଣି ମୁନି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ସମ୍ଭୂତଃ ସ କଥଂ ଭ୍ରାତା ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଭଵନ୍ମୁନିଃ କଥଂ ଚ ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ପିତରାଵସ୍ଯ ତୌ ସ୍ମୃତୌ ଜନ୍ମ କୁମ୍ଭାଦଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ କଥଂ ସ୍ଯାତ୍ପୁରସୂଦନ
ସେ କିପରି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଭାଇ ହେଲେ, ହେ ପୁରନାଶକ? ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ କିପରି ତାଙ୍କର ପିତା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି? ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ କିପରି ହେଲା?
ପୁରା ପୁରାଣପୁରୁଷଃ କଦାଚିଦ୍ଗନ୍ଧମାଦନେ ଭୂତ୍ଵା ଧର୍ମସୁତୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚଚାର ଵିପୁଲଂ ତପଃ
ପୁରୁଣା ମହାପୁରୁଷ, ଏକଥର ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଭାବେ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବିଶାଳ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ ।
ତପସା ତସ୍ଯ ଭୀତେନ ଵିଘ୍ନାର୍ଥଂ ପ୍ରେଷିତାଵୁଭୌ ଶକ୍ରେଣ ମାଧଵାନଙ୍ଗାଵ୍ ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଯୁତୌ
ତାଙ୍କର କଠିନ ତପସ୍ୟାକୁ ଭୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ମାଧବ ଓ ଅନଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ପଠାଇଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
ଯଦା ନ ଗୀତଵାଦ୍ଯେନ ନାଙ୍ଗରାଗାଦିନା ହରିଃ ନ କାମମାଧଵାଭ୍ଯାଂ ଚ ଵିଷଯାନ୍ପ୍ରତି ଚୁକ୍ଷୁଭେ
କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କୁ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ଶରୀରରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ମାଧବ ଓ ଅନଙ୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମନ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ।
ତଦା କାମମଧୁସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵିଷାଦମ୍ ଅଗମଦ୍ଗଣଃ ସଂକ୍ଷୋଭାଯ ତତସ୍ତେଷାଂ ସ୍ଵୋରୁଦେଶାନ୍ନରାଗ୍ରଜଃ ନାରୀମୁତ୍ପାଦଯାମାସ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନମୋହିନୀମ୍
ତେବେ, ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେଇ ମହିଳାମାନେ ନିରାଶ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅଧିକ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିବାବେଳେ, ମଣିଷମାନଙ୍କର ଭାଇ ତାଙ୍କର ଜଂଘାରୁ ଏକ ନାରୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିପାରିବ।
ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧାସ୍ତୁ ତଯା ଦେଵାସ୍ ତୌ ତୁ ଦେଵଵରାଵୁଭୌ ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମକ୍ଷଂ ହି ଦେଵାନାମବ୍ରଵୀଦ୍ଧରିଃ
ସେଇ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଅପ୍ସରାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ, ହରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଗରେ ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।