ଅଶେଷମ୍ ଏତତ୍କଥିତମ୍ ଉଦକାନ୍ତର୍ଗତେନ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗାଦ ଚ ମୁନୀନ୍ ପ୍ରତି ଦେଵାଂଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ
ମୁଁ ଜଳ ଭିତରେ ରହି ସମସ୍ତ କଥା କହିଥିଲି; ଏହା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପୁରାଣସ୍ଯାଭଵତ୍ତତଃ କାଲେନାଗ୍ରହଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରାଣସ୍ଯ ତତୋ ନୃପ
ଏପରି ଭାବରେ, ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ହେଲା; କିନ୍ତୁ ରାଜା, କାଳକ୍ରମରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ ନହେବା ଦେଖି—
ଵ୍ଯାସରୂପମହଂ କୃତ୍ଵା ସଂହରାମି ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷପ୍ରମାଣେନ ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ଵାପରେ ସଦା
ମୁଁ ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ସଦା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ଏହାକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରେ।
ତଥାଷ୍ଟାଦଶଧା କୃତ୍ଵା ଭୂର୍ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରକାଶ୍ଯତେ ଅଦ୍ଯାପି ଦେଵଲୋକେ ଽସ୍ମିଞ୍ ଛତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତରମ୍
ଏପରି ଭାବରେ, ଏହାକୁ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ଏହି ଭୂଲୋକରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି; ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେବଲୋକରେ ଏହା ଶତ କୋଟି ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ ଅଛି।
ତଦର୍ଥୋ ଽତ୍ର ଚତୁର୍ଲକ୍ଷଂ ସଂକ୍ଷେପେଣ ନିଵଶିତଃ ପୁରାଣାନି ଦଶାଷ୍ଟୌ ଚ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ତଦିହୋଚ୍ଯତେ
ଏହାର ଅର୍ଥ ଏଠି ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଛି; ଏଠି ଏଠି ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି।
ନାମତସ୍ତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ବ୍ରହ୍ମଣାଭିହିତଂ ପୂର୍ଵଂ ଯାଵନ୍ମାତ୍ରଂ ମରୀଚଯେ
ମୁଁ ଏଉଁ ପୁରାଣଗୁଡିକର ନାମ କହିବି, ମୁନିମାନେ, ଶୁଣ; ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚିଙ୍କୁ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଂ ତ୍ରିଦଶସାହସ୍ରଂ ପୁରାଣଂ ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ ଲିଖିତ୍ଵା ତଚ୍ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଜ୍ ଜଲଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ଵୈଶାଖପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମ ପୁରାଣ ତିରିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ; ଯିଏ ଏହାକୁ ଲେଖି ଏକ ଗାଈ ଓ ଜଳ ସହିତ ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଏତଦେଵ ଯଦା ପଦ୍ମମ୍ ଅଭୂଦ୍ଧୈରଣ୍ମଯଂ ଜଗତ୍ ତଦ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତାଶ୍ରଯଂ ତଦ୍ଵତ୍ ପାଦ୍ମମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ପାଦ୍ମଂ ତତ୍ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ସହସ୍ରାଣୀହ କଥ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଜଗତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାନ୍ୟ ପଦ୍ମ ଥିଲା, ଏହି ପୁରାଣ ତାହାର କଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପାଦ୍ମ ପୁରାଣ କୁହନ୍ତି; ଏଠି ପାଦ୍ମ ପୁରାଣ ପଚାସ ହଜାର ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ପୁରାଣଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୁଵର୍ଣକମଲାନ୍ଵିତମ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାସି ତିଲୈର୍ଯୁକ୍ତମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଓ ତିଳ ସହିତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଦାନ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଵାରାହକଲ୍ପଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଅଧିକୃତ୍ଯ ପରାଶରଃ ଯତ୍ପ୍ରାହ ଧର୍ମାନଖିଲାଂସ୍ ତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଵିଦୁଃ
ଯେହି ପୁରାଣ ପରାଶର ଭାରାହ କଳ୍ପର କଥା ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ସେହି ପୁରାଣକୁ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ତଦାଷାଢେ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଘୃତଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଵିପୂତାତ୍ମା ସ ପଦଂ ଯାତି ଵାରୁଣମ୍ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିସାହସ୍ରଂ ତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ
ସେ ସମୟରେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଧ୍ଧ ମନରେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ଗଁଠି ଘିଅ ଓ ଗାଁ ଦାନ କରେ, ସେ ବାରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହି ଦାନର ମାପକୁ ଏକୋଇ ତିନି ହଜାର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ଶ୍ଵେତକଲ୍ପପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଧର୍ମାନ୍ଵାଯୁରିହାବ୍ରଵୀତ୍ ଯତ୍ର ତଦ୍ଵାଯଵୀଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ ରୁଦ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯସଂଯୁତମ୍ ଚତୁର୍ଵିଂଶସହସ୍ରାଣି ପୁରାଣଂ ତଦିହୋଚ୍ଯତେ
ଶ୍ୱେତକଳ୍ପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ବାୟୁ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ; ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ସଂପୃକ୍ତ ପୁରାଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମହିମା ସହିତ ଅଛି, ସେହି ପୁରାଣକୁ ଚଉବିଶ ହଜାର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ରାଵଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ଗୁଡଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୃଷସଂଯୁକ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ ଶିଵଲୋକେ ସ ପୂତାତ୍ମା କଲ୍ପମେକଂ ଵସେନ୍ନରଃ
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶ୍ରାବଣ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ, ଯେଉଁଠି ଗୁଡ଼ ଓ ଗାଁ, ବୃଷ ଦେଇ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରାଯାଏ, ଶୁଧ୍ଧ ଆତ୍ମା ଶିବ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିଥାଏ।
ଯତ୍ରାଧିକୃତ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଧର୍ମଵିସ୍ତରଃ ଵୃତ୍ରାସୁରଵଧୋପେତଂ ତଦ୍ଭାଗଵତମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଆଧାର କରି ଧର୍ମର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣା ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ନିଧନ ସହିତ, ସେହିକୁ ଭାଗବତ କୁହାଯାଏ।
ସାରସ୍ଵତସ୍ଯ କଲ୍ପସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଯେ ସ୍ଯୁର୍ନରୋତ୍ତମାଃ ତଦ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତୋଦ୍ଭଵଂ ଲୋକେ ତଦ୍ଭାଗଵତମୁଚ୍ଯତେ
ସାରସ୍ବତ କଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ବିବରଣା ଏହି ଭାଗବତ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଲିଖିତ୍ଵା ତଚ୍ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେମସିଂହସମନ୍ଵିତମ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ଅଷ୍ଟାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ପୁରାଣଂ ତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଯେଉଁଠି ଲେଖି ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ ସହିତ ଭାଦ୍ରପଦ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ପୁରାଣ ଅଠର ହଜାର ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
ଯତ୍ରାହ ନାରଦୋ ଧର୍ମାନ୍ ବୃହତ୍କଲ୍ପାଶ୍ରଯାଣି ଚ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ନାରଦୀଯଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ନାରଦ ଧର୍ମ ଓ ବଡ଼ କଳ୍ପ ଆଧାରିତ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ସେହିକୁ ନାରଦୀୟ କୁହାଯାଏ, ଏହା ପଞ୍ଚେଇଶ ହଜାର ଅଂଶରେ ଅଛି।
ଆଶ୍ଵିନେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭାମ୍
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପନ୍ଦର ତାରିଖରେ ଗାଁ ସହିତ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଇଥାଏ, ଯାହା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ଯତ୍ରାଧିକୃତ୍ଯ ଶକୁନୀନ୍ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିଚାରଣା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଵୈ ମୁନିପ୍ରଶ୍ନେ ମୁନିଭିର୍ଧର୍ମଚାରିଭିଃ
ଯେଉଁଠି ଶକୁନ ଆଧାରରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ନିର୍ଣୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ, ମୁନିମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯେନ କଥିତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ ପୁରାଣଂ ନଵସାହସ୍ରଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯମ୍ ଇହୋଚ୍ଯତେ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଯାହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥା କହିଥିଲେ, ସେହି ପୁରାଣ ନଉ ହଜାର ଅଂଶରେ ଅଛି, ଏଠାରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣ ବାହାରିଛି।
ପ୍ରତିଲିଖ୍ଯ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୌଵର୍ଣକରିସଂଯୁତମ୍ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଡରୀକସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଲେଖି ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାତୀ ସହିତ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଯତ୍ ତଦ୍ ଈଶାନକଂ କଲ୍ପଂ ଵୃତ୍ତାନ୍ତମଧିକୃତ୍ଯ ଚ ଵସିଷ୍ଠାଯାଗ୍ନିନା ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ ଆଗ୍ନେଯଂ ତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଯେଉଁଠି ଈଶାନ କଳ୍ପ ଓ ତାହାର ବିବରଣା ବିଷୟରେ ବସିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ସେହିକୁ ଆଗ୍ନେୟ କୁହାଯାଏ।
ଲିଖିତ୍ଵା ତଚ୍ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେମପଦ୍ମସମନ୍ଵିତମ୍ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ୍ଯାଂ ଵିଧାନେନ ତିଲଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍
ଯେଉଁଠି ଲେଖି ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ସହିତ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗାଁ ଓ ତିଳ ସହିତ ଦାନ କରାଯାଏ—
ତଚ୍ଚ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ସର୍ଵକ୍ରତୁଫଲପ୍ରଦମ୍ ଯଃ ପ୍ରଦଧନ୍ନରଃ ସୋ ଽଥ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଏହା ଶୋଳେ ହଜାର ଅଂଶରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ଲୋକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଧିକୃତ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚତୁର୍ମୁଖଃ ଅଘୋରକଲ୍ପଵୃତ୍ତାନ୍ତପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତିମ୍ ମନଵେ କଥଯାମାସ ଭୂତଗ୍ରାମସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍
ଯେଉଁଠି ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମହିମାକୁ ଆଧାର କରି, ଚତୁର୍ମୁଖ ଅଘୋର କଳ୍ପର ବିବରଣା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମନୁଙ୍କୁ ଜଗତର ରକ୍ଷା ଓ ଭୂତମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କଥା କହିଥିଲେ—
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ତଥା ପଞ୍ଚ ଶତାନି ଚ ଭଵିଷ୍ଯଚରିତପ୍ରାଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ତଦିହୋଚ୍ଯତେ
ଏହା ଚଉଦ ହଜାର ପାଞ୍ଚ ଶଂଖ ଅଂଶରେ ଅଛି, ଅଧିକାଂଶ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ସମ୍ବନ୍ଧରେ; ଏହି ପୁରାଣକୁ ଏଠାରେ ଭବିଷ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ପୌଷେ ମାସି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଵିମତ୍ସରଃ ଗୁଡକୁମ୍ଭସମାଯୁକ୍ତମ୍ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ପୌଷ ମାସର ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା ମନରେ ଗୁଡ଼ ଘଡ଼ ସହିତ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ରଥଂତରସ୍ଯ କଲ୍ପସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତମଧିକୃତ୍ଯ ଚ ସାଵର୍ଣିନା ନାରଦାଯ କୃଷ୍ଣମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠି ରଥଂତର କଳ୍ପର ବିବରଣା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସାବର୍ଣି ନାରଦଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଉତ୍ତମ ମହିମା କଥା କହିଥିଲେ।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵରାହସ୍ଯ ଚୋଦନ୍ତଂ ଵର୍ଣିତଂ ମୁହୁଃ ତଦଷ୍ଟାଦଶସାହସ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବରାହ ଙ୍କ ବିବରଣୀ ପୁନିପୁନି କହାଯାଇଛି, ସେଠି ଅଷ୍ଟାଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ ପୁରାଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ପୁରାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ମାଘମାସି ଚ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଶୁଭଦିନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ମାଘ ମାସର ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀର ଶୁଭ ଦିନରେ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ ପୁରାଣ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।