ଓଁ ଓଁ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚାଥ ସୂର୍ଯେଣ ଵିଷ୍ଣୁନାଥ ଶିଵେନ ଵା ଅଭେଦାତ୍ପୂଜିତେନ ସ୍ଯାତ୍ ପୂଜିତଂ ସଚରାଚରମ୍
ଓଁ, ଓଁ—ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଭେଦ ନଥିବା ପୂଜା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳିତ ପୂଜିତ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ପରଂ ଧାମ ତ୍ରଯାଣାମପି ସଂସ୍ଥିତିଃ ଵେଦମୂର୍ତାଵ୍ ଅତଃ ପୂଷା ପୂଜନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ, ତିନିଟିର ଆଧାର, ବେଦର ଆକାରରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହିପରି, ପୂଷାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ତସ୍ମାଦଗ୍ନିଦ୍ଵିଜମୁଖାନ୍ କୃତ୍ଵା ସମ୍ପୂଜଯେଦିମାନ୍ ଦାନୈର୍ଵ୍ରତୋପଵାସୈଶ୍ଚ ଜପହୋମାଦିନା ନରଃ
ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ଉପହାର, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ଜପ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି କ୍ରିଯାଯୋଗପରାଯଣସ୍ଯ ଵେଦାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରସ୍ମୃତିଵତ୍ସଲସ୍ଯ ଵିକର୍ମଭୀତସ୍ଯ ସଦା ନ କିଂଚିତ୍ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯମସ୍ତୀହ ପରେ ଚ ଲୋକେ
ଯେଉଁଠି ନିୟମିତ କ୍ରିୟାରେ ଲଗ୍ନ, ବେଦାନ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ମୃତିକୁ ମନେ ରଖିଥିବା, ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ସଦା ଭୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସେଠି ଏଉଁ ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ତ ନାହିଁ।
ପୁରାଣସଂଖ୍ଯାମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସୂତ ଵିସ୍ତରଶଃ କ୍ରମାତ୍ ଦାନଧର୍ମମଶେଷଂ ତୁ ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ
ହେ ସୂତ, ପୁରାଣଗୁଡିକର ଗଣନା ଏବଂ ଦାନଧର୍ମକୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ, ଅନୁକ୍ରମରେ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ।
ଇଦମେଵ ପୁରାଣେଷୁ ପୁରାଣପୁରୁଷସ୍ତଦା ଯଦୁକ୍ତଵାନ୍ସ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ମନଵେ ତନ୍ନିବୋଧତ
ଏହି ଉପଦେଶ, ପୁରାଣଗୁଡିକରେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ମନୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ—ସେଥିରେ ମନ ଦିଅ।
ପୁରାଣଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଥମଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ମୃତମ୍ ଅନନ୍ତରଂ ଚ ଵକ୍ତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵେଦାସ୍ତସ୍ଯ ଵିନିର୍ଗତାଃ
ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣ ହୋଇଥିଲା; ତାପରେ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବେଦଗୁଡିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପୁରାଣମେକମେଵାସୀତ୍ ତଦା କଲ୍ପାନ୍ତରେ ଽନଘ ତ୍ରିଵର୍ଗସାଧନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତରମ୍
ସେତେବେଳେ, ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ କେବଳ ଏକ ପୁରାଣ ଥିଲା, ଏହା ଶତ କୋଟି ପରିମାଣରେ ବିଶାଳ, ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଉପାୟ ଥିଲା।
ନିର୍ଦଗ୍ଧେଷୁ ଚ ଲୋକେଷୁ ଵାଜିରୂପେଣ ଵୈ ମଯା ଅଙ୍ଗାନି ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ ପୁରାଣଂ ନ୍ଯାଯଵିସ୍ତରମ୍
ଲୋକଗୁଡିକ ଦଗ୍ଧ ହେଇଥିଲାବେଳେ, ମୁଁ ଘୋଡା ରୂପରେ ଚାରିଟି ବେଦ ଓ ବିସ୍ତୃତ ପୁରାଣକୁ ଏକାଠି କରିଥିଲି।
ମୀମାଂସାଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ପରିଗୃହ୍ଯ ମଯା କୃତମ୍ ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ଚ ପୁନଃ କଲ୍ପାଦାଵୁଦକାର୍ଣଵେ
ମିମାଂସା ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁଁ ଏହାକୁ ରଚିଥିଲି; ପୁନଃ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ମାଛ ରୂପରେ ଜଳର ସାଗରରେ ଏହାକୁ ରଚିଲି।
ଅଶେଷମ୍ ଏତତ୍କଥିତମ୍ ଉଦକାନ୍ତର୍ଗତେନ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗାଦ ଚ ମୁନୀନ୍ ପ୍ରତି ଦେଵାଂଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ
ମୁଁ ଜଳ ଭିତରେ ରହି ସମସ୍ତ କଥା କହିଥିଲି; ଏହା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପୁରାଣସ୍ଯାଭଵତ୍ତତଃ କାଲେନାଗ୍ରହଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରାଣସ୍ଯ ତତୋ ନୃପ
ଏପରି ଭାବରେ, ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ହେଲା; କିନ୍ତୁ ରାଜା, କାଳକ୍ରମରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ ନହେବା ଦେଖି—
ଵ୍ଯାସରୂପମହଂ କୃତ୍ଵା ସଂହରାମି ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷପ୍ରମାଣେନ ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ଵାପରେ ସଦା
ମୁଁ ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ସଦା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ଏହାକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରେ।
ତଥାଷ୍ଟାଦଶଧା କୃତ୍ଵା ଭୂର୍ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରକାଶ୍ଯତେ ଅଦ୍ଯାପି ଦେଵଲୋକେ ଽସ୍ମିଞ୍ ଛତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତରମ୍
ଏପରି ଭାବରେ, ଏହାକୁ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ଏହି ଭୂଲୋକରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି; ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେବଲୋକରେ ଏହା ଶତ କୋଟି ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ ଅଛି।
ତଦର୍ଥୋ ଽତ୍ର ଚତୁର୍ଲକ୍ଷଂ ସଂକ୍ଷେପେଣ ନିଵଶିତଃ ପୁରାଣାନି ଦଶାଷ୍ଟୌ ଚ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ତଦିହୋଚ୍ଯତେ
ଏହାର ଅର୍ଥ ଏଠି ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଛି; ଏଠି ଏଠି ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି।
ନାମତସ୍ତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ବ୍ରହ୍ମଣାଭିହିତଂ ପୂର୍ଵଂ ଯାଵନ୍ମାତ୍ରଂ ମରୀଚଯେ
ମୁଁ ଏଉଁ ପୁରାଣଗୁଡିକର ନାମ କହିବି, ମୁନିମାନେ, ଶୁଣ; ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚିଙ୍କୁ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଂ ତ୍ରିଦଶସାହସ୍ରଂ ପୁରାଣଂ ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ ଲିଖିତ୍ଵା ତଚ୍ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଜ୍ ଜଲଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ଵୈଶାଖପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମ ପୁରାଣ ତିରିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ; ଯିଏ ଏହାକୁ ଲେଖି ଏକ ଗାଈ ଓ ଜଳ ସହିତ ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଏତଦେଵ ଯଦା ପଦ୍ମମ୍ ଅଭୂଦ୍ଧୈରଣ୍ମଯଂ ଜଗତ୍ ତଦ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତାଶ୍ରଯଂ ତଦ୍ଵତ୍ ପାଦ୍ମମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ପାଦ୍ମଂ ତତ୍ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ସହସ୍ରାଣୀହ କଥ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଜଗତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାନ୍ୟ ପଦ୍ମ ଥିଲା, ଏହି ପୁରାଣ ତାହାର କଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପାଦ୍ମ ପୁରାଣ କୁହନ୍ତି; ଏଠି ପାଦ୍ମ ପୁରାଣ ପଚାସ ହଜାର ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ପୁରାଣଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସୁଵର୍ଣକମଲାନ୍ଵିତମ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାସି ତିଲୈର୍ଯୁକ୍ତମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଓ ତିଳ ସହିତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଦାନ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଵାରାହକଲ୍ପଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଅଧିକୃତ୍ଯ ପରାଶରଃ ଯତ୍ପ୍ରାହ ଧର୍ମାନଖିଲାଂସ୍ ତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଵିଦୁଃ
ଯେହି ପୁରାଣ ପରାଶର ଭାରାହ କଳ୍ପର କଥା ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ସେହି ପୁରାଣକୁ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ତଦାଷାଢେ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଘୃତଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଵିପୂତାତ୍ମା ସ ପଦଂ ଯାତି ଵାରୁଣମ୍ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିସାହସ୍ରଂ ତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ
ସେ ସମୟରେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଧ୍ଧ ମନରେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ଗଁଠି ଘିଅ ଓ ଗାଁ ଦାନ କରେ, ସେ ବାରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହି ଦାନର ମାପକୁ ଏକୋଇ ତିନି ହଜାର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ଶ୍ଵେତକଲ୍ପପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଧର୍ମାନ୍ଵାଯୁରିହାବ୍ରଵୀତ୍ ଯତ୍ର ତଦ୍ଵାଯଵୀଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ ରୁଦ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯସଂଯୁତମ୍ ଚତୁର୍ଵିଂଶସହସ୍ରାଣି ପୁରାଣଂ ତଦିହୋଚ୍ଯତେ
ଶ୍ୱେତକଳ୍ପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ବାୟୁ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ; ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ସଂପୃକ୍ତ ପୁରାଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମହିମା ସହିତ ଅଛି, ସେହି ପୁରାଣକୁ ଚଉବିଶ ହଜାର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ରାଵଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ଗୁଡଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୃଷସଂଯୁକ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ ଶିଵଲୋକେ ସ ପୂତାତ୍ମା କଲ୍ପମେକଂ ଵସେନ୍ନରଃ
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶ୍ରାବଣ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ, ଯେଉଁଠି ଗୁଡ଼ ଓ ଗାଁ, ବୃଷ ଦେଇ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରାଯାଏ, ଶୁଧ୍ଧ ଆତ୍ମା ଶିବ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିଥାଏ।
ଯତ୍ରାଧିକୃତ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଧର୍ମଵିସ୍ତରଃ ଵୃତ୍ରାସୁରଵଧୋପେତଂ ତଦ୍ଭାଗଵତମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଆଧାର କରି ଧର୍ମର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣା ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ନିଧନ ସହିତ, ସେହିକୁ ଭାଗବତ କୁହାଯାଏ।
ସାରସ୍ଵତସ୍ଯ କଲ୍ପସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଯେ ସ୍ଯୁର୍ନରୋତ୍ତମାଃ ତଦ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତୋଦ୍ଭଵଂ ଲୋକେ ତଦ୍ଭାଗଵତମୁଚ୍ଯତେ
ସାରସ୍ବତ କଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ବିବରଣା ଏହି ଭାଗବତ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଲିଖିତ୍ଵା ତଚ୍ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେମସିଂହସମନ୍ଵିତମ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ଅଷ୍ଟାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ପୁରାଣଂ ତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଯେଉଁଠି ଲେଖି ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ ସହିତ ଭାଦ୍ରପଦ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ପୁରାଣ ଅଠର ହଜାର ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
ଯତ୍ରାହ ନାରଦୋ ଧର୍ମାନ୍ ବୃହତ୍କଲ୍ପାଶ୍ରଯାଣି ଚ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ନାରଦୀଯଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ନାରଦ ଧର୍ମ ଓ ବଡ଼ କଳ୍ପ ଆଧାରିତ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ସେହିକୁ ନାରଦୀୟ କୁହାଯାଏ, ଏହା ପଞ୍ଚେଇଶ ହଜାର ଅଂଶରେ ଅଛି।
ଆଶ୍ଵିନେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁସମନ୍ଵିତମ୍ ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭାମ୍
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପନ୍ଦର ତାରିଖରେ ଗାଁ ସହିତ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଇଥାଏ, ଯାହା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ଯତ୍ରାଧିକୃତ୍ଯ ଶକୁନୀନ୍ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିଚାରଣା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଵୈ ମୁନିପ୍ରଶ୍ନେ ମୁନିଭିର୍ଧର୍ମଚାରିଭିଃ
ଯେଉଁଠି ଶକୁନ ଆଧାରରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ନିର୍ଣୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ, ମୁନିମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯେନ କଥିତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ ପୁରାଣଂ ନଵସାହସ୍ରଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯମ୍ ଇହୋଚ୍ଯତେ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଯାହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥା କହିଥିଲେ, ସେହି ପୁରାଣ ନଉ ହଜାର ଅଂଶରେ ଅଛି, ଏଠାରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣ ବାହାରିଛି।