ଅମୂର୍ତରଯସଂ ଵୀରଂ ତ୍ରିଵନଂ ଚୈଵ ଧାର୍ମିକମ୍ ଗୌରୀ କନ୍ଯା ତୃତୀଯା ଚ ମାନ୍ଧାତୁର୍ଜନନୀ ଶୁଭା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ଏକ ସାହସୀ ଅମୂର୍ତ୍ତରୟସ ଓ ଧର୍ମିକ ତ୍ରିବନ; ତୃତୀୟ ଝିଅ ଥିଲେ ଶୁଭା ଗୌରୀ, ଯିଏ ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ ମାଆ।
ଇଲିନା ତୁ ଯମସ୍ଯାସୀତ୍ କନ୍ଯା ଯାଜନଯତ୍ସୁତାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵାଦପରାକ୍ରାନ୍ତାଞ୍ ଛୁଭଦା ତ୍ଵ୍ ଇଲିନା ହ୍ଯ୍ ଅଭୂତ୍
ଇଲିନାଙ୍କ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ପରେ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମବାଦ ଓ ସୌର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶସ୍ତ; ଶୁଭଦା ମଧ୍ୟ ଇଲିନାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଉପଦାନଵୀ ସୁତାଂଲ୍ଲେଭେ ଚତୁରସ୍ତ୍ଵିଲିନାତ୍ମଜାତ୍ ଋଷ୍ଯନ୍ତମଥ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରଵୀରମ୍ ଅନଧଂ ତଥା
ଉପଦାନବୀ, ଇଲିନାଙ୍କୁ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଦେଲେ: ଋଷ୍ୟନ୍ତ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରବୀର ଓ ଅନଧ।
ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ତତୋ ଯଜ୍ଞେ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତାତ୍ସମିତିଂଜଯଃ ଶକୁନ୍ତଲାଯାଂ ଭରତୋ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଚ ଭାରତାଃ
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରୂପେ ଜଣାଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ସମିତିଞ୍ଜୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଭାରତ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାଠାରୁ ଭାରତବଂଶ ନାମ ହେଲା।
ଦୌଷ୍ଯନ୍ତୀଂ ପ୍ରତି ରାଜାନଂ ଵାଗୂଚେ ଚାଶରୀରିଣୀ ମାତା ଭସ୍ତ୍ରା ପିତୁଃ ପୁତ୍ରୋ ଯେନ ଜାତଃ ସ ଏଵ ସଃ
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ବିଷୟରେ ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର କହିଲା: 'ମାଆ ହେଉଛନ୍ତି ଫୁଙ୍ଗୁଡ଼ି, ବାପା ହେଉଛନ୍ତି ଜନକ; ଯିଏ ଏହି ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଠି ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ।'
ଭରସ୍ଵ ପୁତ୍ରଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତ ମାଵମଂସ୍ଥାଃ ଶକୁନ୍ତଲାମ୍ ରେତୋଧାଂ ନଯତେ ପୁତ୍ରଃ ପରେତଂ ଯମସାଦନାତ୍ ତ୍ଵଂ ଚାସ୍ଯ ଧାତା ଗର୍ଭସ୍ଯ ସତ୍ଯମାହ ଶକୁନ୍ତଲା
'ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପୁଅ, ଯିଏ ବିଜ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠୁ ବାପାକୁ ଯମଲୋକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ତୁମେ ଏହି ଶିଶୁର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଶକୁନ୍ତଳା ସତ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି।'
ଭରତସ୍ଯ ଵିନଷ୍ଟେଷୁ ତନଯେଷୁ ପୁରା କିଲ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମାତୃକାତ୍ କୋପାତ୍ ସୁମହାନ୍ସଂକ୍ଷଯଃ କୃତଃ
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ଭାରତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମାଆମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ବଡ଼ ଧ୍ୱଂସ ଘଟିଲା।
ତତୋ ମରୁଦ୍ଭିରାନୀଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ତୁ ବୃହସ୍ପତେଃ ସଂକ୍ରାମିତୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମରୁଦ୍ଭିର୍ଭରତସ୍ଯ ତୁ
ତାପରେ, ମରୁତମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଣି, ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଭରତସ୍ଯ ଭରଦ୍ଵାଜଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ମାରୁତୈଃ କଥମ୍ ସଂକ୍ରାମିତୋ ମହାତେଜାସ୍ ତନ୍ନୋ ବ୍ରୂହି ଯଥାତଥମ୍
ମହାତେଜସ୍ବୀ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ କିପରି ମରୁତମାନେ ଭାରତଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନ୍ୟଠାରୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ? ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ।
ପତ୍ନ୍ଯାମାପନ୍ନସତ୍ତ୍ଵାଯାମ୍ ଉଶିଜଃ ସ ସ୍ଥିତୋ ଭୁଵି ଭ୍ରାତୁର୍ଭାର୍ଯାଂ ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ହ
ଉଶିଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗର୍ଭବତୀ ହେବାବେଳେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ରହିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଭାଉଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ।
ଉପତିଷ୍ଠ ସ୍ଵଲଂକୃତ୍ଯ ମୈଥୁନାଯ ଚ ମାଂ ଶୁଭେ ଏଵମୁକ୍ତାବ୍ରଵୀଦେନଂ ସ୍ଵଯମେଵ ବୃହସ୍ପତିମ୍
'ଶୁଭେ, ତୁମେ ଆପଣକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ମୋ ସହ ମିଶିବାକୁ ଆସ।' ଏପରି କହିଲେ, ସେ ନିଜେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗର୍ଭଃ ପରିଣତଶ୍ଚାଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵ୍ଯାହରତେ ଗିରା ଅମୋଘରେତାସ୍ତ୍ଵଂ ଚାପି ଧର୍ମଂ ଚୈଵଂ ଵିଗର୍ହିତମ୍
'ଏହି ଗର୍ଭ ପକା ହୋଇଯାଇଛି ଓ ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରରେ କଥା କହୁଛି; ତୁମର ବୀଜ ଅଫଳ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି କାମ ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ।'
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଽବ୍ରଵୀଦେନାଂ ସ୍ଵଯମେଵ ବୃହସ୍ପତିଃ ନୋପଦେଷ୍ଟଵ୍ଯୋ ଵିନଯସ୍ ତ୍ଵଯା ମେ ଵରଵର୍ଣିନି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: 'ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୋତେ ନୀତି ଶିଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଧର୍ଷମାଣଃ ପ୍ରସହ୍ଯୈନାଂ ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମେ ତତୋ ବୃହସ୍ପତିଂ ଗର୍ଭୋ ଧର୍ଷମାଣମୁଵାଚ ହ
ସେ ଜୋରଦରିରେ ତାଙ୍କୁ ଦଳି ମିଶିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ତେବେ ଗର୍ଭ ଥିବା ଶିଶୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲା।
ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ହ୍ଯ୍ ଅହଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଇହ ନାମ ବୃହସ୍ପତେ ଅମୋଘରେତାଶ୍ଚ ଭଵାନ୍ ନାଵକାଶ ଇହ ଦ୍ଵଯୋଃ
'ମୁଁ ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଅଛି, ବୃହସ୍ପତି; ତୁମର ବୀଜ ଅଫଳ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଗର୍ଭେଣ କୁପିତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମୀଦୃଶେ କାଲେ ସର୍ଵଭୂତେପ୍ସିତେ ସତି ଅଭିଷେଧସି ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ତମୋ ଦୀର୍ଘଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯସି
ଗର୍ଭ ଏପରି କହିବା ପରେ, ବୃହସ୍ପତି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ତୁମେ ମୋତେ ବାଧା ଦେଲ; ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ି ରହିବ।'
ତତଃ କାମଂ ସଂନିଵର୍ତ୍ଯ ତସ୍ଯାନନ୍ଦାଦ୍ବୃହସ୍ପତେଃ ତଦ୍ରେତସ୍ତ୍ଵପତଦ୍ଭୂମୌ ନିଵୃତ୍ତଂ ଶିଶୁକୋ ଽଭଵତ୍
ଏପରେ, ଆପଣଙ୍କ କାମନାକୁ ଦମନ କରି, ମମତାଙ୍କର ଅସନ୍ତୋଷରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡିଲା; ଏହା ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ ଏକ ଶିଶୁ ହେଇଗଲା।
ସଦ୍ଯୋଜାତଂ କୁମାରଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମମତାବ୍ରଵୀତ୍ ଗମିଷ୍ଯାମି ଗୃହଂ ସ୍ଵଂ ଵୈ ଭରସ୍ଵୈନଂ ବୃହସ୍ପତେ
ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ମମତା କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋ ଘରକୁ ଯାଉଛି; ବୃହସ୍ପତି, ତୁମେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖିବା।"
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତା ସା ତୁ ଗତାଯାଂ ସୋ ଽପି ତଂ ତ୍ଯଜତ୍ ମାତାପିତୃଭ୍ଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମରୁତଃ ଶିଶୁମ୍ ଜଗୃହୁସ୍ତଂ ଭରଦ୍ଵାଜଂ ମରୁତଃ କୃପଯା ସ୍ଥିତାଃ
ଏଭଳି କହି ମମତା ଚାଲିଗଲେ; ସେ ଯିବା ପରେ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଶିଶୁକୁ ଛାଡିଦେଲେ। ମା ଓ ବାପା ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ମାରୁତମାନେ ଦୟାରେ ଏହି ଭରଦ୍ୱାଜକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ତୁ ଭରତୋ ବହୁଭିର୍ ଋତୁଭିର୍ଵିଭୁଃ ପୁତ୍ରନୈମିତ୍ତିକୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ ଅଯଜତ୍ପୁତ୍ରଲିପ୍ସଯା
ସେ ସମୟରେ, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଭରତ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅନେକ ଋତୁ ଅନୁସାରେ ବିଦି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଯଦା ସ ଯଜମାନସ୍ତୁ ପୁତ୍ରଂ ନାସାଦଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ ତତଃ କ୍ରତୁଂ ମରୁତ୍ସୋମଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ସମୁପାହରତ୍
ଯଜ୍ଞ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ନ ପାଇବାରୁ, ସେ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ମାରୁତସୋମ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତେନ ତେ ମରୁତସ୍ତସ୍ଯ ମରୁତ୍ସୋମେନ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ଉପନିନ୍ଯୁର୍ଭରଦ୍ଵାଜଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ଭରତାଯ ଵୈ
ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ମାରୁତମାନେ ଭରତଙ୍କୁ ମାରୁତସୋମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଭରଦ୍ୱାଜକୁ ଭରତଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇ ଆସିଲେ।
ଦାଯାଦୋ ଽଙ୍ଗିରସଃ ସୂନୋର୍ ଔରସସ୍ତୁ ବୃହସ୍ପତେଃ ସଂକ୍ରାମିତୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମରୁଦ୍ଭିର୍ଭରତଂ ପ୍ରତି
ଏହି ଭରଦ୍ୱାଜ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଜନ୍ମଜାତ ପୁତ୍ର, ଅଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ମାରୁତମାନେ ଭରତଙ୍କ ପାଖକୁ ଦେଇ ଦେଲେ।
ଭରତସ୍ତୁ ଭରଦ୍ଵାଜଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଭୁର୍ ବ୍ରଵୀତ୍ ଆଦାଵ୍ ଆତ୍ମହିତାଯ ତ୍ଵଂ କୃତାର୍ଥୋ ଽହଂ ତ୍ଵଯା ଵିଭୋ
ଭରତ, ଭରଦ୍ୱାଜକୁ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ପାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, "ପ୍ରଥମେ, ମୋ ଉପକାର ପାଇଁ ତୁମେ ଦିଆଯାଇଥିଲ; ଏବେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି।"
ପୂର୍ଵଂ ତୁ ଵିତଥେ ତସ୍ମିନ୍ କୃତେ ଵୈ ପୁତ୍ରଜନ୍ମନି ତତସ୍ତୁ ଵିତଥୋ ନାମ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ନୃପୋ ଽଭଵତ୍
ପ୍ରଥମେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଥିଲା, ତେଣୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ରାଜାଙ୍କୁ 'ବିତଥ' ନାମରେ ଡାକାଯାଇଥିଲା।
ତସ୍ମାଦପି ଭରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଭୁଵି ଦ୍ଵ୍ଯାମୁଷ୍ଯାଯଣକୌଲୀନାଃ ସ୍ମୃତାସ୍ତେ ଦ୍ଵିଵିଧେନ ଚ
ଏହି ଭରଦ୍ୱାଜରୁ, ଭୂମିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱ୍ୟାମୁଷ୍ୟାୟଣ କୁଳର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଲୋକ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ତତୋ ଜାତେ ହି ଵିତଥେ ଭରତଶ୍ଚ ଦିଵଂ ଯଯୌ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଦିଵଂ ଯାତୋ ହ୍ଯ୍ ଅଭିଷିଚ୍ଯ ସୁତମୃଷିଃ
ବିତଥ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ, ଭରତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ; ଭରଦ୍ୱାଜ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜା ମାନି ଅଭିଷେକ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।
ଦାଯାଦୋ ଵିତଥସ୍ଯାସୀଦ୍ ଭୁଵମନ୍ଯୁର୍ ମହାଯଶାଃ ମହାଭୂତୋପମାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଭୁଵମନ୍ଯଵଃ
ବିତଥଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ମହାଖ୍ୟାତି ଭୁଵମନ୍ୟୁ; ତାଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର, ଭୁଵମନ୍ୟୁମାନେ, ମହାପ୍ରାଣୀ ସମାନ ଥିଲେ।
ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ନରୋ ଗର୍ଗଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ନରସ୍ଯ ସଂକୃତିଃ ପୁତ୍ରସ୍ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ
ମହାବୀର୍ୟ ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ର, ନର, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗର୍ଗ; ନରଙ୍କର ପୁତ୍ର ସଂକୃତି, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମହାଖ୍ୟାତି।
ଗୁରୁଧୀ ରନ୍ତିଦେଵଶ୍ଚ ସତ୍କୃତ୍ଯାଂ ତାଵ୍ ଉଭୌ ସ୍ମୃତୌ ଗର୍ଗସ୍ଯ ଚୈଵ ଦାଯାଦଃ ଶିବିର୍ଵିଦ୍ଵାନଜାଯତ
ଗୁରୁଧୀ ଓ ରନ୍ତିଦେବ, ଦୁଇଜଣ ସମ୍ମାନିତ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଗର୍ଗଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଜ୍ଞାନୀ ଶିବି ଜନ୍ମିଲେ।