ଉଶୀନରସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚ ରାଜର୍ଷିସମ୍ଭଵାଃ ଭୃଶା କୃଶା ନଵା ଦର୍ଶା ଯା ଚ ଦେଵୀ ଦୃଷଦ୍ଵତୀ
ଉଶୀନରଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ରାଜର୍ଷି ସଂତାନ ଝିଅ ଥିଲେ—ଭୃଶା, କୃଶା, ନବା, ଦର୍ଶା ଏବଂ ଦେବୀ ଦୃଷଦ୍ବତୀ।
ଉଶୀନରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତାସୁ ଜାତାଃ କୁଲୋଦ୍ଵହାଃ ତପସା ତେ ତୁ ମହତା ଜାତା ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଧାର୍ମିକାଃ
ଉଶୀନରଙ୍କର ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅମାନେ ବଂଶର ଗୌରବ ଥିଲେ। ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ, ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଭୃଶାଯାସ୍ତୁ ନୃଗଃ ପୁତ୍ରୋ ନଵାଯା ନଵ ଏଵ ଚ କୃଶାଯାସ୍ତୁ କୃଶୋ ଜଜ୍ଞେ ଦର୍ଶାଯାଃ ସୁଵ୍ରତୋ ଽଭଵତ୍ ଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯାଃ ସୁତଶ୍ଚାପି ଶିବିର୍ ଔଶୀନରୋ ନୃପଃ
ଭୃଶାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ନୃଗ, ନବାଙ୍କର ପୁଅ ନବ, କୃଶାଙ୍କର ପୁଅ କୃଶ, ଦର୍ଶାଙ୍କର ପୁଅ ସୁବ୍ରତ ଏବଂ ଦୃଷଦ୍ବତୀଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଉଶୀନର ରାଜା ଶିବି।
ଶିବେସ୍ତୁ ଶିବଯଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ ପୃଥୁଦର୍ଭଃ ସୁଵୀରଶ୍ଚ କେକଯୋ ଭଦ୍ରକସ୍ତଥା
ଶିବିଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ପୃଥୁଦର୍ଭ, ସୁବୀର, କେକୟ ଏବଂ ଭଦ୍ରକ।
ତେଷାଂ ଜନପଦାଃ ସ୍ଫୀତାଃ କେକଯା ଭଦ୍ରକାସ୍ତଥା ସୌଵୀରାଶ୍ଚୈଵ ପୌରାଶ୍ଚ ନୃଗସ୍ଯ କେକଯାସ୍ତଥା
ସେମାନଙ୍କର ଦେଶମାନେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା—କେକୟ, ଭଦ୍ରକ, ସୌବୀର ଏବଂ ପୌର। ଏହି କେକୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୃଗଙ୍କର ବଂଶଜ।
ସୁଵ୍ରତସ୍ଯ ତଥାମ୍ବଷ୍ଠା କୃଶସ୍ଯ ଵୃଷଲା ପୁରୀ ନଵସ୍ଯ ନଵରାଷ୍ଟ୍ରଂ ତୁ ତିତିକ୍ଷୋସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଂ ଶୃଣୁ
ସୁବ୍ରତଙ୍କର ସଂତାନ ଥିଲେ ଅମ୍ବଷ୍ଠ, କୃଶଙ୍କର ସଂତାନ ଥିଲେ ପୁରୀର ବୃଷଳ, ନବଙ୍କର ସଂତାନ ଥିଲେ ନବରାଷ୍ଟ୍ର। ଏବେ ତିତିକ୍ଷୁଙ୍କର ସଂତାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତିତିକ୍ଷୁରଭଵଦ୍ରାଜା ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ଵିଶ୍ରୁତଃ ବୃହଦ୍ରଥଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସେନୋ ଽଭଵତ୍ସୁତଃ
ତିତିକ୍ଷୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବୃହଦ୍ରଥ, ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସେନ।
ସେନସ୍ଯ ସୁତପା ଜଜ୍ଞେ ସୁତପସ୍ତନଯୋ ବଲିଃ ଜାତୋ ମାନୁଷଯୋନ୍ଯାଂ ତୁ କ୍ଷୀଣେ ଵଂଶେ ପ୍ରଜେଚ୍ଛଯା
ସେନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସୁତପା, ସୁତପାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବଳି। ବଂଶ ଶୁନ୍ୟ ହେବାବେଳେ, ସନ୍ତାନ ଆଶାରେ ବଳି ମାନବ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ମହାଯୋଗୀ ତୁ ସ ବଲିର୍ ବଦ୍ଧୋ ବନ୍ଧୈର୍ମହାତ୍ମନା ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦଯାମାସ କ୍ଷେତ୍ରଜାନ୍ପଞ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍
ସେଇ ମହାଯୋଗୀ ବଳି, ବନ୍ଧନରେ ପଡିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଦେହରୁ ପାଞ୍ଚଟି ରାଜବଂଶୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଂ ସ ଜନଯାମାସ ଵଙ୍ଗଂ ସୁହ୍ମଂ ତଥୈଵ ଚ ପୁଣ୍ଡ୍ରଂ କଲିଙ୍ଗଂ ଚ ତଥା ବାଲେଯଂ କ୍ଷେତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ବାଲେଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ଯ ଵଂଶକରାଃ ପ୍ରଭୋ
ସେ ବଳି ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ସୁହ୍ମ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କଳିଙ୍ଗ ନାମକ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବାଲେୟ ନାମକ ଭୂମି ତାଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ। ବାଲେୟର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ବଂଶଜ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି।
ବଲେଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦତ୍ତୋ ଵରଃ ପ୍ରୀତେନ ଧୀମତଃ ମହାଯୋଗିତ୍ଵମାଯୁଶ୍ଚ କଲ୍ପସ୍ଯ ପରିମାଣକମ୍
ବଳିଙ୍କୁ, ଜଣେ ଧୀର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଯୋଗୀ ଶକ୍ତି ଓ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ସଂଗ୍ରାମେ ଚାପ୍ଯଜେଯତ୍ଵଂ ଧର୍ମେ ଚୈଵୋତ୍ତମା ମତିଃ ତ୍ରୈକାଲ୍ଯଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ପ୍ରାଧାନ୍ଯଂ ପ୍ରସଵେ ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ହେବା, ଧର୍ମରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି, ତିନି କାଳ ଦେଖିପାରିବା ଶକ୍ତି ଓ ସନ୍ତାନରେ ପ୍ରଧାନତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଜଯଂ ଚାପ୍ରତିମଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଧର୍ମେ ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଦର୍ଶନମ୍ ଚତୁରୋ ନିଯତାନ୍ଵର୍ଣାନ୍ ସ ଵୈ ସ୍ଥାପଯିତା ପ୍ରଭୁଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପୂର୍ବ ଜୟ, ଧର୍ମର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଓ ଚାରିଟି ନିଶ୍ଚିତ ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଅଧିକାର ସେ ପାଇଥିଲେ।
ତେଷାଂ ଚ ପଞ୍ଚ ଦାଯାଦା ଵଙ୍ଗାଙ୍ଗାଃ ସୁହ୍ମକାସ୍ତଥା ପୁଣ୍ଡ୍ରାଃ କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ତଥା ଅଙ୍ଗସ୍ଯ ତୁ ନିବୋଧତ
ସେମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ବଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ, ସୁହ୍ମ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କଳିଙ୍ଗ। ଏବେ ଅଙ୍ଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
କଥଂ ବଲେଃ ସୁତା ଜାତାଃ ପଞ୍ଚ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ କିଂନାମ୍ନୀ ମହିଷୀ ତସ୍ଯ ଜନିତା କତମ ଋଷିଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମା ବଳିଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ତାଙ୍କର ରାଣୀଙ୍କ ନାମ କଣ ଥିଲା, ଏବଂ କେଉଁ ଋଷି ତାଙ୍କର ପ୍ରଜନକ ଥିଲେ?
କଥଂ ଚୋତ୍ପାଦିତାସ୍ତେନ ତନ୍ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ନିଖିଲେନ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ସେମାନେ କିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ? ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ଆପଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ମହିମା ଓ ପ୍ରଭାବ କହନ୍ତୁ।
ଅଥୋଶିଜ ଇତି ଖ୍ଯାତ ଆସୀଦ୍ଵିଦ୍ଵାନୃଷିଃ ପୁରା ପତ୍ନୀ ଵୈ ମମତା ନାମ ବଭୂଵାସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ପୂର୍ବେ ଉଶିଜ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ମମତା ନାମକ ଏକ ଗୁଣବତୀ ମହିଳା ଥିଲେ।
ଉଶିଜସ୍ଯ ଯଵୀଯାନ୍ଵୈ ଭ୍ରାତୃପତ୍ନୀମକାମଯତ୍ ବୃହସ୍ପତିର୍ମହାତେଜା ମମତାମେତ୍ଯ କାମତଃ
ଉଶିଜଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ତାଙ୍କ ଭାଉଜକୁ ଚାହିଲେ। ବୃହସ୍ପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷି, ଆସି ମମତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ମମତା ତଂ ତୁ ଦେଵରଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ ଅନ୍ତର୍ଵତ୍ନ୍ଯସ୍ମି ତେ ଭ୍ରାତୁର୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ତୁ ଵିରମ୍ଯତାମ୍
ସୁନ୍ଦର ରୂପବତୀ ମମତା, ତାଙ୍କ ଦେବରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ଭାଇଙ୍କ ଗର୍ଭବତୀ। ଦୟାକରି ନିଜକୁ ରୋକ।'
ଅଯଂ ତୁ ମେ ମହାଭାଗ ଗର୍ଭଃ କୁପ୍ଯେଦ୍ବୃହସ୍ପତେ ଔଶିଜୋ ଭ୍ରାତୃଜନ୍ଯସ୍ତେ ସୋପାଙ୍ଗଂ ଵେଦମୁଦ୍ଗିରନ୍
'ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋ ଗର୍ଭରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଉଶିଜଙ୍କ ପୁଅ ବେଦ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତି, ସେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଇପାରନ୍ତି।'
ଅମୋଘରେତାସ୍ତ୍ଵଂ ଚାପି ନ ମାଂ ଭଜିତୁମର୍ହସି ଅସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵଂ ଗତେ କାଲେ ଯଥା ଵା ମନ୍ଯସେ ପ୍ରଭୋ
'ତୁମର ବୀଜ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେଣୁ ତୁମେ ମୋତେ ଛୁଅନ୍ତୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ, ତାହା କର।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥା ସମ୍ଯଗ୍ ବୃହତ୍ତେଜା ବୃହସ୍ପତିଃ କାମାତ୍ମା ସ ମହାତ୍ମାପି ନ ମନଃ ସୋ ଽଭ୍ଯଵାରଯତ୍
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ତେଜସ୍ୱୀ ବୃହସ୍ପତି, ମହାତ୍ମା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାମବଶତଃ ନିଜ ମନକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସଂବଭୂଵୈଵ ଧର୍ମାତ୍ମା ତଯା ସାର୍ଧମକାମଯା ଉତ୍ସୃଜନ୍ତଂ ତୁ ତଦ୍ରେତୋଵାଚଂ ଗର୍ଭୋ ଽଭ୍ଯଭାଷତ
ସେ ଅଚାହିଁ ଥିବା ମମତା ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ବୀଜ ତ୍ୟାଗ କରିବା ସମୟରେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ କଥା କହିଲେ।
ଭୋ ତାତ ଵାଚାମଧିପ ଦ୍ଵଯୋର୍ନାସ୍ତୀହ ସଂସ୍ଥିତିଃ ଅମୋଘରେତାସ୍ତ୍ଵଂ ଚାପି ପୂର୍ଵଂ ଚାହମିହାଗତଃ
'ହେ ପିତା, ବାଣୀର ଅଧିପତି, ଏଠାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ତୁମର ବୀଜ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।'
ସୋ ଽଶପତ୍ତଂ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଏଵମୁକ୍ତୋ ବୃହସ୍ପତିଃ ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଵୈ ଭ୍ରାତୁର୍ ଗର୍ଭସ୍ଥଂ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି, କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମୀଦୃଶେ କାଲେ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ଽପି ନିଷେଧସି ମାମେଵମୁକ୍ତଵାଂସ୍ତସ୍ମାତ୍ ତମୋ ଦୀର୍ଘଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯସି
'ତୁମେ ଏପରି ସମୟରେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ହେବା ସତ୍ୱେ ମୋତେ ବିରୋଧ କରିଛ, ଏମିତି କଥା କହିଛ, ତେଣୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବ।'
ତତୋ ଦୀର୍ଘତମା ନାମ ଶାପାଦୃଷିରଜାଯତ ଅତୋ ଽଂଶଜୋ ବୃହତ୍କୀର୍ତିର୍ ବୃହସ୍ପତିରିଵୌଜସା
ତାପରେ ଶାପର ଫଳରେ ଦୀର୍ଘତମାସ୍ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେଠାରୁ ବୃହତ୍କୀର୍ତ୍ତି ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତାସ୍ତତୋ ଽସୌ ଵୈ ଵସତେ ଭ୍ରାତୁରାଶ୍ରମେ ସ ଧର୍ମାନ୍ସୌରଭେଯାଂସ୍ତୁ ଵୃଷଭାଚ୍ଛ୍ରୁତଵାଂସ୍ତତଃ
ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ହୋଇ, ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିଲେ । ସେଠାରେ ବୃଷଭଙ୍କ ଠାରୁ ଧର୍ମ ଓ ସୌରଭେୟ ଶିକ୍ଷା ଶିଖିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ପିତୃଵ୍ଯୋ ଯଶ୍ ଚକାର ଭରଣଂ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ନିଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଯଦୃଚ୍ଛାତସ୍ତୁ ଵୈ ଵୃଷଃ
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଓ ପିତୃବ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜୀବିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ଏକ ବୃଷ ଆସିଗଲା ।
ଯଜ୍ଞାର୍ଥମାହୃତାନ୍ଦର୍ଭାଂଶ୍ ଚଚାର ସୁରଭୀସୁତଃ ଜଗ୍ରାହ ତଂ ଦୀର୍ଘତମାଃ ଶୃଙ୍ଗଯୋସ୍ତୁ ଚତୁଷ୍ପଦମ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସୌରଭୀଙ୍କ ପୁଅ ଦର୍ଭା ଗଛ ଆଣୁଥିଲେ । ଦୀର୍ଘତମାସ୍ ସେ ବୃଷକୁ ଶିଙ୍ଗ ଧରି ଚାରିପାଏ ଧରି ରଖିଲେ ।