ପୃଥିଵୀତଲସମ୍ଭୂତମ୍ ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯାମ୍ ଅଜାଯତ ସଂକଲ୍ପାଯାସ୍ତୁ ସଂକଲ୍ପୋ ଵସୁସୃଷ୍ଟିଂ ନିବୋଧତ
ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ତଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁତ୍ର ହେଲେ; ସଙ୍କଳ୍ପାଙ୍କୁ ସଙ୍କଳ୍ପ ହେଲେ; ଏବେ ବସୁମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତସ୍ତୁ ଯେ ଦେଵା ଵ୍ଯାପକାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍ ଵସଵସ୍ତେ ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ ତେଷାଂ ସର୍ଗଂ ନିବୋଧତ
ଯେ ଦେବମାନେ ଆଲୋକମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବସୁ ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; ଏବେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
ଆପୋ ଧ୍ରୁଵଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ ଧରଶ୍ଚୈଵାନିଲୋ ଽନଲଃ ପ୍ରତ୍ଯୂଷଶ୍ଚ ପ୍ରଭାସଶ୍ଚ ଵସଵୋ ଽଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଜଳ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧରା, ଅନିଳ, ଅନଳ, ପ୍ରତ୍ୟୂଷ, ପ୍ରଭାସ — ଏହି ଆଠଜଣ ବସୁ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଆପସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚତ୍ଵାରଃ ଶାନ୍ତୋ ଵୈ ଦଣ୍ଡ ଏଵ ଚ ଶାମ୍ବୋ ଽଥ ମଣିଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞରକ୍ଷାଧିକାରିଣଃ
ଆପଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର — ଶାନ୍ତ, ଦଣ୍ଡ, ଶାମ୍ବ ଏବଂ ମଣିବକ୍ତ୍ର — ଏମାନେ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷାରେ ପ୍ରଧାନ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି।
ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ କାଲଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵର୍ଚାଃ ସୋମାଦଜାଯତ ଦ୍ରଵିଣୋ ହଵ୍ଯଵାହଶ୍ଚ ଧରପୁତ୍ରାଵ୍ ଉଭୌ ସ୍ମୃତୌ
ଧ୍ରୁବଙ୍କର ପୁତ୍ର କାଳ; ସୋମଙ୍କୁ ଭର୍ଚ୍ଚା ଜନ୍ମିଲେ; ଧରାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଡ୍ରବିଣ ଏବଂ ହବ୍ୟବାହ — ଏମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।
କଲ୍ଯାଣିନ୍ଯାଂ ତତଃ ପ୍ରାଣୋ ରମଣଃ ଶିଶିରୋ ଽପି ଚ ମନୋହରା ଧରାତ୍ପୁତ୍ରାନ୍ ଅଵାପାଥ ହରେଃ ସୁତା
କଳ୍ୟାଣିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ, ରମଣ ଏବଂ ଶିଶିର ଜନ୍ମିଲେ; ମନୋହରା ଧରାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ, ଯେମାନେ ହରିଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ପାଇଲେ।
ଶିଵା ମନୋଜଵଂ ପୁତ୍ରମ୍ ଅଵିଜ୍ଞାତଗତିଂ ତଥା ଅଵାପ ଚାନଲାତ୍ ପୁତ୍ରାଵ୍ ଅଗ୍ନିପ୍ରାଯଗୁଣୌ ପୁନଃ
ଶିବା ମନୋଜବ ପୁତ୍ର, ଯାହାର ଗତି ଅଜଣା, ଜନ୍ମିଲେ; ଅନଳଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଯେମାନେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଗୁଣ ରଖିଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିପୁତ୍ରଃ କୁମାରସ୍ତୁ ଶରସ୍ତମ୍ବେ ଵ୍ଯଜାଯତ ତସ୍ଯ ଶାଖୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ନୈଗମେଯଶ୍ ଚ ପୃଷ୍ଠଜାଃ
ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପୁତ୍ର କୁମାର ଶର ଗଛର ଗୁଛରେ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କର ଅନୁୟାୟୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶାଖ, ବିଶାଖ ଏବଂ ନୈଗମେୟ, ଯେମାନେ ପୃଷ୍ଠରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଅପତ୍ଯଂ କୃତ୍ତିକାନାଂ ତୁ କାର୍ତ୍ତିକେଯସ୍ ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ପ୍ରତ୍ଯୂଷସ ଋଷିଃ ପୁତ୍ରୋ ଵିଭୁର୍ ନାମ୍ନାଥ ଦେଵଲଃ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ପ୍ରଭାସସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶିଲ୍ପୀ ପ୍ରଜାପତିଃ
କୃତ୍ତିକାମାନେର ପୁଅ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ବିଭୁ ଓ ଦେବଳ ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ପ୍ରଭାସ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ବକର୍ମା, ଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପ୍ରାସାଦଭଵନୋଦ୍ଯାନପ୍ରତିମାଭୂଷଣାଦିଷୁ ତଡାଗାରାମକୂପେଷୁ ସ୍ମୃତଃ ସୋ ଽମରଵର୍ଧକିଃ
ପ୍ରାସାଦ, ଭବନ, ଉଦ୍ୟାନ, ପ୍ରତିମା, ଭୂଷଣ, ପୋକରି, ଆମ୍ବା ଓ କୂଆ ଭିତରେ ସେ ଦେବଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।
ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଽଥ ରୈଵତଃ ହରଶ୍ଚ ବହୁରୂପଶ୍ଚ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକଶ୍ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ
ଅଜଏକପାଦ, ଅହିରବୁଧ୍ନ୍ୟ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ରୈବତ, ହର, ବହୁରୂପ ଓ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଦେବତାମାନେର ନାମ।
ସାଵିତ୍ରଶ୍ଚ ଜଯନ୍ତଶ୍ଚ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ ଏତେ ରୁଦ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଏକାଦଶ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ
ସାବିତ୍ର, ଜୟନ୍ତ, ପିନାକୀ ଓ ଅପରାଜିତ—ଏହି ରୁଦ୍ରମାନେ ଏକାଦଶ ଗଣପତି ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଏତେଷାଂ ମାନସାନାଂ ତୁ ତ୍ରିଶୂଲଵରଧାରିଣାମ୍ କୋଟଯଶ୍ଚତୁରଶୀତିସ୍ ତତ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚାକ୍ଷଯା ମତାଃ
ଏହି ମନସୁତ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀମାନେର ପୁଅମାନେ ଚାରି ଏଠି ଉନାଠି କୋଟି ଅସଂଖ୍ୟ, ଏମାନେ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଯେ ରକ୍ଷାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସୁତାଶ୍ଚୈତେ ସୁରଭୀଗର୍ଭସମ୍ଭଵାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏହି ଗଣପତିମାନେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ, ପଉତି, ଓ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ ସୁରଭୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପତ୍ନୀଭ୍ଯଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରକାନ୍ ଅଦିତିର୍ଦିତିର୍ଦନୁଶ୍ଚୈଵ ଅରିଷ୍ଟା ସୁରସା ତଥା
କଶ୍ୟପଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ଅରିଷ୍ଟା ଓ ସୁରସା—ଏଠି ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ ଓ ପଉତିମାନେ ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି।
ସୁରଭିର୍ ଵିନତା ତଦ୍ଵତ୍ ତାମ୍ରା କ୍ରୋଧଵଶା ଇରା କଦ୍ରୂର୍ଵିଶ୍ଵା ମୁନିସ୍ ତଦ୍ଵତ୍ ତାସାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ ନିବୋଧତ
ସୁରଭୀ, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇରା, କଦ୍ରୁ ଓ ବିଶ୍ବା ମୁନି—ଏମାନେର ପୁଅମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତୁଷିତା ନାମ ଯେ ଦେଵାଶ୍ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ଚୈତେ ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ତୁଷିତ ନାମକ ଦେବମାନେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳ ଓ ବୈବସ୍ବତ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ ଥିଲେ; ଏମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧାତା ଭଗସ୍ ତ୍ଵଷ୍ଟା ମିତ୍ରୋ ଽଥ ଵରୁଣୋ ଯମଃ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ସଵିତା ପୂଷା ଅଂଶୁମାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଏଵ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଯମ, ବିବସ୍ବାନ, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ।
ଏତେ ସହସ୍ରକିରଣା ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ ମାରୀଚାତ୍କଶ୍ଯପାଦାପ ପୁତ୍ରାନଦିତିରୁତ୍ତମାନ୍
ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏମାନେ ମାରୀଚ ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଭାବରେ ଅଦିତିଙ୍କର ଜନ୍ମ।
ଭୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ଋଷେଃ ପୁତ୍ରା ଦେଵପ୍ରହରଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଏତେ ଦେଵଗଣା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରତିମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଚ
ଭୃଶାଶ୍ୱ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦେବପ୍ରହରଣଧାରୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହି ଦେବଗଣମାନେ, ମୁନିମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ତଥୈଵ ଚ ଦିତିଃ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଲେଭେ କଶ୍ଯପାଦ୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ଏମାନେ ଜନ୍ମି ଶେଷ ହୁଅନ୍ତି; ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ଏହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଚୈଵ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋସ୍ତଦ୍ଵଜ୍ ଜାତଂ ପୁତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ; ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଠାରୁ ଚାରିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦଶ୍ ଚାନୁହ୍ଲାଦଶ୍ଚ ସଂହ୍ଲାଦୋ ହ୍ଲାଦ ଏଵ ଚ ପ୍ରହ୍ଲାଦପୁତ୍ର ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ ଶିବିର୍ ବାଷ୍କଲ ଏଵ ଚ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅନୁହ୍ଲାଦ, ସଂହ୍ଲାଦ ଓ ହ୍ଲାଦ; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ଆୟୁଷ୍ମାନ, ଶିବି ଓ ବାଷ୍କଳ।
ଵିରୋଚନଶ୍ ଚତୁର୍ଥଶ୍ଚ ସ ବଲିଂ ପୁତ୍ରମାପ୍ତଵାନ୍ ବଲେଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀଦ୍ ବାଣଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଚତୁର୍ଥ ପୁଅ ଭାବରେ ବିରୋଚନ ଥିଲେ, ସେ ବଳିଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବରେ ପାଇଥିଲେ; ବଳିଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ବାଣ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ତଥା ସୂର୍ଯଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁତାପନଃ ନିକୁମ୍ଭନାଭୋ ଗୁର୍ଵକ୍ଷଃ କୁକ୍ଷିଭୀମୋ ଵିଭୀଷଣଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁତାପନ, ନିକୁମ୍ଭନାଭ, ଗୁର୍ବକ୍ଷ, କୁକ୍ଷିଭୀମ ଓ ବିଭୀଷଣ।
ଏଵମାଦ୍ଯାସ୍ ତୁ ବହଵୋ ବାଣଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଗୁଣାଧିକାଃ ବାଣଃ ସହସ୍ରବାହୁଶ୍ ଚ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଗଣସଂଯୁତଃ
ଏଭଳି ବାଣଙ୍କଠାରେ ଅନେକ ଗୁଣବତୀ ଭାଇମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ବାଣ ସହସ୍ରବାହୁ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ତପସା ତୋଷିତୋ ଯସ୍ଯ ପୁରେ ଵସତି ଶୂଲଭୃତ୍ ମହାକାଲତ୍ଵମ୍ ଅଗମତ୍ ସାମ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ ପିନାକିନଃ
ଯିଏ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସେ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିଲେ । ସେ ମହାକାଳ ହେବା ସହିତ ପିନାକୀଙ୍କ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଥିଲେ ।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ଉଲୂକଃ ଶକୁନିସ୍ତଥା ଭୂତସଂତାପନଶ୍ ଚୈଵ ମହାନାଭସ୍ତଥୈଵ ଚ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କର ପୁଅ ଉଲୂକ, ଶକୁନି, ଭୂତସଂତାପନ ଏବଂ ମହାନାଭ ଥିଲେ ।
ଏତେଭ୍ଯଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଣାଂ କୋଟଯଃ ସପ୍ତସପ୍ତତିଃ ମହାବଲା ମହାକାଯା ନାନାରୂପା ମହୌଜସଃ
ଏମାନଙ୍କଠାରୁ ସତରୋ କୋଟି ପୁଅ ଓ ପଉତି ଜନ୍ମିଲେ । ସେମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ।
ଦନୁଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଲେଭେ କଶ୍ଯପାଦ୍ ବଲଦର୍ପିତମ୍ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଃ ପ୍ରଧାନୋ ଽଭୂଦ୍ ଯେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାବଲଃ
ଦନୁ କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଶତ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ।