କର୍ତୁଂ ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ ଜାଯତେ ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ ଭୃଗୋଃ ଶାପନିମିତ୍ତଂ ତୁ ଦେଵାସୁରକୃତେ ତଦା
ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଭଗବାନ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ତାପରେ ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
କଥଂ ଦେଵାସୁରକୃତେ ଵ୍ଯାପାରଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ସ୍ଵତଃ ଦେଵାସୁରଂ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ତନ୍ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍
ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଭଗବାନ କିପରି ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲେ? ଆମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ, ଦୟାକରି ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା, ଆମକୁ କହ।
ତେଷାଂ ଦାଯନିମିତ୍ତଂ ତେ ସଂଗ୍ରାମାସ୍ତୁ ସୁଦାରୁଣାଃ ଵରାହାଦ୍ଯା ଦଶ ଦ୍ଵୌ ଚ ଶଣ୍ଡାମର୍କାନ୍ତରେ ସ୍ମୃତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଅଂଶ ବାଣ୍ଟିବା ପାଇଁ ହୁଏଥିବା ଯୁଦ୍ଧଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ଭୂମି ଉପରେ ଭାରାହ ଆଦି ଦଶଟି ଓ ଦୁଇଟି ଅନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଶଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ନାମତସ୍ତୁ ସମାସେନ ଶୃଣୁତୈଷାଂ ଵିଵକ୍ଷତଃ ପ୍ରଥମୋ ନାରସିଂହସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାପି ଵାମନଃ
ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଶୁଣ: ପ୍ରଥମ ନାରସିଂହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାମନ।
ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଵରାହଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋ ଽମୃତମନ୍ଥନଃ ସଂଗ୍ରାମଃ ପଞ୍ଚମଶ୍ଚୈଵ ସଂଜାତସ୍ତାରକାମଯଃ
ତୃତୀୟ ଭାରାହ, ଚତୁର୍ଥ ଅମୃତ ମଥନ ଯୁଦ୍ଧ, ପଞ୍ଚମ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଷଷ୍ଠୋ ହ୍ଯ୍ ଆଡୀବକାଖ୍ଯସ୍ତୁ ସପ୍ତମସ୍ତ୍ରୈପୁରସ୍ତଥା ଅନ୍ଧକାଖ୍ଯୋ ଽଷ୍ଟମସ୍ତେଷାଂ ନଵମୋ ଵୃତ୍ରଘାତକଃ
ଷଷ୍ଠ ଆଡିବକ ନାମରେ, ସପ୍ତମ ତ୍ରିପୁର, ଅଷ୍ଟମ ଅନ୍ଧକ ଭାବରେ, ନବମ ବୃତ୍ର ନିପାତ।
ଧାତ୍ରଶ୍ଚ ଦଶମଶ୍ଚୈଵ ତତୋ ହାଲାହଲଃ ସ୍ମୃତଃ ପ୍ରଥିତୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ତେଷାଂ ଘୋରଃ କୋଲାହଲସ୍ତଥା
ଦଶମ ଧାତ୍ର, ତାପରେ ହାଳାହଳ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଦ୍ୱାଦଶ ଘୋର କୋଳାହଳ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାବରେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ ଦୈତ୍ଯୋ ନାରସିଂହେନ ପାତିତଃ ଵାମନେନ ବଲିର୍ ବଦ୍ଧସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାକ୍ରମଣେ ପୁରା
ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାରସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ବାମନ ଦ୍ୱାରା ବଳି ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବାବେଳେ ବାନ୍ଧି ଦିଅଯାଇଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ହତୋ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ପ୍ରତିଘାତେ ତୁ ଦୈଵତୈଃ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ତୁ ଵରାହେଣ ସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଧା କୃତଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ; ଭାରାହଙ୍କ ଦାଁତ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।
ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନିର୍ଜିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଇନ୍ଦ୍ରେଣାମୃତମନ୍ଥନେ ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିର୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଵଧୋଦ୍ଯତଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅମୃତ ମଥନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରେଣୈଵ ତୁ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ନିହତସ୍ତାରକାମଯେ ଅଶକ୍ନୁଵନ୍ସ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଂ ସୋଢୁଂ ସଦୈଵତମ୍
ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ ବିରୋଚନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିଲେନି।
ନିହତା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକେଣ ତୁ ଅସୁରାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଦାନଵାଶ୍ଚାନ୍ଧକାହଵେ
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଦାନବ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ଅନ୍ଧକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁର, ପିଶାଚ ଓ ଦାନବମାନେ ବି ବଧ ହେଲେ।
ହତା ଦେଵମନୁଷ୍ଯେ ସ୍ଵେ ପିତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ ସଂପୃକ୍ତୋ ଦାନଵୈର୍ଵୃତ୍ରୋ ଘୋରୋ ହାଲାହଲେ ହତଃ
ସେମାନେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ନିଜ ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଧ ହେଲେ; ଦାନବମାନେ ସହିତ ଘୋର ବୃତ୍ର ହାଳାହଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ।
ତଦା ଵିଷ୍ଣୁସହାଯେନ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ନିଵର୍ତିତଃ ହତୋ ଧ୍ଵଜେ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ମାଯାଚ୍ଛନ୍ନସ୍ତୁ ଯୋଗଵିତ୍ ଧ୍ଵଜଲକ୍ଷଣମାଵିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଃ ସହାନୁଜଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପଛେଇଲେ; ମାୟାରେ ଲୁଚି ଯୋଗ ଜଣା ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଧ୍ୱଜ ଚିହ୍ନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ।
ଦୈତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦାନଵାଂଶ୍ଚୈଵ ସଂଯତାନ୍କିଲ ସଂଯୁତାନ୍ ଜଯନ୍କୋଲାହଲେ ସର୍ଵାନ୍ ଦେଵୈଃ ପରିଵୃତୋ ଵୃଷା
ଦେବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା ବୃଷ ଯୁଦ୍ଧର ହଲାହଳ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯମିତ ଏବଂ ଏକତ୍ରିତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଵଭୃଥେ ଦୃଶ୍ଯୌ ଶଣ୍ଡାମର୍କୌ ତୁ ଦୈଵତୈଃ ଏତେ ଦେଵାସୁରେ ଵୃତ୍ତାଃ ସଂଗ୍ରାମା ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ
ଯଜ୍ଞର ଶେଷ କ୍ରିୟାରେ, ଦେବମାନେ ଶଣ୍ଡା ଓ ଆର୍କକୁ ଦେଖିଥିଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାଦଶଟି ଯୁଦ୍ଧ ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା।
ଦେଵାସୁରକ୍ଷଯକରାଃ ପ୍ରଜାନାଂ ତୁ ହିତାଯ ଵୈ ହିରଣ୍ଯକଶିପୂ ରାଜା ଵର୍ଷାଣାମର୍ବୁଦଂ ବଭୌ
ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଦୁହିଁପାଇଁ ନାଶକାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା; ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ରାଜା ଦଶ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ କରିଥିଲେ।
ଦ୍ଵିସପ୍ତତି ତଥାନ୍ଯାନି ନିଯୁତାନ୍ଯଧିକାନି ଚ ଅଶୀତିଂ ଚ ସହସ୍ରାଣି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯତାଂ ଗତଃ
ଏହାପରେ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଅଧିକ କୋଟି ଏବଂ ଅଠି ହଜାର ବର୍ଷ ତିନି ଲୋକର ଶାସନ ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ।
ପର୍ଯାଯେଣ ନୁ ରାଜାଭୂଦ୍ ବଲିର୍ଵର୍ଷାଯୁତଂ ପୁନଃ ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ନିଯୁତାନି ଚ ଵିଂଶତିଃ
ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ବଳି ରାଜା ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଏବଂ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ବିଶ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ କରିଥିଲେ।
ବଲେ ରାଜ୍ଯାଧିକାରସ୍ତୁ ଯାଵତ୍କାଲଂ ବଭୂଵ ହ ତାଵତ୍କାଲଂ ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନିଵୃତ୍ତୋ ହ୍ଯ୍ ଅସୁରୈଃ ସହ
ବଳି ଯେତେଦିନ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାର ରଖିଥିଲେ, ସେତେଦିନ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସହିତ ଦୂରେ ରହିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତେ ଵିଜ୍ଞେଯା ଅସୁରାଣାଂ ମହୌଜସଃ ଦୈତ୍ଯସଂସ୍ଥମିଦଂ ସର୍ଵମ୍ ଆସୀଦ୍ଦଶଯୁଗଂ ପୁନଃ
ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦଶ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲା।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମିଦମଵ୍ଯଗ୍ରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣାନୁପାଲ୍ଯତେ ଅସପତ୍ନମିଦଂ ସର୍ଵମ୍ ଆସୀଦ୍ଦଶଯୁଗଂ ପୁନଃ
ତିନି ଲୋକ ଅଶାନ୍ତିହୀନ ଭାବରେ ମହାଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ଦଶ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ବିନା ରହିଥିଲା।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ହତେ ତସ୍ମିଂସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ କାଲପର୍ଯଯାତ୍ ପର୍ଯାଯେଣ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପାକଶାସନେ ତତୋ ଽସୁରାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶୁକ୍ରୋ ଦେଵାନଗଚ୍ଛତ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ହତ ହେବା ପରେ, କାଳ ଅନୁସାରେ, ପାକ ରାଜ୍ୟ ଆସିଲାବେଳେ, ଶୁକ୍ର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଛାଡି ଦେବମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଯଜ୍ଞେ ଦେଵାନଥ ଗତଂ ଦିତିଜାଃ କାଵ୍ଯମାହ୍ଵଯନ୍ କିଂ ତ୍ଵଂ ନୋ ମିଷତାଂ ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞଂ ପୁନର୍ଗତଃ
ଯଜ୍ଞରେ, ଶୁକ୍ର ଦେବମାନେ ପାଖକୁ ଯିବାବେଳେ, ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ: 'ତୁମେ ଆମର ରାଜ୍ୟ ଛାଡି, ଆମେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଯଜ୍ଞକୁ ଫେରିଲେ କାହିଁକି?'
ସ୍ଥାତୁଂ ନ ଶକ୍ନୁମୋ ହ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ପ୍ରଵିଶାମୋ ରସାତଲମ୍ ଏଵମୁକ୍ତୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଵିଷଣ୍ଣାନ୍ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ଗିରା
'ଆମେ ଏଠାରେ ରହିପାରିବା ନାହିଁ; ଚଳି ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶୁକ୍ର ଦୁଃଖିତ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ।
ମା ଭୈଷ୍ଟ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ତେଜସା ସ୍ଵେନ ଵୋ ଽସୁରାଃ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚୌଷଧଯଶ୍ଚୈଵ ରସା ଵସୁ ଚ ଯତ୍ପରମ୍
'ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବି—ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ରସ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧନ।'
କୃତ୍ସ୍ନାନି ମଯି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାଦସ୍ତେଷାଂ ସୁରେଷୁ ଵୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥେ ଧୃତା ମଯା
'ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମୋ ପାଖରେ ଅଛି, ତାଙ୍କର ପାଦ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି; ଏହି ସମସ୍ତ ମୁଁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଦେଇବି, ମୋତେ ଧାରଣ କରାଯାଇଛି।'
ତତୋ ଦେଵାସ୍ତୁ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃତାନ୍କାଵ୍ଯେନ ଧୀମତା ସଂମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତି ଦେଵା ଵୈ ସଂଵିଜ୍ଞାସ୍ତୁ ଜିଘୃକ୍ଷଯା
ତାପରେ, ଶୁକ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛା କରି।
କାଵ୍ଯୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାଵର୍ତଯତି ନୋ ବଲାତ୍ ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାମହେ ତୂର୍ଣଂ ଯାଵନ୍ନାଧ୍ଯାପଯିଷ୍ଯତି
'ଏହି ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆମଠାରୁ ଦୂର କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଶିଘ୍ର ଶିଘ୍ର ଆମେ ଛାଡି ଦେବା, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାଙ୍କୁ ଶିଖାଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି।'
ପ୍ରସହ୍ଯ ହତ୍ଵା ଶିଷ୍ଟାଂସ୍ତୁ ପାତାଲଂ ପ୍ରାପଯାମହେ ତତୋ ଦେଵାସ୍ତୁ ସଂରବ୍ଧା ଦାନଵାନ୍ ଉପସୃତ୍ଯ ହ
'ବଳବତ୍ ହୋଇ ଅବଶିଷ୍ଟମାନେକୁ ହତ କରି, ରସାତଳକୁ ପଠାଇଦେବା।' ଏପରେ, ଦେବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦାନବମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ।