ମିତ୍ରଵାନ୍ମିତ୍ରଵିନ୍ଦଶ୍ଚ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦା ଵରାଙ୍ଗନା ମିତ୍ରବାହୁଃ ସୁନୀଥଶ୍ଚ ନାଗ୍ନଜିତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜା ହି ସା
ନାଗ୍ନଜିତିଙ୍କୁ ମିତ୍ରବାନ୍, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା ନାମକ ସୁନ୍ଦରୀ, ମିତ୍ରବାହୁ ଓ ସୁନୀଥ ନାମକ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ।
ଏଵମାଦୀନି ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ନିବୋଧତ ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଏବେ ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ଙ୍କର ହଜାର-ହଜାର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସେଠି ଏକ ଲକ୍ଷ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଅଶୀତିଶ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଵାସୁଦେଵସୁତାସ୍ତଥା ଲକ୍ଷମେକଂ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅସୀ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ, ଏବଂ କିଛିଏ ଏକ ଲକ୍ଷ ପୁଅ ଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉପସଙ୍ଗସ୍ଯ ତୁ ସୁତୌ ଵଜ୍ରଃ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଏଵ ଚ ଭୂରୀନ୍ଦ୍ରସେନୋ ଭୂରିଶ୍ଚ ଗଵେଷଣସୁତାଵ୍ ଉଭୌ
ଉପସଙ୍ଗଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ—ବଜ୍ର ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ। ଗବେଷଣଙ୍କୁ ଭୂରୀନ୍ଦ୍ରସେନ ଓ ଭୂରୀ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ବୁଦ୍ଧିସତ୍ତମଃ ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ରଣେ ଽରୁଦ୍ଧୋ ଜଜ୍ଞେ ଽସ୍ଯ ମୃଗକେତନଃ
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ବଂଶରେ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅରୁଦ୍ଧ ଓ ମୃଗକେତନ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
କାଶ୍ଯା ସୁପାର୍ଶ୍ଵତନଯା ସାମ୍ବାଲ୍ଲେଭେ ତରସ୍ଵିନଃ ସତ୍ଯପ୍ରକୃତଯୋ ଦେଵାଃ ପଞ୍ଚ ଵୀରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଝିଅ କାଶ୍ୟା ସାମ୍ବଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଶୂର ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯଃ ପ୍ରଵୀରାଣାଂ ଯାଦଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ଷଷ୍ଟିଃ ଶତସହସ୍ରାଣି ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ
ତିନି କୋଟି ଶୂର ଓ ମହାତ୍ମା ଯାଦବ ଥିଲେ, ଏବଂ ଷଷ୍ଟି ଶତ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ୍ ଥିଲେ।
ଦେଵାଂଶାଃ ସର୍ଵ ଏଵେହ ହ୍ଯ୍ ଉତ୍ପନ୍ନାସ୍ତେ ମହୌଜସଃ ଦେଵାସୁରେ ହତା ଯେ ଚ ତ୍ଵ୍ ଅସୁରା ଯେ ମହାବଲାଃ
ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମହାବଳୀ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଇହୋତ୍ପନ୍ନା ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ବାଧନ୍ତେ ସର୍ଵମାନଵାନ୍ ତେଷାମୁତ୍ସାଦନାର୍ଥାଯ ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଯାଦଵେ କୁଲେ
ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଯାଦବ ବଂଶରେ ଜଣେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
କୁଲାନାଂ ଶତମେକଂ ଚ ଯାଦଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ସର୍ଵମେତତ୍କୁଲଂ ଯାଵଦ୍ ଵର୍ତତେ ଵୈଷ୍ଣଵେ କୁଲେ
ମହାତ୍ମା ଯାଦବମାନଙ୍କର ଏକ ଶତ କୁଳ ଥିଲା। ସମସ୍ତ କୁଳ ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶରେ ଚାଲିଥିଲା।
ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଣେତା ଚ ପ୍ରଭୁତ୍ଵେ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ନିଦେଶସ୍ଥାଯିନସ୍ତସ୍ଯ କଥ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵଯାଦଵାଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଶାସନରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଯାଦବ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସପ୍ତର୍ଷଯଃ କୁବେରଶ୍ଚ ଯକ୍ଷୋ ମାଣିଚରସ୍ତଥା ଶାଲକିର୍ ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିସ୍ତଥା
ସାତଜଣ ଋଷି, କୁବେର, ଯକ୍ଷ ମାଣିଚର, ଶାଳକ, ନାରଦ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଆଦିଦେଵସ୍ତଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଏଭିସ୍ତୁ ସହ ଦୈଵତଃ କିମର୍ଥଂ ସଂଘଶୋ ଭୂତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ସମ୍ଭୂତଯଃ କତି
ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଦିଦେବ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। କେଉଁଠି ଏମିତି ଦେବତାମାନେ ଦଳ ଦଳ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ, ଏବଂ କେତେ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଅଛି?
ଭଵିଷ୍ଯାଃ କତି ଚୈଵାନ୍ଯେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵା ମହାତ୍ମନଃ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରେଷୁ ଶାନ୍ତେଷୁ କିମର୍ଥମିହ ଜାଯତେ
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ କେତେ ଅନ୍ୟ ଅବତାର ହେବେ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, ସେ ଏଠାରେ କାହିଁକି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ?
ଯଦର୍ଥମିହ ସମ୍ଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକୋତ୍ତମଃ ପୁନଃ ପୁନର୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ତନ୍ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍
ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ ପୁନିପୁନି ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ କାହିଁକି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ? ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ଦୟାକରି କହ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାଂ ତନୁଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ ଜାଯତେ ଯୁଗେ ତ୍ଵ୍ ଅଥ ପରାଵୃତ୍ତେ କାଲେ ପ୍ରଶିଥିଲେ ପ୍ରଭୁଃ
ଦେବତା ଶରୀର ଛାଡ଼ି ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ଓ ସମୟ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ।
ଦେଵାସୁରଵିମର୍ଦେଷୁ ଜାଯତେ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ ହିରଣ୍ଯକଶିପୌ ଦୈତ୍ଯେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପ୍ରାକ୍ପ୍ରଶାସତି
ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ହରି, ଭଗବାନ ନିଜେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏକ ସମୟରେ ତିନି ଲୋକରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ବଲିନାଧିଷ୍ଠିତେ ଚୈଵ ପୁରା ଲୋକତ୍ରଯେ କ୍ରମାତ୍ ସଖ୍ଯମାସୀତ୍ପରମକଂ ଦେଵାନାମସୁରୈଃ ସହ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବଳି ତିନି ଲୋକରେ ଅଧିପତି ହେବା ସମୟରେ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମିତ୍ରତା ଥିଲା।
ଯୁଗାଖ୍ଯାସୁରସମ୍ପୂର୍ଣଂ ହ୍ଯ୍ ଆସୀଦ୍ ଅତ୍ଯାକୁଲଂ ଜଗତ୍ ନିଦେଶସ୍ଥାଯିନଶ୍ଚାପି ତଯୋର୍ଦେଵାସୁରାଃ ସମମ୍
ଯୁଗାଖ୍ୟ ଅସୁରମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିବା ଦୁନିଆ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା; ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମାନ ଥିଲେ।
ମୃଧୋ ବଲିଵିମର୍ଦାଯ ସମ୍ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସୁଦାରୁଣଃ ଦେଵାନାମସୁରାଣାଂ ଚ ଘୋରଃ କ୍ଷଯକରୋ ମହାନ୍
ବଳିଙ୍କ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦୁହେଁ ପକ୍ଷର ନାଶ ଆଣିଲା।
କର୍ତୁଂ ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ ଜାଯତେ ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ ଭୃଗୋଃ ଶାପନିମିତ୍ତଂ ତୁ ଦେଵାସୁରକୃତେ ତଦା
ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଭଗବାନ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ତାପରେ ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
କଥଂ ଦେଵାସୁରକୃତେ ଵ୍ଯାପାରଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ସ୍ଵତଃ ଦେଵାସୁରଂ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ତନ୍ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍
ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଭଗବାନ କିପରି ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲେ? ଆମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ, ଦୟାକରି ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା, ଆମକୁ କହ।
ତେଷାଂ ଦାଯନିମିତ୍ତଂ ତେ ସଂଗ୍ରାମାସ୍ତୁ ସୁଦାରୁଣାଃ ଵରାହାଦ୍ଯା ଦଶ ଦ୍ଵୌ ଚ ଶଣ୍ଡାମର୍କାନ୍ତରେ ସ୍ମୃତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଅଂଶ ବାଣ୍ଟିବା ପାଇଁ ହୁଏଥିବା ଯୁଦ୍ଧଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ଭୂମି ଉପରେ ଭାରାହ ଆଦି ଦଶଟି ଓ ଦୁଇଟି ଅନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଶଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ନାମତସ୍ତୁ ସମାସେନ ଶୃଣୁତୈଷାଂ ଵିଵକ୍ଷତଃ ପ୍ରଥମୋ ନାରସିଂହସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାପି ଵାମନଃ
ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଶୁଣ: ପ୍ରଥମ ନାରସିଂହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାମନ।
ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଵରାହଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋ ଽମୃତମନ୍ଥନଃ ସଂଗ୍ରାମଃ ପଞ୍ଚମଶ୍ଚୈଵ ସଂଜାତସ୍ତାରକାମଯଃ
ତୃତୀୟ ଭାରାହ, ଚତୁର୍ଥ ଅମୃତ ମଥନ ଯୁଦ୍ଧ, ପଞ୍ଚମ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଷଷ୍ଠୋ ହ୍ଯ୍ ଆଡୀବକାଖ୍ଯସ୍ତୁ ସପ୍ତମସ୍ତ୍ରୈପୁରସ୍ତଥା ଅନ୍ଧକାଖ୍ଯୋ ଽଷ୍ଟମସ୍ତେଷାଂ ନଵମୋ ଵୃତ୍ରଘାତକଃ
ଷଷ୍ଠ ଆଡିବକ ନାମରେ, ସପ୍ତମ ତ୍ରିପୁର, ଅଷ୍ଟମ ଅନ୍ଧକ ଭାବରେ, ନବମ ବୃତ୍ର ନିପାତ।
ଧାତ୍ରଶ୍ଚ ଦଶମଶ୍ଚୈଵ ତତୋ ହାଲାହଲଃ ସ୍ମୃତଃ ପ୍ରଥିତୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ତେଷାଂ ଘୋରଃ କୋଲାହଲସ୍ତଥା
ଦଶମ ଧାତ୍ର, ତାପରେ ହାଳାହଳ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଦ୍ୱାଦଶ ଘୋର କୋଳାହଳ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାବରେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ ଦୈତ୍ଯୋ ନାରସିଂହେନ ପାତିତଃ ଵାମନେନ ବଲିର୍ ବଦ୍ଧସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାକ୍ରମଣେ ପୁରା
ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାରସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ବାମନ ଦ୍ୱାରା ବଳି ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବାବେଳେ ବାନ୍ଧି ଦିଅଯାଇଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ହତୋ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ପ୍ରତିଘାତେ ତୁ ଦୈଵତୈଃ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ତୁ ଵରାହେଣ ସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଧା କୃତଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ; ଭାରାହଙ୍କ ଦାଁତ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।
ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନିର୍ଜିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଇନ୍ଦ୍ରେଣାମୃତମନ୍ଥନେ ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିର୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଵଧୋଦ୍ଯତଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅମୃତ ମଥନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ।