ଅନୁଵଂଶେ ପୁରାଣଜ୍ଞା ଗାଯନ୍ତୀତି ପରିଶ୍ରୁତମ୍ ଗୁଣାନ୍ଦେଵାଵୃଧସ୍ଯାପି କୀର୍ତଯନ୍ତୋ ମହାତ୍ମନଃ
ପୁରାଣ ଜଣା ଲୋକମାନେ ବଂଶର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣିଷ ଦେଵାବୃଧଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଓ ମହାତ୍ମାତ୍ୱକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଗାଇଥିବା ଯଥାପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯଥୈଵ ଶୃଣୁମୋ ଦୂରାଦ୍ ଅପଶ୍ଯାମସ୍ ତଥାନ୍ତିକାତ୍ ବଭ୍ରୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦେଵୈର୍ଦେଵାଵୃଧଃ ସମଃ
ଯେପରି ଆମେ ଦୂରରୁ ଶୁଣି ନିକଟରୁ ଦେଖିପାରୁ, ସେପରି ବଭ୍ରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେଵାବୃଧଙ୍କ ପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ।
ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚ ପୂର୍ଵପୁରୁଷାଃ ସହସ୍ରାଣି ଚ ସପ୍ତତିଃ ଏତେ ଽମୃତତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ବଭ୍ରୋର୍ ଦେଵାଵୃଧାନ୍ନୃପ
ପୂର୍ବ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଠାରୁ ସଠି ଓ ସତର ହଜାର ଲୋକ, ରାଜା, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେଵାବୃଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଵା ଦାନପତିର୍ ଵୀରୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଶ୍ଚ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ରୂପଵାନ୍ସୁମହାତେଜାଃ ଶ୍ରୁତଵୀର୍ଯଧରସ୍ତଥା
ସେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଦାନର ମହାପତି ଥିଲେ, ଶୂର ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଥିଲା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଥିଲା, ଦେଖିବାରେ ରୂପବାନ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରୁତି ଓ ବୀରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଥ କଙ୍କସ୍ଯ ଦୁହିତା ସୁଷୁଵେ ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍ କୁକୁରଂ ଭଜମାନଂ ଚ ଶଶିଂ କମ୍ବଲବର୍ହିଷମ୍
ତାପରେ କଙ୍କଙ୍କର ଝିଅ ଚାରିଟିଏ ପୁଅ ପଇଦା କଲେ—କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶଶି ଓ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ।
କୁକୁରସ୍ଯ ସୁତୋ ଵୃଷ୍ଣିର୍ ଵୃଷ୍ଣେସ୍ତୁ ତନଯୋ ଧୃତିଃ କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାଥ ତୈତ୍ତିରିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
କୁକୁରଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବୃଷ୍ଣି, ବୃଷ୍ଣିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ଧୃତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ତୈତ୍ତିରି।
ତସ୍ଯାସୀତ୍ତନୁଜଃ ସର୍ପୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୁତ୍ରୋ ନଲଃ କିଲ ଖ୍ଯାଯତେ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସ ନନ୍ଦନୋ ଦରଦୁନ୍ଦୁଭିଃ
ତୈତ୍ତିରିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ସର୍ପ, ସର୍ପଙ୍କର ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ନଳ, ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଦରଦୁନ୍ଦୁଭି।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵିତତେ ଯଜ୍ଞେ ଅଭିଜାତଃ ପୁନର୍ଵସୁଃ ଅଶ୍ଵମେଧଂ ଚ ପୁତ୍ରାର୍ଥମ୍ ଆଜହାର ନରୋତ୍ତମଃ
ସେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ପୁନର୍ବସୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷ ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଽତିରାତ୍ରସ୍ଯ ସଭାମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ ଅତସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍କର୍ମଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଵା ଦାତା ପୁନର୍ଵସୁଃ
ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ସଭା ମଧ୍ୟରୁ, ଏକ ଜ୍ଞାନୀ, କର୍ମଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଓ ଦାନୀ ପୁନର୍ବସୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାସୀତ୍ ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ବଭୂଵାଵିଜିତଂ କିଲ ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକୀ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତଂ ମାତେମତାଂ ଵର
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଝିଅ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଅବିଜିତ ଓ ଆହୁକ; ଆହୁକୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଇମାଂଶ୍ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରତି ତମାହୁକମ୍ ସୋପାସଙ୍ଗାନୁକର୍ଷାଣାଂ ସଧ୍ଵଜାନାଂ ଵରୂଥିନାମ୍
ଏଠାରେ ଆହୁକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସହାୟ, ଅନୁୟାୟୀ, ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଓ ସେନାପତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।
ରଥାନାଂ ମେଘଘୋଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ ନାସତ୍ଯଵାଦୀ ନାତେଜା ନାଯଜ୍ଵା ନାସହସ୍ରଦଃ
ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନଥିଲେ, କେହି ଶକ୍ତିହୀନ ନଥିଲେ, କେହି ଯଜ୍ଞ କରିନଥିଲେ ନାହିଁ, କେହି ହଜାର ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ ନାହିଁ।
ନାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯଵିଦ୍ଵାନ୍ ହି ଯୋ ଭୋଜେଷ୍ଵଭ୍ଯଜାଯତ ଆହୁକସ୍ଯ ଭୃତିଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵୈ ତଦୁଚ୍ଯତେ
ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଅପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ; ଆହୁକଙ୍କର ସେବା ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କୁହାଯାଏ।
ଆହୁକଶ୍ଚାପ୍ଯଵନ୍ତୀଷୁ ସ୍ଵସାରଂ ଚାହୁକୀଂ ଦଦୌ ଆହୁକାତ୍କାଶ୍ଯଦୁହିତା ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ ସମସୂଯତ
ଆହୁକ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଅବନ୍ତୀରେ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ; ଆହୁକା, କାଶ୍ୟଙ୍କର ଝିଅ, ଦୁଇଟି ପୁଅ ପଇଦା କଲେ।
ଦେଵକଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ଦେଵଗର୍ଭସମାଵ୍ ଉଭୌ ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତା ଵୀରା ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ
ଦେଵକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦେବତା ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦେଵକଙ୍କର ଶୂରା ଝିଅମାନେ, ଦେବତାମାନେ ପରି, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଦେଵଵାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ସୁଦେଵୋ ଦେଵରକ୍ଷିତଃ ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତାସନ୍ ଵସୁଦେଵାଯ ତା ଦଦୌ
ଦେଵବାନ, ଉପଦେଵ, ସୁଦେଵ ଓ ଦେଵରକ୍ଷିତ; ସେମାନଙ୍କର ସାତି ଝିଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଦେଵକୀ ଶ୍ରୁତଦେଵୀ ଚ ମିତ୍ରଦେଵୀ ଯଶୋଧରା ଶ୍ରୀଦେଵୀ ସତ୍ଯଦେଵୀ ଚ ସୁତାପୀ ଚେତି ସପ୍ତମୀ
ଦେଵକୀ, ଶ୍ରୁତଦେଵୀ, ମିତ୍ରଦେଵୀ, ଯଶୋଧରା, ଶ୍ରୀଦେଵୀ, ସତ୍ୟଦେଵୀ ଓ ସୁତାପୀ—ଏହି ସାତି ଝିଅ।
ନଵୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସୁତାଃ କଂସସ୍ତେଷାଂ ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଶ୍ଚ ସୁନାମା ଚ କଙ୍କଃ ଶଙ୍କୁଶ୍ଚ ଭୂଯସଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ; କଂସ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ତାପରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଙ୍କ ଓ ଶଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଅଜଭୂ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧମୁଷ୍ଟିଃ ସୁମୁଷ୍ଟିଦଃ ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ପଞ୍ଚାସନ୍ କଂସା କଂସଵତୀ ତଥା
ଅଜଭୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧମୁଷ୍ଟି ଓ ସୁମୁଷ୍ଟିଦ — ଏମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଭଉଣୀ ଥିଲେ; କଂସା, କଂସବତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଭଉଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସୁତନ୍ତୂ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲୀ ଚ କଙ୍କା ଚେତି ଵରାଙ୍ଗନାଃ ଉଗ୍ରସେନଃ ସହାପତ୍ଯୋ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଃ କୁକୁରୋଦ୍ଭଵଃ
ସୁତନ୍ତୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳୀ ଓ କଙ୍କା — ଏମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଜନନୀମାନେ। ଏଭଳି ଉଗ୍ରସେନ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ କୁକୁର ବଂଶର ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି।
ଭଜମାନସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଥ ରଥିମୁଖ୍ଯୋ ଵିଦୂରଥଃ ରାଜାଧିଦେଵଃ ଶୂରଶ୍ଚ ଵିଦୂରଥସୁତୋ ଽଭଵତ୍
ଭଜମାନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବିଦୂରଥ, ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବିଦୂରଥଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାଜା ଅଧିଦେବ ଓ ଶୂର।
ରାଜାଧିଦେଵସ୍ଯ ସୁତୌ ଜଜ୍ଞାତେ ଦେଵସଂମିତୌ ନିଯମଵ୍ରତପ୍ରଧାନୌ ଶୋଣାଶ୍ଵଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ
ରାଜା ଅଧିଦେବଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ପରି ସମାନ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରତରେ ପ୍ରଧାନ: ଶୋଣାଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ୱେତବାହନ।
ଶୋଣାଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁତାଃ ପଞ୍ଚ ଶୂରା ରଣଵିଶାରଦାଃ ଶମୀ ଚ ଦେଵଶର୍ମା ଚ ନିକୁନ୍ତଃ ଶକ୍ରଶତ୍ରୁଜିତ୍
ଶୋଣାଶ୍ୱଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ: ଶମୀ, ଦେବଶର୍ମା, ନିକୁନ୍ତ, ଶକ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁଜିତ।
ଶମିପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରଃ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ପ୍ରତିକ୍ଷେତ୍ରଃ ସୁତୋ ଭୋଜୋ ହୃଦୀକସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ଶମୀଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର; ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରତିକ୍ଷେତ୍ର; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଭୋଜ; ଭୋଜଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ହୃଦୀକ।
ହୃଦୀକସ୍ଯାଭଵନ୍ପୁତ୍ରା ଦଶ ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ କୃତଵର୍ମାଗ୍ରଜସ୍ ତେଷାଂ ଶତଧନ୍ଵା ଚ ମଧ୍ଯମଃ
ହୃଦୀକଙ୍କର ଦଶଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଭୀମ ପ୍ରତାପୀ। ତାଙ୍କମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୃତବର୍ମା ଜେଷ୍ଠ, ଶତଧନ୍ବା ମଧ୍ୟମ।
ଦେଵାର୍ହଶ୍ଚୈଵ ନାଭଶ୍ଚ ଭୀଷଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ଅଜାତୋ ଵନଜାତଶ୍ଚ କନୀଯକକରମ୍ଭକୌ
ଦେବାର୍ହ, ନାଭା ଓ ଭୀଷଣ — ଏମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଅଜାତ ଓ ବନଜାତ, ଏବଂ ସବୁଠୁ କମ୍ବୟସୀ କରମ୍ଭକ — ଏମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅ।
ଦେଵାର୍ହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵିଦ୍ଵାଞ୍ ଜଜ୍ଞେ କମ୍ବଲବର୍ହିଷଃ ଅସାମଞ୍ଜାଃ ସୁତସ୍ତସ୍ଯ ତମୋଜାତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ଦେବାର୍ହଙ୍କର ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ, ଗୁଣୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅସାମଞ୍ଜ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ତମୋଜାତ।
ଅଜାତପୁତ୍ରା ଵିକ୍ରାନ୍ତାସ୍ ତ୍ରଯଃ ପରମକୀର୍ତଯଃ ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ସୁନାଭଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣ ଇତ୍ଯନ୍ଧକା ମତାଃ
ଅଜାତଙ୍କର ତିନିଟି ଶୂର ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ: ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସୁନାଭା ଓ କୃଷ୍ଣ — ଏମାନେ ଅନ୍ଧକ ନାମରେ ଜଣାଶୁ।
ଅନ୍ଧକାନାମିମଂ ଵଂଶଂ ଯଃ କୀର୍ତଯତି ନିତ୍ଯଶଃ ଆତ୍ମନୋ ଵିପୁଲଂ ଵଂଶଂ ପ୍ରଜାଵାନାପ୍ନୁତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଅନ୍ଧକ ବଂଶର ବିବରଣ ସଦା ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ଜଣେ ନିଜର ବଂଶକୁ ବଡ଼ କରିବେ ଓ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ପାଇବେ।
ଗାନ୍ଧାରୀ ଚୈଵ ମାଦ୍ରୀ ଚ ଵୃଷ୍ଣିଭାର୍ଯେ ବଭୂଵତୁଃ ଗାନ୍ଧାରୀ ଜନଯାମାସ ସୁମିତ୍ରଂ ମିତ୍ରନନ୍ଦନମ୍
ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ — ଏମାନେ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣା। ଗାନ୍ଧାରୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ସୁମିତ୍ର, ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ।