ସାତ୍ଵତାନ୍ ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନାନ୍ କୌଶଲ୍ଯା ସୁଷୁଵେ ସୁତାନ୍ ଭଜିନଂ ଭଜମାନଂ ତୁ ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵାଵୃଧଂ ନୃପ
କୌଶଳ୍ୟା ସାତ୍ୱତଙ୍କୁ ଗୁଣମୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ — ଭଜିନ, ଭଜମାନ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଦେବାବୃଧ ରାଜା ।
ଅନ୍ଧକଂ ଚ ମହାଭୋଜଂ ଵୃଷ୍ଣିଂ ଚ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍ ତେଷାଂ ତୁ ସର୍ଗାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଵିସ୍ତରେଣୈଵ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ଅନ୍ଧକ, ମହାଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଯଦୁବଂଶୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହାଙ୍କର ଚାରିଟି ବଂଶ ଏକାଏକି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ନନ ହେଉଛି — ଶୁଣ ।
ଭଜମାନସ୍ଯ ସୃଞ୍ଜଯ୍ଯାଂ ବାହ୍ଯକାଯାଂ ଚ ବାହ୍ଯକାଃ ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ସୁତେ ଦ୍ଵେ ତୁ ବାହ୍ଯକାସ୍ତୁ ତଦାଭଵନ୍
ଭଜମାନଙ୍କର ପୁଅ ସୃଞ୍ଜୟା ଓ ବାହ୍ୟକାରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ । ବାହ୍ୟକାରୁ ବାହ୍ୟକା ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯେ ଭଗିନ୍ଯୌ ଦ୍ଵେ ସୁଷୁଵାତେ ବହୂନ୍ସୁତାନ୍ ନିମିଂ ଚ କୃମିଲଂ ଚୈଵ ଵୃଷ୍ଣିଂ ପରପୁରଂଜଯମ୍ ତେ ବାହ୍ଯକାଯାଂ ସୃଞ୍ଜଯ୍ଯାଂ ଭଜମାନାଦ୍ ଵିଜଜ୍ଞିରେ
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯେଉଁମାନେ ଭଉଣୀ ଥିଲେ, ବହୁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ — ନିମି, କ୍ରିମିଳ ଓ ବୃଷ୍ଣି, ଶତ୍ରୁ ସହର ଜିତିଥିବା । ଏହି ପୁଅମାନେ ଭଜମାନଙ୍କୁ ବାହ୍ୟକା ଓ ସୃଞ୍ଜୟାରୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଯଜ୍ଞେ ଦେଵାଵୃଧୋ ରାଜା ବନ୍ଧୂନାଂ ମିତ୍ରଵର୍ଧନଃ ଅପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଭଵଦ୍ରାଜା ଚଚାର ପରମଂ ତପଃ ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତୋ ମମ ଭୂଯାଦିତି ସ୍ପୃହନ୍
ଯଜ୍ଞରେ ଦେବାବୃଧ ରାଜା ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ବଢ଼ାଇଥିଲେ । ସେ ପୁଅ ନଥିଲେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଏହି ଆଶା କଲେ — 'ମୋତେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପୁଅ ମିଳୁ ।'
ସଂଯୋଜ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରମେଵାଥ ପର୍ଣାଶାଜଲମସ୍ପୃଶତ୍ ତଦୋପସ୍ପର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ଚକାର ପ୍ରିଯମାପଗା
ସେ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଏକ ଦର୍ବା ଶଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ଏହି ସ୍ପର୍ଶରେ ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ।
କଲ୍ଯାଣତ୍ଵାନ୍ନରପତେସ୍ ତସ୍ମୈ ସା ନିମ୍ନଗୋତ୍ତମା ଚିନ୍ତଯାଥ ପରୀତାତ୍ମା ଜଗାମାଥ ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ରାଜାଙ୍କର ଭଲ ଗୁଣ ଦେଖି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ । ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ ।
ନାଧିଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ନାରୀଂ ଯସ୍ଯାମେଵଂଵିଧଃ ସୁତଃ ଜାଯେତ ତସ୍ମାଦଦ୍ଯାହଂ ଭଵାମ୍ଯଥ ସହସ୍ରଶଃ
ମୁଁ ଏପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇପାରିବା କୌଣସି ନାରୀକୁ ଜାଣିନି । ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ହଜାର ଜଣ ନାରୀ ହେବି ।
ଅଥ ଭୂତ୍ଵା କୁମାରୀ ସା ବିଭ୍ରତୀ ପରମଂ ଵପୁଃ ଜ୍ଞାପଯାମାସ ରାଜାନଂ ତାମିଯେଷ ମହାଵ୍ରତଃ
ତାପରେ, ସେ ଅତି ଶୋଭାମୟ କୁମାରୀ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ । ରାଜା ମହାବ୍ରତ ରହି, ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ ।
ଅଥ ସା ନଵମେ ମାସି ସୁଷୁଵେ ସରିତାଂ ଵରା ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ବଭ୍ରୁଂ ଦେଵାଵୃଧାନ୍ନୃପାତ୍
ନବମ ମାସରେ, ସରିତାମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ ଦେବାବୃଧ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପୁଅ ବଭ୍ରୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଅନୁଵଂଶେ ପୁରାଣଜ୍ଞା ଗାଯନ୍ତୀତି ପରିଶ୍ରୁତମ୍ ଗୁଣାନ୍ଦେଵାଵୃଧସ୍ଯାପି କୀର୍ତଯନ୍ତୋ ମହାତ୍ମନଃ
ପୁରାଣ ଜଣା ଲୋକମାନେ ବଂଶର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣିଷ ଦେଵାବୃଧଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଓ ମହାତ୍ମାତ୍ୱକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଗାଇଥିବା ଯଥାପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯଥୈଵ ଶୃଣୁମୋ ଦୂରାଦ୍ ଅପଶ୍ଯାମସ୍ ତଥାନ୍ତିକାତ୍ ବଭ୍ରୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦେଵୈର୍ଦେଵାଵୃଧଃ ସମଃ
ଯେପରି ଆମେ ଦୂରରୁ ଶୁଣି ନିକଟରୁ ଦେଖିପାରୁ, ସେପରି ବଭ୍ରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେଵାବୃଧଙ୍କ ପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ।
ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚ ପୂର୍ଵପୁରୁଷାଃ ସହସ୍ରାଣି ଚ ସପ୍ତତିଃ ଏତେ ଽମୃତତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ବଭ୍ରୋର୍ ଦେଵାଵୃଧାନ୍ନୃପ
ପୂର୍ବ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଠାରୁ ସଠି ଓ ସତର ହଜାର ଲୋକ, ରାଜା, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେଵାବୃଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଵା ଦାନପତିର୍ ଵୀରୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଶ୍ଚ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ରୂପଵାନ୍ସୁମହାତେଜାଃ ଶ୍ରୁତଵୀର୍ଯଧରସ୍ତଥା
ସେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଦାନର ମହାପତି ଥିଲେ, ଶୂର ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଥିଲା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଥିଲା, ଦେଖିବାରେ ରୂପବାନ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରୁତି ଓ ବୀରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଥ କଙ୍କସ୍ଯ ଦୁହିତା ସୁଷୁଵେ ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍ କୁକୁରଂ ଭଜମାନଂ ଚ ଶଶିଂ କମ୍ବଲବର୍ହିଷମ୍
ତାପରେ କଙ୍କଙ୍କର ଝିଅ ଚାରିଟିଏ ପୁଅ ପଇଦା କଲେ—କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶଶି ଓ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ।
କୁକୁରସ୍ଯ ସୁତୋ ଵୃଷ୍ଣିର୍ ଵୃଷ୍ଣେସ୍ତୁ ତନଯୋ ଧୃତିଃ କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାଥ ତୈତ୍ତିରିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
କୁକୁରଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବୃଷ୍ଣି, ବୃଷ୍ଣିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ଧୃତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ତୈତ୍ତିରି।
ତସ୍ଯାସୀତ୍ତନୁଜଃ ସର୍ପୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୁତ୍ରୋ ନଲଃ କିଲ ଖ୍ଯାଯତେ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ସ ନନ୍ଦନୋ ଦରଦୁନ୍ଦୁଭିଃ
ତୈତ୍ତିରିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ସର୍ପ, ସର୍ପଙ୍କର ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ନଳ, ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଦରଦୁନ୍ଦୁଭି।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵିତତେ ଯଜ୍ଞେ ଅଭିଜାତଃ ପୁନର୍ଵସୁଃ ଅଶ୍ଵମେଧଂ ଚ ପୁତ୍ରାର୍ଥମ୍ ଆଜହାର ନରୋତ୍ତମଃ
ସେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ପୁନର୍ବସୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷ ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଽତିରାତ୍ରସ୍ଯ ସଭାମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ ଅତସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍କର୍ମଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଵା ଦାତା ପୁନର୍ଵସୁଃ
ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ସଭା ମଧ୍ୟରୁ, ଏକ ଜ୍ଞାନୀ, କର୍ମଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଓ ଦାନୀ ପୁନର୍ବସୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାସୀତ୍ ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ବଭୂଵାଵିଜିତଂ କିଲ ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକୀ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତଂ ମାତେମତାଂ ଵର
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଝିଅ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଅବିଜିତ ଓ ଆହୁକ; ଆହୁକୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଇମାଂଶ୍ଚୋଦାହରନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରତି ତମାହୁକମ୍ ସୋପାସଙ୍ଗାନୁକର୍ଷାଣାଂ ସଧ୍ଵଜାନାଂ ଵରୂଥିନାମ୍
ଏଠାରେ ଆହୁକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସହାୟ, ଅନୁୟାୟୀ, ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଓ ସେନାପତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।
ରଥାନାଂ ମେଘଘୋଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ ନାସତ୍ଯଵାଦୀ ନାତେଜା ନାଯଜ୍ଵା ନାସହସ୍ରଦଃ
ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନଥିଲେ, କେହି ଶକ୍ତିହୀନ ନଥିଲେ, କେହି ଯଜ୍ଞ କରିନଥିଲେ ନାହିଁ, କେହି ହଜାର ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ ନାହିଁ।
ନାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯଵିଦ୍ଵାନ୍ ହି ଯୋ ଭୋଜେଷ୍ଵଭ୍ଯଜାଯତ ଆହୁକସ୍ଯ ଭୃତିଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵୈ ତଦୁଚ୍ଯତେ
ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଅପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ; ଆହୁକଙ୍କର ସେବା ପାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କୁହାଯାଏ।
ଆହୁକଶ୍ଚାପ୍ଯଵନ୍ତୀଷୁ ସ୍ଵସାରଂ ଚାହୁକୀଂ ଦଦୌ ଆହୁକାତ୍କାଶ୍ଯଦୁହିତା ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ ସମସୂଯତ
ଆହୁକ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଅବନ୍ତୀରେ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ; ଆହୁକା, କାଶ୍ୟଙ୍କର ଝିଅ, ଦୁଇଟି ପୁଅ ପଇଦା କଲେ।
ଦେଵକଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ଦେଵଗର୍ଭସମାଵ୍ ଉଭୌ ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତା ଵୀରା ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ
ଦେଵକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦେବତା ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦେଵକଙ୍କର ଶୂରା ଝିଅମାନେ, ଦେବତାମାନେ ପରି, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଦେଵଵାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ସୁଦେଵୋ ଦେଵରକ୍ଷିତଃ ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତାସନ୍ ଵସୁଦେଵାଯ ତା ଦଦୌ
ଦେଵବାନ, ଉପଦେଵ, ସୁଦେଵ ଓ ଦେଵରକ୍ଷିତ; ସେମାନଙ୍କର ସାତି ଝିଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଦେଵକୀ ଶ୍ରୁତଦେଵୀ ଚ ମିତ୍ରଦେଵୀ ଯଶୋଧରା ଶ୍ରୀଦେଵୀ ସତ୍ଯଦେଵୀ ଚ ସୁତାପୀ ଚେତି ସପ୍ତମୀ
ଦେଵକୀ, ଶ୍ରୁତଦେଵୀ, ମିତ୍ରଦେଵୀ, ଯଶୋଧରା, ଶ୍ରୀଦେଵୀ, ସତ୍ୟଦେଵୀ ଓ ସୁତାପୀ—ଏହି ସାତି ଝିଅ।
ନଵୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସୁତାଃ କଂସସ୍ତେଷାଂ ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଶ୍ଚ ସୁନାମା ଚ କଙ୍କଃ ଶଙ୍କୁଶ୍ଚ ଭୂଯସଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ; କଂସ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ତାପରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଙ୍କ ଓ ଶଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଅଜଭୂ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧମୁଷ୍ଟିଃ ସୁମୁଷ୍ଟିଦଃ ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ପଞ୍ଚାସନ୍ କଂସା କଂସଵତୀ ତଥା
ଅଜଭୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧମୁଷ୍ଟି ଓ ସୁମୁଷ୍ଟିଦ — ଏମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ଭଉଣୀ ଥିଲେ; କଂସା, କଂସବତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଭଉଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସୁତନ୍ତୂ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲୀ ଚ କଙ୍କା ଚେତି ଵରାଙ୍ଗନାଃ ଉଗ୍ରସେନଃ ସହାପତ୍ଯୋ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଃ କୁକୁରୋଦ୍ଭଵଃ
ସୁତନ୍ତୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳୀ ଓ କଙ୍କା — ଏମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଜନନୀମାନେ। ଏଭଳି ଉଗ୍ରସେନ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ କୁକୁର ବଂଶର ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି।