ତୁଷ୍ଟସ୍ତେ ଽହଂ ଶରାନ୍ଦଦ୍ମି ଅକ୍ଷଯାନ୍ସର୍ଵତୋମୁଖାନ୍ ଯେ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତା ଜ୍ଵଲିଷ୍ଯନ୍ତି ମମ ତେଜଃସମନ୍ଵିତାଃ
"ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ଅପରିମିତ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ଶର ଦେଉଛି। ସେଗୁଡିକୁ ଯେଉଁଠି ଫିଙ୍ଗାଯିବ, ସେଠି ମୋ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିବ।"
ଆଵିଷ୍ଟା ମମ ତେଜୋଭିଃ ଶୋଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଥାଵରାନ୍ ଶୁଷ୍କାନ୍ ଭସ୍ମୀକରିଷ୍ଯନ୍ତି ତେନ ତୃପ୍ତିର୍ନରାଧିପ
"ମୋ ତେଜରେ ଭରିତ ହୋଇ, ସେ ଶରଗୁଡିକ ଅଚଳ ଜିନିଷକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବେ; ଶୁଷ୍କ ଜିନିଷକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବେ। ଏହିପରି, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ହେବ।"
ତତଃ ଶରାଂସ୍ତଦାଦିତ୍ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅର୍ଜୁନାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତ ତତୋ ଦଦାହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ସ୍ଥାଵରାନ୍ ସର୍ଵମେଵ ଚ
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେ ଶରଗୁଡିକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଆଗକୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ଅଚଳ ଜିନିଷକୁ ଦହିଦେଲେ।
ଗ୍ରାମାଂସ୍ତଥାଶ୍ରମାଂଶ୍ଚୈଵ ଘୋଷାଣି ନଗରାଣି ଚ ତପୋଵନାନି ରମ୍ଯାଣି ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ଗ୍ରାମ, ଆଶ୍ରମ, ଗୋଖାଟ, ନଗର, ରମଣୀୟ ତପୋବନ, ଜଙ୍ଗଲ, ଉପବନ— ସମସ୍ତକୁ ସେ ଦହିଦେଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରାଚୀମନ୍ଵଦହତ୍ ତତଃ ସର୍ଵାଂ ସ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ନିର୍ଵୃକ୍ଷା ନିସ୍ତୃଣା ଭୂମିର୍ ହତା ଘୋରେଣ ତେଜସା
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଦହିଦେଲେ, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ। ଭୂମି ଗଛ ଓ ଘାସ ହିନ୍ନ, ଭୟଙ୍କର ତେଜରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଆପଵୋ ଜଲମାସ୍ଥିତଃ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତ୍ରାସ୍ତେ ସ ମହାନୃଷିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତାହାରେ ବସିଥିଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵ୍ରତେ ମହାତେଜା ଉଦତିଷ୍ଠଂସ୍ତପୋଧନଃ ସୋ ଽପଶ୍ଯଦାଶ୍ରମଂ ଦଗ୍ଧମ୍ ଅର୍ଜୁନେନ ମହାମୁନିଃ
ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ତପସ୍ବୀ ଉଠି, ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦହି ଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
କ୍ରୋଧାଚ୍ଛଶାପ ରାଜର୍ଷିଂ କୀର୍ତିତଂ ଵୋ ଯଥା ମଯା କ୍ରୋଷ୍ଟୋଃ ଶୃଣୁତ ରାଜର୍ଷେର୍ ଵଂଶମୁତ୍ତମପୌରୁଷମ୍
କ୍ରୋଧରେ ମହାମୁନି ରାଜା ଋଷିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଯେପରି ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ କହିଛି। ଏବେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁ ରାଜା ଋଷିଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଯସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ସମ୍ଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷ୍ଣିକୁଲୋଦ୍ଵହଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୋରେଵାଭଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଵୃଜିନୀଵାନ୍ମହାରଥଃ
ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୃଜିନୀବାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ।
ଵୃଜିନୀଵତଶ୍ଚ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂତ୍ ସ୍ଵାହୋ ନାମ ମହାବଲଃ ସ୍ଵାହପୁତ୍ରୋ ଽଭଵଦ୍ ରାଜନ୍ ରୁଷଙ୍ଗୁର୍ ଵଦତାଂ ଵରଃ
ବୃଜିନୀବାନଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା, ନାମ ସ୍ୱାହା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ରୁଷଙ୍ଗୁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବକ୍ତା।
ସ ତୁ ପ୍ରସୂତିମିଚ୍ଛନ୍ ଵୈ ରୁଷଙ୍ଗୁଃ ସୌମ୍ଯମାତ୍ମଜମ୍ ଚିତ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରରଥଶ୍ଚାସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ କର୍ମଭିରନ୍ଵିତଃ
ରୁଷଙ୍ଗୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସନ୍ତାନ ଚାହି, ଏକ ସାଧୁ ସ୍ୱଭାବର ପୁଅ ଚିତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଚିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଚିତ୍ରରଥ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶସ୍ତ।
ଅଥ ଚୈତ୍ରରଥିଵୀରୋ ଜଜ୍ଞେ ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣଃ ଶଶବିନ୍ଦୁରିତି ଖ୍ଯାତଶ୍ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ବଭୂଵ ହ
ତାପରେ ଚିତ୍ରରଥୀ ନାମକ ବୀର ଜନ୍ମ ହେଲେ, ବିଶାଳ ଦାନଶୀଳ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ, ଯିଁଠି ଶଶବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଚକ୍ରବର୍ତୀ ହେଲେ।
ଅତ୍ରାନୁଵଂଶଶ୍ଲୋକୋ ଽଯଂ ଗୀତସ୍ ତସ୍ମିନ୍ପୁରାଭଵତ୍ ଶଶବିନ୍ଦୋସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତାନାମ୍ ଅଭଵଚ୍ଛତମ୍
ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ଦିନର ବଂଶ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଯାଇଛି: ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଏକ ଶତ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶତ ଥିଲେ।
ଧୀମତାଂ ଚାଭିରୂପାଣାଂ ଭୂରିଦ୍ରଵିଣତେଜସାମ୍ ତେଷାଂ ଶତପ୍ରଧାନାନାଂ ପୃଥୁସାହ୍ଵା ମହାବଲାଃ
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ବହୁ ଧନ-ତେଜର ମାଲିକ। ସେ ଶତ ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥୁସାହ୍ୱ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ପୃଥୁଶ୍ରଵାଃ ପୃଥୁଯଶାଃ ପୃଥୁଧର୍ମା ପୃଥୁଂଜଯଃ ପୃଥୁକୀର୍ତିଃ ପୃଥୁମନା ରାଜାନଃ ଶଶବିନ୍ଦଵଃ
ପ୍ରଥୁଶ୍ରବା, ପ୍ରଥୁୟଶା, ପ୍ରଥୁଧର୍ମା, ପ୍ରଥୁଂଜୟ, ପ୍ରଥୁକୀର୍ତି, ପ୍ରଥୁମନା ଓ ଶଶବିନ୍ଦୁ ନାମକ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ।
ଶଂସନ୍ତି ଚ ପୁରାଣଜ୍ଞାଃ ପୃଥୁଶ୍ରଵସମୁତ୍ତମମ୍ ଅନ୍ତରସ୍ଯ ସୁଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସୁଯଜ୍ଞସ୍ତନଯୋ ଽଭଵତ୍
ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ପ୍ରଥୁଶ୍ରବା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଉଶନା ତୁ ସୁଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯୋ ରକ୍ଷନ୍ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ ଆଜହାରାଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଶତମୁତ୍ତମଧାର୍ମିକଃ
ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଉଶନା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଧର୍ମପରାୟଣ ହୋଇ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ତିତିକ୍ଷୁରଭଵତ୍ପୁତ୍ର ଔଶନଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ ମରୁତ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ତନଯୋ ରାଜର୍ଷୀଣାମନୁତ୍ତମଃ
ଉଶନାଙ୍କ ପୁଅ ତିତିକ୍ଷୁ, ଯାହାକୁ ଶତ୍ରୁତାପନ କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ମରୁତ୍ତ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଋଷି ଥିଲେ।
ଆସୀନ୍ମରୁତ୍ତତନଯୌ ଵୀରଃ କମ୍ବଲବର୍ହିଷଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ରୁକ୍ମକଵଚୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍କମ୍ବଲବର୍ହିଷଃ
ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ନାମକ ବୀର ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁକ୍ମକବଚ, ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ସୁନା କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ରୁକ୍ମକଵଚଃ ପରାନ୍କଵଚଧାରିଣଃ ଧନ୍ଵିନୋ ଵିଵିଧୈର୍ବାଣୈର୍ ଅଵାପ୍ଯ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ରୁକ୍ମକବଚ ଅନ୍ୟ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଧନୁର୍ଧରମାନେଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵମେଧେ ଦଦୌ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଯଜ୍ଞେ ତୁ ରୁକ୍ମକଵଚଃ କଦାଚିତ୍ପରଵୀରହା
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିଲେ; ଯଜ୍ଞରେ ରୁକ୍ମକବଚ କେବେକେବେ ଶତ୍ରୁ ବୀରମାନେଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ।
ଜଜ୍ଞିରେ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ମହାଵୀର୍ଯା ଧନୁର୍ଭୃତଃ ରୁକ୍ମେଷୁଃ ପୃଥୁରୁକ୍ମଶ୍ଚ ଜ୍ଯାମଘଃ ପରିଘୋ ହରିଃ
ପାଞ୍ଚଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ: ରୁକ୍ମେଷୁ, ପ୍ରଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପରିଘ ଓ ହରି।
ପରିଘଂ ଚ ହରିଂ ଚୈଵ ଵିଦେହେ ଽସ୍ଥାପଯତ୍ପିତା ରୁକ୍ମେଷୁରଭଵଦ୍ରାଜା ପୃଥୁରୁକ୍ମସ୍ତଦାଶ୍ରଯଃ
ପିତା ପରିଘ ଓ ହରିଙ୍କୁ ଭିଦେହ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଥିଲେ; ରୁକ୍ମେଷୁ ରାଜା ହେଲେ, ପ୍ରଥୁରୁକ୍ମ ତାଙ୍କ ସହାୟକ ହେଲେ।
ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ରାଜ୍ଯାଜ୍ ଜ୍ଯାମଘସ୍ତୁ ତଦାଶ୍ରମେ ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ଚାଶ୍ରମସ୍ଥଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେନାଵବୋଧିତଃ
ଜ୍ୟାମଘ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଛାଡି ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଆଶ୍ରମବାସୀ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ।
ଜଗାମ ଧନୁରାଦାଯ ଦେଶମନ୍ଯଂ ଧ୍ଵଜୀ ରଥୀ ନର୍ମଦାଂ ନୃପ ଏକାକୀ କେଵଲଂ ଵୃତ୍ତିକାମତଃ
ଧନୁ ନେଇ, ରାଜା ଏକା ଚାରିଅଁ, ଜୀବିକା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇ, ଧ୍ୱଜ ଓ ରଥ ନେଇ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ଋକ୍ଷଵନ୍ତଂ ଗିରିଂ ଗତ୍ଵା ଭୁକ୍ତମନ୍ଯୈରୁପାଵିଶତ୍ ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯାଭଵଦ୍ଭାର୍ଯା ଚୈତ୍ରା ପରିଣତା ସତୀ
ଋକ୍ଷବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ; ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଚୈତ୍ରା, ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ଅପୁତ୍ରୋ ନ୍ଯଵସଦ୍ରାଜା ଭାର୍ଯାମନ୍ଯାଂ ନ ଵିନ୍ଦତ ତସ୍ଯାସୀଦ୍ଵିଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତ୍ର କନ୍ଯାମଵାପ୍ଯ ସଃ
ରାଜା ପୁଅ ବିନା ବସିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଏକ କନ୍ୟା ପାଇଲେ।
ଭାର୍ଯାମୁଵାଚ ସଂତ୍ରାସାତ୍ ସ୍ନୁଷେଯଂ ତେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ଏଵମୁକ୍ତାବ୍ରଵୀଦେନଂ କସ୍ଯ ଚେଯଂ ସ୍ନୁଷେତି ଚ
ଭୟରେ ସେ ପତ୍ନୀକୁ କହିଲେ, 'ଏହି ଶୁଚିସ୍ମିତା କନ୍ୟା ତୁମର ଜାଇଁ ହେଉ।' ଏହିପରି କୁହିବାପରେ, ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ଏହି କନ୍ୟା କାହାର ଜାଇଁ?'
ଯସ୍ତେ ଜନିଷ୍ଯତେ ପୁତ୍ରସ୍ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ତସ୍ମାତ୍ସା ତପସୋଗ୍ରେଣ କନ୍ଯାଯାଃ ସମ୍ପ୍ରସୂଯତ
'ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ଏହି କନ୍ୟା ତାହାର ପତ୍ନୀ ହେବ।' ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ଵିଦର୍ଭଂ ସୁଭଗା ଚୈତ୍ରା ପରିଣତା ସତୀ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାଂ ଚ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସ ସ୍ନୁଷାଯାଂ କ୍ରଥକୈଶିକୌ ଲୋମପାଦଂ ତୃତୀଯଂ ତୁ ପୁତ୍ରଂ ପରମଧାର୍ମିକମ୍
ସୁଭଗା ଚୈତ୍ରା, ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ଏକ ପୁଅ ଭାବରେ ବିଦର୍ଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ରାଜା ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ରାଜକନ୍ୟାରେ କ୍ରଥକୈଶିକ ଓ ଲୋମପାଦ ଦୁଇ ପୁଅ ଓ ତୃତୀୟ ପରମଧର୍ମିକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।