ଏଷ ନାଗଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ କର୍କୋଟକସୁତଂ ଜିତ୍ଵା ପୁର୍ଯାଂ ତତ୍ର ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଏହି ମହାତ୍ୱାଳୁକ ମହିଷ୍ମତୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟକଙ୍କ ପୁଅକୁ ଜିତି, ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ଦେଲେ ।
ଏଷ ଵେଗଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ଭଜେତ ଵୈ କ୍ରୀଡନ୍ନେଵ ସୁଖୋଦ୍ଭିନ୍ନଃ ପ୍ରତିସ୍ରୋତୋ ମହୀପତିଃ
ଏହି ରାଜା ବର୍ଷାକାଳରେ ସମୁଦ୍ରର ତୀବ୍ର ଧାରାକୁ ମଜା କରି କାଟିଯାଉଥିଲେ, ବିପରୀତ ପ୍ରବାହରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।
ଲଲତା କ୍ରୀଡତା ତେନ ପ୍ରତିସ୍ରଗ୍ଦାମମାଲିନୀ ଊର୍ମିଭ୍ରୁକୁଟିସଂତ୍ରାସାଚ୍ ଚକିତାଭ୍ଯେତି ନର୍ମଦା
ସେ ତଟରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗର ଭୃକୁଟିରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନର୍ମଦା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆସିଥିଲା ।
ଏକୋ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ଵଗାହେ ସ ମହାର୍ଣଵମ୍ କରୋତ୍ଯୁଦ୍ଵୃତ୍ତଵେଗାଂ ତୁ ନର୍ମଦାଂ ପ୍ରାଵୃଡୁଦ୍ଧତାମ୍
ସେ ଏକାକି ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବର୍ଷାରେ ବଢ଼ିଯାଇଥିବା ନର୍ମଦାକୁ ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଦେଇଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରେଣ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣେ ମହୋଦଧୌ ଭଵନ୍ତ୍ଯତୀଵ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଃ ପାତାଲସ୍ଥା ମହାସୁରାଃ
ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ପାତାଳରେ ଥିବା ମହା ଦାନବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଜନ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।
ଚୂର୍ଣୀକୃତମହାଵୀଚିଲୀନମୀନମହାତିମିମ୍ ମାରୁତାଵିଦ୍ଧଫେନୌଘମ୍ ଆଵର୍ତାକ୍ଷିପ୍ତଦୁଃସହମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥି, ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ, ମାଛ ଓ ତିମିଙ୍ଗିଲାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇ, ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ଫେନ ଚାଲିଯାଏ, ଏହା ଅପାରଗମ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।
କରୋତ୍ଯାଲୋଡଯନ୍ନେଵ ଦୋଃସହସ୍ରେଣ ସାଗରମ୍ ମନ୍ଦରକ୍ଷୋଭଚକିତା ହ୍ଯ୍ ଅମୃତୋତ୍ପାଦଶଙ୍କିତାଃ
ସେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିବା ପରି ଉଲଟାଇଦିଅନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମନ୍ଦରାଚଳ ମଥନ ସମୟର ଭୟରେ ଅମୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଭାବନ୍ତି ।
ତଦା ନିଶ୍ଚଲମୂର୍ଧାନୋ ଭଵନ୍ତି ଚ ମହୋରଗାଃ ସାଯାହ୍ନେ କଦଲୀଖଣ୍ଡା ନିର୍ଵାତସ୍ତିମିତା ଇଵ
ତାବେଳେ ମହାନାଗମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କଦଳୀ ଗଛ ଯେପରି ବାତାସରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ।
ଏଵଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଧନୁର୍ଜ୍ଯାଯାମ୍ ଉତ୍ସିକ୍ତଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ ଲଙ୍କାଯାଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତୁ ସବଲଂ ରାଵଣଂ ବଲାତ୍
ଏପରି ଧନୁଷ ରେ ତାର ଚ଼଼ାଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଅଗ୍ନିବାଣ ଲଗାଇ, ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଶକ୍ତିବଳରେ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚାନୀଯ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ବବନ୍ଧ ଚ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ହ୍ଯ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ସଂପ୍ରସାଦଯନ୍
ଜିତି ଏବଂ ବାନ୍ଧି ନେଇ, ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ଆଣି ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ; ପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଗଲେ ।
ମୁମୋଚ ରକ୍ଷଃ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନେହ ସାନ୍ତ୍ଵିତମ୍ ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ବଭୂଵ ଜ୍ଯାତଲସ୍ଵନଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପରେ ରାକ୍ଷସକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ହଜାରଟି ହାତରୁ ଧନୁଷ ତାରର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା ।
ଯୁଗାନ୍ତାଭ୍ରସହସ୍ରସ୍ଯ ଆସ୍ଫୋଟସ୍ତ୍ଵଶନେରିଵ ଅହୋ ବତ ଵିଧେର୍ଵୀର୍ଯଂ ଭାର୍ଗଵୋ ଽଯଂ ଯଦାଛିନତ୍
ଏହା ଯୁଗ ଶେଷରେ ହଜାର ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରର ବଜ୍ର ଭଳି ଲାଗିଥିଲା; ହାଁ, ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ଏପରି, ଯେ ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଦେଲେ ।
ତଦ୍ଵୈ ସହସ୍ରଂ ବାହୂନାଂ ହେମତାଲଵନଂ ଯଥା ଯତ୍ରାପଵସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହ୍ଯ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ଶପ୍ତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେହି ହଜାରଟି ହାତ, ସୁନାର ତାଳ ଗଛ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ସେଠାରେ କାଟିଦିଆଗଲା; କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧଂ ଵୈ ଵିଶ୍ରୁତଂ ମମ ହୈହଯ ତସ୍ମାତ୍ତେ ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ କୃତମନ୍ଯୋ ହରିଷ୍ଯତି
ହେ ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଜଳାଇଥିଲା; ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ ଅନ୍ୟ ଜଣେ କରିବେ ଏବଂ ତୁମଠାରୁ ନେଇଯିବେ ।
ଛିତ୍ତ୍ଵା ବାହୁସହସ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଥମଂ ତରସା ବଲୀ ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ସ ଵଧିଷ୍ଯତି ଭାର୍ଗଵ
ପ୍ରଥମେ ତୁମର ହଜାରଟି ହାତ ଶକ୍ତିରେ କାଟିଦେବେ, ଏବଂ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ ।
ତସ୍ଯ ରାମସ୍ତଦା ତ୍ଵ୍ ଆସୀନ୍ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶାପେନ ଧୀମତଃ ଵରଶ୍ଚୈଵ ତୁ ରାଜର୍ଷେଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଵୃତଃ ପୁରା
ସେ ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା; ଏହି ବର ରାଜା ଋଷି ପୂର୍ବରୁ ନିଜେ ଚୟନ କରିଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀତ୍ ପଞ୍ଚ ତତ୍ର ମହାରଥାଃ କୃତାସ୍ତ୍ରା ବଲିନଃ ଶୂରା ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ମହାବଲାଃ
ତାଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ମହାରଥୀ, ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିର ଥିଲେ ।
ଶୂରସେନଶ୍ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁସ୍ତଥୈଵ ଚ ଜଯଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ଵୈକର୍ତା ଅଵନ୍ତିଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ହେ ନରପତି, ଶୂରସେନ, ଶୂର, ଧୃଷ୍ଟ, କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରି, ଜୟଧ୍ୱଜ, ବୈକର୍ତା ଏବଂ ଅବନ୍ତି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ।
ଜଯଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତାଲଜଙ୍ଘୋ ମହାବଲଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯେଵ ତାଲଜଙ୍ଘା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ
ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଳଜଙ୍ଘ; ତାଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଳଜଙ୍ଘ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ତେଷାଂ ପଞ୍ଚ କୁଲାଃ ଖ୍ଯାତା ହୈହଯାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ଵୀତିହୋତ୍ରାଶ୍ଚ ଶାର୍ଯାତୋ ଭୋଜାଶ୍ଚାଵନ୍ତଯସ୍ତଥା
ସେହି ମହାତ୍ମା ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଟି କୁଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ: ବୀତିହୋତ୍ର, ଶାର୍ୟାତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି ଏବଂ ବୃତିହୋତ୍ର ।
କୁଣ୍ଡିକେରାଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତାସ୍ ତାଲଜଙ୍ଘାସ୍ ତଥୈଵ ଚ ଵୀତିହୋତ୍ରସୁତଶ୍ଚାପି ଆନର୍ତୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ଦୁର୍ଜେଯସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବଭୂଵ ମିତ୍ରକର୍ଶନଃ
ବୀର କୁଣ୍ଡିକେର ଓ ତାଳଜଙ୍ଘମାନେ ଥିଲେ; ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ଆନର୍ତ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ମିତ୍ରକର୍ଷଣ ।
ସଦ୍ଭାଵେନ ମହାରାଜ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍ କାର୍ତଵୀର୍ଯାର୍ଜୁନୋ ନାମ ରାଜା ବାହୁସହସ୍ରଵାନ୍
ସତ୍ୟ ଭାବରେ, ହେ ମହାରାଜା, ବାହୁସହସ୍ରୀ କାର୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ନାମକ ରାଜା ଧର୍ମରେ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ଯେନ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତା ଧନୁଷା ନିର୍ଜିତା ମହୀ ଯସ୍ତସ୍ଯ କୀର୍ତଯେନ୍ନାମ କଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ
ଯିଏ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମିକୁ ଜିତିଥିଲେ; ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ମାନବ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ ।
ନ ତସ୍ଯ ଵିତ୍ତନାଶଃ ସ୍ଯାନ୍ ନଷ୍ଟଂ ଚ ଲଭତେ ପୁନଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଯୋ ଜନ୍ମ କଥଯେଦିହ ଧୀମତଃ ଯଥାଵତ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟପୂତାତ୍ମା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାଙ୍କର ଧନ ନଷ୍ଟ ହେବା ନାହିଁ, ନଷ୍ଟ ହେଲା ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ମିଳିଯିବ; ଯିଏ ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଧୀର କାର୍ତବୀର୍ୟଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା କହେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ।
କିମର୍ଥଂ ତଦ୍ଵନଂ ଦଗ୍ଧମ୍ ଆପଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯେଣ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ସୂତ ପ୍ରବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
କାର୍ତବୀର୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ମହାତ୍ମା ଆପବଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଳାଇଥିଲେ? ସୂତ, ସତ୍ୟ କଥା କହ ।
ରକ୍ଷିତା ସ ତୁ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରଜାନାମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ସ କଥଂ ରକ୍ଷିତା ଭୂତ୍ଵା ଅଦହତ୍ତତ୍ତପୋଵନମ୍
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ସେ ରାଜା ଋଷି ପ୍ରଜାଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ ଥିଲେ; ତେବେ, ସେ ରକ୍ଷାକାରୀ ହୋଇ, କିପରି ସେ ପବିତ୍ର ତପୋବନକୁ ଜଳାଇଦେଲେ?
ଆଦିତ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜରୂପେଣ କାର୍ତଵୀର୍ଯମୁପସ୍ଥିତଃ ତୃପ୍ତିମେକାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛସ୍ଵ ଆଦିତ୍ଯୋ ଽହଂ ନରେଶ୍ଵର
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱିଜରୂପ ଧରି କାର୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା, ମୋତେ ଏକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦିଅ।"
ଭଗଵନ୍କେନ ତୃପ୍ତିସ୍ତେ ଭଵତ୍ଯେଵ ଦିଵାକର କୀଦୃଶଂ ଭୋଜନଂ ଦଦ୍ମି ହୁତ୍ଵା ତୁ ଵିଦଧାମ୍ଯହମ୍
ରାଜା କହିଲେ, "ଭଗବନ୍, କେମିତି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇବେ? କେଉଁ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦେବି? ଯାହା ଆପଣ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ହୋମ କରି ଦେବି।"
ସ୍ଥାଵରଂ ଦେହି ମେ ସର୍ଵମ୍ ଆହାରଂ ଦଦତାଂ ଵର ତେନ ତୃପ୍ତୋ ଭଵେଯଂ ଵୈ ସା ମେ ତୃପ୍ତିର୍ହି ପାର୍ଥିଵ
"ମୋତେ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ଦିଅ, ଦାନ କରିବାରେ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହା ଦେଲେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି; ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମୋ ପାଇଁ, ରାଜା।"
ନ ଶକ୍ଯାଃ ସ୍ଥାଵରାଃ ସର୍ଵେ ତେଜସା ଚ ବଲେନ ଚ ନିର୍ଦଗ୍ଧୁଂ ତପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେନ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଣମାମ୍ଯହମ୍
"ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ଜିନିଷ ଦହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।"