ଜଜ୍ଞେ ବାହୁସହସ୍ରଂ ଵୈ ଇଚ୍ଛତସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ ରଥୋ ଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞ ଇତ୍ଯେଵମନୁଶୁଶ୍ରୁମ
ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହଜାର ହଜାର ବାହୁ ଜନ୍ମ ନେଲା । ତାଙ୍କର ରଥ ଓ ଧ୍ୱଜ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ।
ଦଶ ଯଜ୍ଞସହସ୍ରାଣି ରାଜ୍ଞାଂ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଵୈ ତଦା ନିରର୍ଗଲାନି ଵୃତ୍ତାନି ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକରେ ଦଶ ହଜାର ଯଜ୍ଞ ଅବାଧରେ କରିଥିଲେ ବୋଲି କହାଯାଏ ।
ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞା ମହାରାଜ୍ଞସ୍ ତସ୍ଯାସନ୍ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ ସର୍ଵେ କାଞ୍ଚନଯୂପାସ୍ତେ ସର୍ଵାଃ କାଞ୍ଚନଵେଦିକାଃ
ସେ ମହାରାଜଙ୍କର ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦାନରେ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା । ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ସୁନାର ଯୂପ ଓ ସୁନାର ବେଦି ଥିଲା ।
ସର୍ଵେ ଦେଵୈଃ ସମଂ ପ୍ରାପ୍ତୈର୍ ଵିମାନସ୍ଥୈରଲଂକୃତାଃ ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ନିତ୍ଯମେଵୋପଶୋଭିତାଃ
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ରଥରେ ଆସି ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସବୁବେଳେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଜଗୌ ଗାଥାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ନାରଦସ୍ତଥା କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ ମହିମାନଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ
ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରଦ ରାଜା ତାଙ୍କର ମହିମା ଦେଖି ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ ।
ନ ନୂନଂ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଗତିଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ଯଜ୍ଞୈର୍ଦାନୈସ୍ତପୋଭିଶ୍ଚ ଵିକ୍ରମେଣ ଶ୍ରୁତେନ ଚ
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରଭାବ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ ।
ସ ହି ସପ୍ତସୁ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଖଡ୍ଗୀ ଚକ୍ରୀ ଶରାସନୀ ରଥୀ ଦ୍ଵୀପାନ୍ଯନୁଚରନ୍ ଯୋଗୀ ପଶ୍ଯତି ତସ୍କରାନ୍
ସେ ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି, ରଥରେ ଚଢି, ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗୀ ଭାବେ ଚୋରମାନେ ଉପରେ ନଜର ରଖିଥିଲେ ।
ପଞ୍ଚାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ସ ନରାଧିପଃ ସ ସର୍ଵରତ୍ନସମ୍ପୂର୍ଣଶ୍ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ବଭୂଵ ହ
ସେ ନରପତି ପଞ୍ଚାଶୀ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ ।
ସ ଏଵ ପଶୁପାଲୋ ଽଭୂତ୍ କ୍ଷେତ୍ରପାଲଃ ସ ଏଵ ହି ସ ଏଵ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଯୋଗିତ୍ଵାଦର୍ଜୁନୋ ଽଭଵତ୍
ସେ ନିଜେ ପଶୁପାଳ ହେଲେ, କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ବର୍ଷା ଆଣୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ହେଲେ ।
ଯୋ ଽସୌ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ଜ୍ଯାଘାତକଠିନତ୍ଵଚା ଭାତି ରଶ୍ମିସହସ୍ରେଣ ଶାରଦେନେଵ ଭାସ୍କରଃ
ଧନୁଷ ତାଣିବାରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ କଠିନ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେ ଶରଦ୍ ରବିର ପରି ହଜାର କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ ।
ଏଷ ନାଗଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ କର୍କୋଟକସୁତଂ ଜିତ୍ଵା ପୁର୍ଯାଂ ତତ୍ର ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଏହି ମହାତ୍ୱାଳୁକ ମହିଷ୍ମତୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟକଙ୍କ ପୁଅକୁ ଜିତି, ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ଦେଲେ ।
ଏଷ ଵେଗଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ଭଜେତ ଵୈ କ୍ରୀଡନ୍ନେଵ ସୁଖୋଦ୍ଭିନ୍ନଃ ପ୍ରତିସ୍ରୋତୋ ମହୀପତିଃ
ଏହି ରାଜା ବର୍ଷାକାଳରେ ସମୁଦ୍ରର ତୀବ୍ର ଧାରାକୁ ମଜା କରି କାଟିଯାଉଥିଲେ, ବିପରୀତ ପ୍ରବାହରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।
ଲଲତା କ୍ରୀଡତା ତେନ ପ୍ରତିସ୍ରଗ୍ଦାମମାଲିନୀ ଊର୍ମିଭ୍ରୁକୁଟିସଂତ୍ରାସାଚ୍ ଚକିତାଭ୍ଯେତି ନର୍ମଦା
ସେ ତଟରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗର ଭୃକୁଟିରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନର୍ମଦା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆସିଥିଲା ।
ଏକୋ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ଵଗାହେ ସ ମହାର୍ଣଵମ୍ କରୋତ୍ଯୁଦ୍ଵୃତ୍ତଵେଗାଂ ତୁ ନର୍ମଦାଂ ପ୍ରାଵୃଡୁଦ୍ଧତାମ୍
ସେ ଏକାକି ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବର୍ଷାରେ ବଢ଼ିଯାଇଥିବା ନର୍ମଦାକୁ ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଦେଇଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରେଣ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣେ ମହୋଦଧୌ ଭଵନ୍ତ୍ଯତୀଵ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଃ ପାତାଲସ୍ଥା ମହାସୁରାଃ
ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ପାତାଳରେ ଥିବା ମହା ଦାନବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଜନ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।
ଚୂର୍ଣୀକୃତମହାଵୀଚିଲୀନମୀନମହାତିମିମ୍ ମାରୁତାଵିଦ୍ଧଫେନୌଘମ୍ ଆଵର୍ତାକ୍ଷିପ୍ତଦୁଃସହମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥି, ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ, ମାଛ ଓ ତିମିଙ୍ଗିଲାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇ, ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ଫେନ ଚାଲିଯାଏ, ଏହା ଅପାରଗମ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।
କରୋତ୍ଯାଲୋଡଯନ୍ନେଵ ଦୋଃସହସ୍ରେଣ ସାଗରମ୍ ମନ୍ଦରକ୍ଷୋଭଚକିତା ହ୍ଯ୍ ଅମୃତୋତ୍ପାଦଶଙ୍କିତାଃ
ସେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିବା ପରି ଉଲଟାଇଦିଅନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମନ୍ଦରାଚଳ ମଥନ ସମୟର ଭୟରେ ଅମୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଭାବନ୍ତି ।
ତଦା ନିଶ୍ଚଲମୂର୍ଧାନୋ ଭଵନ୍ତି ଚ ମହୋରଗାଃ ସାଯାହ୍ନେ କଦଲୀଖଣ୍ଡା ନିର୍ଵାତସ୍ତିମିତା ଇଵ
ତାବେଳେ ମହାନାଗମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କଦଳୀ ଗଛ ଯେପରି ବାତାସରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ।
ଏଵଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଧନୁର୍ଜ୍ଯାଯାମ୍ ଉତ୍ସିକ୍ତଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ ଲଙ୍କାଯାଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତୁ ସବଲଂ ରାଵଣଂ ବଲାତ୍
ଏପରି ଧନୁଷ ରେ ତାର ଚ଼଼ାଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଅଗ୍ନିବାଣ ଲଗାଇ, ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଶକ୍ତିବଳରେ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚାନୀଯ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ବବନ୍ଧ ଚ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ହ୍ଯ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ସଂପ୍ରସାଦଯନ୍
ଜିତି ଏବଂ ବାନ୍ଧି ନେଇ, ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ଆଣି ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ; ପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଗଲେ ।
ମୁମୋଚ ରକ୍ଷଃ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯେନେହ ସାନ୍ତ୍ଵିତମ୍ ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ବଭୂଵ ଜ୍ଯାତଲସ୍ଵନଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପରେ ରାକ୍ଷସକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ହଜାରଟି ହାତରୁ ଧନୁଷ ତାରର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା ।
ଯୁଗାନ୍ତାଭ୍ରସହସ୍ରସ୍ଯ ଆସ୍ଫୋଟସ୍ତ୍ଵଶନେରିଵ ଅହୋ ବତ ଵିଧେର୍ଵୀର୍ଯଂ ଭାର୍ଗଵୋ ଽଯଂ ଯଦାଛିନତ୍
ଏହା ଯୁଗ ଶେଷରେ ହଜାର ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରର ବଜ୍ର ଭଳି ଲାଗିଥିଲା; ହାଁ, ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ଏପରି, ଯେ ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଦେଲେ ।
ତଦ୍ଵୈ ସହସ୍ରଂ ବାହୂନାଂ ହେମତାଲଵନଂ ଯଥା ଯତ୍ରାପଵସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହ୍ଯ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ଶପ୍ତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେହି ହଜାରଟି ହାତ, ସୁନାର ତାଳ ଗଛ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ସେଠାରେ କାଟିଦିଆଗଲା; କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧଂ ଵୈ ଵିଶ୍ରୁତଂ ମମ ହୈହଯ ତସ୍ମାତ୍ତେ ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ କୃତମନ୍ଯୋ ହରିଷ୍ଯତି
ହେ ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଜଳାଇଥିଲା; ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ ଅନ୍ୟ ଜଣେ କରିବେ ଏବଂ ତୁମଠାରୁ ନେଇଯିବେ ।
ଛିତ୍ତ୍ଵା ବାହୁସହସ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଥମଂ ତରସା ବଲୀ ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ସ ଵଧିଷ୍ଯତି ଭାର୍ଗଵ
ପ୍ରଥମେ ତୁମର ହଜାରଟି ହାତ ଶକ୍ତିରେ କାଟିଦେବେ, ଏବଂ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ ।
ତସ୍ଯ ରାମସ୍ତଦା ତ୍ଵ୍ ଆସୀନ୍ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶାପେନ ଧୀମତଃ ଵରଶ୍ଚୈଵ ତୁ ରାଜର୍ଷେଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଵୃତଃ ପୁରା
ସେ ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା; ଏହି ବର ରାଜା ଋଷି ପୂର୍ବରୁ ନିଜେ ଚୟନ କରିଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵ୍ ଆସୀତ୍ ପଞ୍ଚ ତତ୍ର ମହାରଥାଃ କୃତାସ୍ତ୍ରା ବଲିନଃ ଶୂରା ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ମହାବଲାଃ
ତାଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ମହାରଥୀ, ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିର ଥିଲେ ।
ଶୂରସେନଶ୍ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁସ୍ତଥୈଵ ଚ ଜଯଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ଵୈକର୍ତା ଅଵନ୍ତିଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ହେ ନରପତି, ଶୂରସେନ, ଶୂର, ଧୃଷ୍ଟ, କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରି, ଜୟଧ୍ୱଜ, ବୈକର୍ତା ଏବଂ ଅବନ୍ତି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ।
ଜଯଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତାଲଜଙ୍ଘୋ ମହାବଲଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତାନ୍ଯେଵ ତାଲଜଙ୍ଘା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ
ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଳଜଙ୍ଘ; ତାଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଳଜଙ୍ଘ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ତେଷାଂ ପଞ୍ଚ କୁଲାଃ ଖ୍ଯାତା ହୈହଯାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ଵୀତିହୋତ୍ରାଶ୍ଚ ଶାର୍ଯାତୋ ଭୋଜାଶ୍ଚାଵନ୍ତଯସ୍ତଥା
ସେହି ମହାତ୍ମା ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଟି କୁଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ: ବୀତିହୋତ୍ର, ଶାର୍ୟାତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି ଏବଂ ବୃତିହୋତ୍ର ।