ହୈହଯସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ଧର୍ମନେତ୍ରଃ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତଃ ଧର୍ମନେତ୍ରସ୍ଯ କୁନ୍ତିସ୍ତୁ ସଂହତସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ
ହୈହୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧର୍ମନେତ୍ର। ଧର୍ମନେତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ କୁନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସଂହତ।
ସଂହତସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦୋ ମହିଷ୍ମାନ୍ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ ଆସୀନ୍ମହିଷ୍ମତଃ ପୁତ୍ରୋ ରୁଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସଂହତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ମହିଷ୍ମାନ୍ ନାମକ ରାଜା। ମହିଷ୍ମାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରତାପୀ ରୁଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ।
ଵାରାଣସ୍ଯାମ୍ ଅଭୂଦ୍ରାଜା କଥିତଂ ପୂର୍ଵମେଵ ତୁ ରୁଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ଦୁର୍ଦମୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେ ରୁଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ ବାରାଣସୀରେ ରାଜା ହେଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି। ରୁଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ରାଜା।
ଦୁର୍ଦମସ୍ଯ ସୁତୋ ଧୀମାନ୍ କନକୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ କନକସ୍ଯ ତୁ ଦାଯାଦାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ
ଦୁର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କନକ। କନକଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କୃତଵୀର୍ଯଃ କୃତାଗ୍ନିଶ୍ଚ କୃତଵର୍ମା ତଥୈଵ ଚ କୃତୌଜାଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋ ଽଭୂତ୍ କୃତଵୀର୍ଯାତ୍ତତୋ ଽର୍ଜୁନଃ
ସେମାନେ ହେଲେ କୃତବୀର୍ୟ, କୃତାଗ୍ନି, କୃତବର୍ମା ଓ ଚତୁର୍ଥ କୃତଉଜାସ୍। କୃତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜାତଃ କରସହସ୍ରେଣ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଶ୍ଵରୋ ନୃପଃ ଵର୍ଷାଯୁତଂ ତପସ୍ତେପେ ଦୁଶ୍ଚରଂ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏହି ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ହଜାର ହାତ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ମାଳିକ ଥିଲେ। ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଦତ୍ତମାରାଧଯାମାସ କାର୍ତଵୀର୍ଯୋ ଽତ୍ରିସମ୍ଭଵମ୍ ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତା ଵରାସ୍ତେନ ଚତ୍ଵାରଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁଅ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜିଲେ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ତାଙ୍କୁ ଚାରିଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ପୂର୍ଵଂ ବାହୁସହସ୍ରଂ ତୁ ସ ଵଵ୍ରେ ରାଜସତ୍ତମଃ ଅଧର୍ମଂ ଚରମାଣସ୍ଯ ସଦ୍ଭିଶ୍ଚାପି ନିଵାରଣମ୍
ପ୍ରଥମେ, ସେ ରାଜା ହଜାର ହାତ ଚାହିଲେ। ପରେ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ସଜ୍ଜନମାନେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଲେ ତାହା ରୋକିବା ଶକ୍ତି ମାଗିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧେନ ପୃଥିଵୀଂ ଜିତ୍ଵା ଧର୍ମେଣୈଵାନୁପାଲନମ୍ ସଂଗ୍ରାମେ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଵଧଶ୍ଚୈଵାଧିକାଦ୍ଭଵେତ୍
ଯୁଦ୍ଧ କରି ପୃଥିବୀ ଜିତିବା, ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରିବା, ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧିକ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବାକୁ ମାରିବା ଅଧିକାର ମାଗିଲେ।
ତେନେଯଂ ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ସପର୍ଵତା ସପ୍ତୋଦଧିପରିକ୍ଷିପ୍ତା କ୍ଷାତ୍ତ୍ରେଣ ଵିଧିନା ଜିତା
ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼ ଓ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଏହି ଭୂମିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଜିତିଥିଲେ।
ଜଜ୍ଞେ ବାହୁସହସ୍ରଂ ଵୈ ଇଚ୍ଛତସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ ରଥୋ ଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞ ଇତ୍ଯେଵମନୁଶୁଶ୍ରୁମ
ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହଜାର ହଜାର ବାହୁ ଜନ୍ମ ନେଲା । ତାଙ୍କର ରଥ ଓ ଧ୍ୱଜ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ।
ଦଶ ଯଜ୍ଞସହସ୍ରାଣି ରାଜ୍ଞାଂ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଵୈ ତଦା ନିରର୍ଗଲାନି ଵୃତ୍ତାନି ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକରେ ଦଶ ହଜାର ଯଜ୍ଞ ଅବାଧରେ କରିଥିଲେ ବୋଲି କହାଯାଏ ।
ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞା ମହାରାଜ୍ଞସ୍ ତସ୍ଯାସନ୍ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ ସର୍ଵେ କାଞ୍ଚନଯୂପାସ୍ତେ ସର୍ଵାଃ କାଞ୍ଚନଵେଦିକାଃ
ସେ ମହାରାଜଙ୍କର ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦାନରେ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା । ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ସୁନାର ଯୂପ ଓ ସୁନାର ବେଦି ଥିଲା ।
ସର୍ଵେ ଦେଵୈଃ ସମଂ ପ୍ରାପ୍ତୈର୍ ଵିମାନସ୍ଥୈରଲଂକୃତାଃ ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ନିତ୍ଯମେଵୋପଶୋଭିତାଃ
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ରଥରେ ଆସି ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସବୁବେଳେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଜଗୌ ଗାଥାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ନାରଦସ୍ତଥା କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ ମହିମାନଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ
ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରଦ ରାଜା ତାଙ୍କର ମହିମା ଦେଖି ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ ।
ନ ନୂନଂ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଗତିଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ଯଜ୍ଞୈର୍ଦାନୈସ୍ତପୋଭିଶ୍ଚ ଵିକ୍ରମେଣ ଶ୍ରୁତେନ ଚ
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରଭାବ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ ।
ସ ହି ସପ୍ତସୁ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଖଡ୍ଗୀ ଚକ୍ରୀ ଶରାସନୀ ରଥୀ ଦ୍ଵୀପାନ୍ଯନୁଚରନ୍ ଯୋଗୀ ପଶ୍ଯତି ତସ୍କରାନ୍
ସେ ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି, ରଥରେ ଚଢି, ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗୀ ଭାବେ ଚୋରମାନେ ଉପରେ ନଜର ରଖିଥିଲେ ।
ପଞ୍ଚାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ସ ନରାଧିପଃ ସ ସର୍ଵରତ୍ନସମ୍ପୂର୍ଣଶ୍ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ବଭୂଵ ହ
ସେ ନରପତି ପଞ୍ଚାଶୀ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ ।
ସ ଏଵ ପଶୁପାଲୋ ଽଭୂତ୍ କ୍ଷେତ୍ରପାଲଃ ସ ଏଵ ହି ସ ଏଵ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଯୋଗିତ୍ଵାଦର୍ଜୁନୋ ଽଭଵତ୍
ସେ ନିଜେ ପଶୁପାଳ ହେଲେ, କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ବର୍ଷା ଆଣୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ହେଲେ ।
ଯୋ ଽସୌ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ଜ୍ଯାଘାତକଠିନତ୍ଵଚା ଭାତି ରଶ୍ମିସହସ୍ରେଣ ଶାରଦେନେଵ ଭାସ୍କରଃ
ଧନୁଷ ତାଣିବାରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ କଠିନ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେ ଶରଦ୍ ରବିର ପରି ହଜାର କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ ।
ଏଷ ନାଗଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ କର୍କୋଟକସୁତଂ ଜିତ୍ଵା ପୁର୍ଯାଂ ତତ୍ର ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଏହି ମହାତ୍ୱାଳୁକ ମହିଷ୍ମତୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟକଙ୍କ ପୁଅକୁ ଜିତି, ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ଦେଲେ ।
ଏଷ ଵେଗଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ଭଜେତ ଵୈ କ୍ରୀଡନ୍ନେଵ ସୁଖୋଦ୍ଭିନ୍ନଃ ପ୍ରତିସ୍ରୋତୋ ମହୀପତିଃ
ଏହି ରାଜା ବର୍ଷାକାଳରେ ସମୁଦ୍ରର ତୀବ୍ର ଧାରାକୁ ମଜା କରି କାଟିଯାଉଥିଲେ, ବିପରୀତ ପ୍ରବାହରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।
ଲଲତା କ୍ରୀଡତା ତେନ ପ୍ରତିସ୍ରଗ୍ଦାମମାଲିନୀ ଊର୍ମିଭ୍ରୁକୁଟିସଂତ୍ରାସାଚ୍ ଚକିତାଭ୍ଯେତି ନର୍ମଦା
ସେ ତଟରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗର ଭୃକୁଟିରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନର୍ମଦା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆସିଥିଲା ।
ଏକୋ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ଵଗାହେ ସ ମହାର୍ଣଵମ୍ କରୋତ୍ଯୁଦ୍ଵୃତ୍ତଵେଗାଂ ତୁ ନର୍ମଦାଂ ପ୍ରାଵୃଡୁଦ୍ଧତାମ୍
ସେ ଏକାକି ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବର୍ଷାରେ ବଢ଼ିଯାଇଥିବା ନର୍ମଦାକୁ ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଦେଇଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରେଣ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣେ ମହୋଦଧୌ ଭଵନ୍ତ୍ଯତୀଵ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଃ ପାତାଲସ୍ଥା ମହାସୁରାଃ
ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ପାତାଳରେ ଥିବା ମହା ଦାନବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଜନ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।
ଚୂର୍ଣୀକୃତମହାଵୀଚିଲୀନମୀନମହାତିମିମ୍ ମାରୁତାଵିଦ୍ଧଫେନୌଘମ୍ ଆଵର୍ତାକ୍ଷିପ୍ତଦୁଃସହମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥି, ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ, ମାଛ ଓ ତିମିଙ୍ଗିଲାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇ, ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ଫେନ ଚାଲିଯାଏ, ଏହା ଅପାରଗମ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।
କରୋତ୍ଯାଲୋଡଯନ୍ନେଵ ଦୋଃସହସ୍ରେଣ ସାଗରମ୍ ମନ୍ଦରକ୍ଷୋଭଚକିତା ହ୍ଯ୍ ଅମୃତୋତ୍ପାଦଶଙ୍କିତାଃ
ସେ ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିବା ପରି ଉଲଟାଇଦିଅନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମନ୍ଦରାଚଳ ମଥନ ସମୟର ଭୟରେ ଅମୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଭାବନ୍ତି ।
ତଦା ନିଶ୍ଚଲମୂର୍ଧାନୋ ଭଵନ୍ତି ଚ ମହୋରଗାଃ ସାଯାହ୍ନେ କଦଲୀଖଣ୍ଡା ନିର୍ଵାତସ୍ତିମିତା ଇଵ
ତାବେଳେ ମହାନାଗମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କଦଳୀ ଗଛ ଯେପରି ବାତାସରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ।
ଏଵଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଧନୁର୍ଜ୍ଯାଯାମ୍ ଉତ୍ସିକ୍ତଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ ଲଙ୍କାଯାଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତୁ ସବଲଂ ରାଵଣଂ ବଲାତ୍
ଏପରି ଧନୁଷ ରେ ତାର ଚ଼଼ାଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଅଗ୍ନିବାଣ ଲଗାଇ, ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଶକ୍ତିବଳରେ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚାନୀଯ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ବବନ୍ଧ ଚ ତତୋ ଗତ୍ଵା ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ହ୍ଯ୍ ଅର୍ଜୁନଂ ସଂପ୍ରସାଦଯନ୍
ଜିତି ଏବଂ ବାନ୍ଧି ନେଇ, ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ଆଣି ଗୁପ୍ତ ରଖିଲେ; ପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଗଲେ ।