ଚତୁଷ୍ପଦା ଦ୍ଵିପଦାଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ତଥାଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି ଆଖ୍ଯାତମେତନ୍ନିଖିଲଂ ହି ସର୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତୁ କିଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଜସିଂହ
ଚାରିପାଉଁ ଜନ୍ତୁ, ଦୁଇପାଉଁ ଲୋକମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ — ସମସ୍ତେ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଉ କଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
କିଂ ସ୍ଵିତ୍କୃତ୍ଵା ଲଭତେ ତାତ ସଂଜ୍ଞାଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ଵା ତନ୍ମେ ପୃଷ୍ଟଃ ଶଂସ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵଚ୍ ଛୁଭାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ ଯେନ ଗଚ୍ଛେତ୍କ୍ରମେଣ
ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରେ — କି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, କି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା? ମୋତେ ପଚାରିଛ, ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ, ଯେଉଁପରି ଲୋକ ଦେବଲୋକକୁ କ୍ରମେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ।
ତପଶ୍ଚ ଦାନଂ ଚ ଶମୋ ଦମଶ୍ଚ ହ୍ରୀର୍ ଆର୍ଜଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନୁକମ୍ପା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତୋ ଦ୍ଵାରାଣି ସପ୍ତୈଵ ମହାନ୍ତି ପୁଂସାମ୍
ତପସ୍ୟା, ଦାନ, ଶାନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଲଜ୍ଜା, ସରଳତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା — ଏହି ସାତଟି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱାର ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵାଣି ଚୈତାନି ଯଥୋଦିତାନି ତପଃପ୍ରଧାନାନ୍ଯଭିମର୍ଷକେଣ ନଶ୍ଯନ୍ତି ମାନେନ ତମୋ ଽଭିଭୂତାଃ ପୁଂସଃ ସଦୈଵେତି ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତଃ
ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାର ତପସ୍ୟାରେ ଆଧାରିତ; କିନ୍ତୁ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଏହିଗୁଡିକୁ ଦୂଷିତ କଲେ, ସେଗୁଡିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାଏ — ଏହି କଥା ସଦା ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି।
ଅଧୀଯାନଃ ପଣ୍ଡିତଂ ମନ୍ଯମାନୋ ଯୋ ଵିଦ୍ଯଯା ହନ୍ତି ଯଶଃ ପରସ୍ଯ ତସ୍ଯାନ୍ତଵନ୍ତଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଲୋକା ନ ଚାସ୍ଯ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଫଲଂ ଦଦାତି
ଯିଏ ନିଜକୁ ବିଦ୍ୱାନ ଭାବି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟର ମାନ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେ ଲୋକର ଫଳ ସୀମିତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସେ ବ୍ରହ୍ମଫଳ ପାଇନଥାଏ।
ଚତ୍ଵାରି କର୍ମାଣି ଭଯଂକରାଣି ଭଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଯଥାକୃତାନି ମାନାଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁତ ମାନମୌନଂ ମାନେନାଧୀତମୁତ ମାନଯଜ୍ଞଃ
ଚାରିଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଆସେ: ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ହୋମ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ମୌନ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ପାଠ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଦାନ।
ନ ମାନ୍ଯମାନୋ ମୁଦମାଦଦୀତ ନ ସଂତାପଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଚାଵମାନାତ୍ ସନ୍ତଃ ସତଃ ପୂଜଯନ୍ତୀହ ଲୋକେ ନାସାଧଵଃ ସାଧୁବୁଦ୍ଧିଂ ଲଭନ୍ତେ
ଯିଏ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ସେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅପମାନ ହେଲେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଖରାପ ଲୋକମାନେ ଭଲ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଇନଥାନ୍ତି।
ଇତି ଦଦ୍ଯାଦିତି ଯଜେଦ୍ ଇତ୍ଯଧୀଯୀତ ମେ ଶ୍ରୁତମ୍ ଇତ୍ଯେତାନ୍ଯଭଯାନ୍ଯାହୁସ୍ ତାନ୍ଯ୍ ଅଵର୍ଜ୍ଯାନି ନିତ୍ଯଶଃ
‘ଦିଅ’, ‘ଯଜ୍ନ କର’, ‘ପାଠ କର’, ‘ଶୁଣ’ — ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଭୟ ନାହିଁ ବୋଲି କହାଯାଇଛି; ଏଗୁଡିକୁ ସଦା, ବିନା ବାଧା, କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯେନାଶ୍ରଯଂ ଵେଦଯନ୍ତେ ପୁରାଣଂ ମନୀଷିଣୋ ମାନସେ ମାନଯୁକ୍ତମ୍ ତନ୍ନିଃଶ୍ରେଯସ୍ ତେନ ସଂଯୋଗମେତ୍ଯ ପରାଂ ଶାନ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ
ପ୍ରାଚୀନ ଆଶ୍ରୟ, ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମନରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ମାନ ସହିତ — ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳରେ ଏକତା ହେଇ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।
ଚରନ୍ଗୃହସ୍ଥଃ କଥମେତି ଦେଵାନ୍ କଥଂ ଭିକ୍ଷୁଃ କଥମ୍ ଆଚାର୍ଯକର୍ମା ଵାନପ୍ରସ୍ଥଃ ସତ୍ପଥେ ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ବହୂନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ସମ୍ପ୍ରତି ଵେଦଯନ୍ତି
ଘରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ କିପରି ଦେବତାମାନେ ପାଇପାରିବେ? ଭିକ୍ଷୁ କିପରି? ଶିକ୍ଷକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ପଥରେ ରହୁଥିବା — ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ଅନେକ ଲୋକ ପଚାରୁଛନ୍ତି।
ଆହୂତାଧ୍ଯାଯୀ ଗୁରୁକର୍ମସୁ ଚୋଦ୍ଯତଃ ପୂର୍ଵୋତ୍ଥାଯୀ ଚରମଂ ଚୋପଶାଯୀ ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତୋ ଧୃତିମାନପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଶୀଲଃ ସିଧ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ
ଯିଏ ଡାକିଲେ ପାଠ ପଢେ, ଗୁରୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ପୂର୍ବେ ଉଠି, ସେଷରେ ଶୋଇ, ମୃଦୁ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ, ଧୃତିଶୀଳ, ସଚେତନ, ନିଜ ପାଠରେ ଲଗିଥାଏ — ଏପରି ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସଫଳ ହୁଏ।
ଧର୍ମାଗତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନଂ ଯଜେତ ଦଦ୍ଯାତ୍ସଦୈଵାତିଥୀନ୍ଭୋଜଯେଚ୍ଚ ଅନାଦଦାନଶ୍ଚ ପରୈରଦତ୍ତଂ ସୈଷା ଗୃହସ୍ଥୋପନିଷତ୍ପୁରାଣୀ
ଧର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍, ସଦା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଅତିଥିମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦେଇଥିବା ଜିନିଷ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଗୁଡିକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ଉପଦେଶ।
ସ୍ଵଵୀର୍ଯଜୀଵୀ ଵୃଜିନାନ୍ନିଵୃତ୍ତୋ ଦାତା ପରେଭ୍ଯୋ ନ ପରୋପତାପୀ ତାଦୃଙ୍ମୁନିଃ ସିଦ୍ଧିମୁପୈତି ମୁଖ୍ଯାଂ ଵସନ୍ନ୍ ଅରଣ୍ଯେ ନିଯତାହାରଚେଷ୍ଟଃ
ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ଅନ୍ୟାୟ ଖାଇବାରୁ ଦୂର ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ, କାହାକୁ ଅନ୍ୟାୟ କଷ୍ଟ ଦେଇନଥିବା — ଏପରି ମୁନି ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଫଳତା ପାଇଥାନ୍ତି।
ଅଶିଲ୍ପଜୀଵୀ ଵିଗୃହଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସର୍ଵତୋ ଵିପ୍ରମୁକ୍ତଃ ଅନୋକଶାଯୀ ଲଘୁ ଲିପ୍ସମାନଶ୍ ଚରନ୍ ଦେଶାନେକଚରଃ ସ ଭିକ୍ଷୁଃ
ଯିଏ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରେନାହିଁ, ସଦା ମଣ୍ଡା ଦୂରେ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ, ସମସ୍ତୁ ଦୂରେ ରହି, ନିଜ ଘର ନାହିଁ, ଅଳ୍ପ ଚାହିଁ, ଅନେକ ଦେଶରେ ଘୁଞ୍ଚି — ସେ ଭିକ୍ଷୁ।
ରାତ୍ର୍ଯା ଯଯା ଚାଭିରତାଶ୍ଚ ଲୋକା ଭଵନ୍ତି କାମାଭିଜିତାଃ ସୁଖେନ ଚ ତାମେଵ ରାତ୍ରିଂ ପ୍ରଯତେତ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଅରଣ୍ଯସଂସ୍ଥୋ ଭଵିତୁଂ ଯତାତ୍ମା
ଯେ ରାତିରେ ଲୋକମାନେ ଅଭିଲାଷାରେ ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ରହନ୍ତି — ସେଇ ରାତିରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏପରି ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦଶୈଵ ପୂର୍ଵାନ୍ଦଶ ଚାପରାଂସ୍ତୁ ଜ୍ଞାତୀଂସ୍ତଥାତ୍ମାନମଥୈକଵିଂଶମ୍ ଅରଣ୍ଯଵାସୀ ସୁକୃତଂ ଦଧାତି ମୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଵ୍ ଅରଣ୍ଯେ ସ୍ଵଶରୀରଧାତୂନ୍
ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଦଶ ପୂର୍ବଜ, ଦଶ ପରଜ ଓ ନିଜକୁ ଏକାଇଶତମ ଭାବେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି, ଅରଣ୍ୟରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ଉତ୍ତମ କର୍ମ ପାଇଥାନ୍ତି।
କତିସ୍ଵିଦ୍ ଦେଵମୁନଯୋ ମୌନାନି କତି ଚାପ୍ଯୁତ ଭଵନ୍ତୀତି ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ କେତେ ମୌନବ୍ରତ ଅଛି, ଏବଂ ଏହିଗୁଡିକ କେତେ ପ୍ରକାର? ଏହି କଥା କହ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଅରଣ୍ଯେ ଵସତୋ ଯସ୍ଯ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ ଗ୍ରାମେ ଵା ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯଂ ସ ମୁନିଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜନାଧିପ
ଯିଏ ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ଗ୍ରାମ ପଛରେ ରହିଛି, କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ ରହି, ଅରଣ୍ୟ ପଛରେ ରହିଛି — ସେ ମୁନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ।
କଥଂସ୍ଵିଦ୍ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯେ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ ଗ୍ରାମେ ଵା ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯଂ କଥଂ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପଛରେ କିପରି ଗ୍ରାମ ହୋଇପାରେ? ଅଥବା, ଗ୍ରାମରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପଛରେ କିପରି ଅରଣ୍ୟ ହୋଇପାରେ?
ନ ଗ୍ରାମ୍ଯମୁପଯୁଞ୍ଜୀତ ଯ ଆରଣ୍ଯୋ ମୁନିର୍ଭଵେତ୍ ତଥାସ୍ଯ ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯେ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଯେଉଁ ମୁନି ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ସେ ଜଣେ ଗ୍ରାମୀୟ କାମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସେ ମୁନିଙ୍କ ପଛରେ ଗ୍ରାମ ରହିଯାଏ।
ଅନଗ୍ନିରନିକେତଶ୍ ଚାପ୍ଯ୍ ଅଗୋତ୍ରଚରଣୋ ମୁନିଃ କୌପୀନାଚ୍ଛାଦନଂ ଯାଵତ୍ ତାଵଦିଚ୍ଛେଚ୍ଚ ଚୀଵରମ୍
ଯେଉଁ ମୁନି ଅଗ୍ନି ବିନା, ନିଜ ଘର ବିନା, ଗୋତ୍ର ବିନା ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି, ସେ ମୁନି କେବଳ ନିଜ କମର ଢାକିବା ପାଇଁ ଯେତେକି ଜାମା ଦରକାର, ତେତେକି ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ଯାଵତ୍ପ୍ରାଣାଭିସଂଧାନଂ ତାଵଦିଚ୍ଛେଚ୍ଚ ଭୋଜନମ୍ ତଦାସ୍ଯ ଵସତୋ ଗ୍ରାମେ ଽରଣ୍ଯଂ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଯେତେକି ଜୀବନ ରଖିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦରକାର, ତେତେକି ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ଏପରେ ଗ୍ରାମରେ ବସିଥିବା ସେ ମୁନିଙ୍କ ପଛରେ ଅରଣ୍ୟ ରହିଯାଏ।
ଯସ୍ତୁ କାମାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତକର୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଆତିଷ୍ଠେତ ମୁନିର୍ ମୌନଂ ସ ଲୋକେ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁ ମୁନି ଇଚ୍ଛା ଛାଡି, କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରି, ମୌନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଧୌତଦନ୍ତଂ କୃତ୍ତନଖଂ ସଦା ସ୍ନାତମଲଂକୃତମ୍ ଅସିତଂ ସିତକର୍ମସ୍ଥଂ କସ୍ତଂ ନାର୍ଚିତୁମର୍ହତି
ଯେଉଁ ମୁନିଙ୍କ ଦାନ୍ତ ସଫା, ନଖ କଟା, ସଦା ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ୍ର, ଶୁଭ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, ଦେହରେ କଳା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠି କିଏ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ?
ତପସା କର୍ଶିତଃ କ୍ଷାମଃ କ୍ଷୀଣମାଂସାସ୍ଥିଶୋଣିତଃ ଯଦା ଭଵତି ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵୋ ମୁନିର୍ମୌନଂ ସମାସ୍ଥିତଃ
ଯେତେବେଳେ ମୁନି ତପସ୍ୟାରେ ଶରୀର ଶୁଷ୍କ, ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ କମିଯାଇଛି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୌନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି—
ଅଥ ଲୋକମିମଂ ଜିତ୍ଵା ଲୋକଂ ଚାପି ଜଯେତ୍ପରମ୍ ଆସ୍ଯେନ ତୁ ଯଦାହାରଂ ଗୋଵନ୍ମୃଗଯତେ ମୁନିଃ ଅଥାସ୍ଯ ଲୋକୈଃ ସର୍ଵୋ ଯଃ ସୋ ଽମୃତତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ
ତାପରେ ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକ ଜିତି, ମୁନି ଗାଁର ଗାଁ ଖାଇବାକୁ ଗୋ ଭଳି ମୁଁହରେ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କତରସ୍ତ୍ଵେତଯୋଃ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵାନାମେତି ସାତ୍ମ୍ଯତାମ୍ ଉଭଯୋର୍ଧାଵତୋ ରାଜନ୍ ସୂର୍ଯଚନ୍ଦ୍ରମସୋରିଵ
ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଏକତା ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କରେ? ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦୁଇଁଜଣ ଦୌଡ଼ିବାରେ।
ଅନିକେତଗୃହସ୍ଥେଷୁ କାମଵୃତ୍ତେଷୁ ସଂଯତଃ ଗ୍ରାମ ଏଵ ଚରନ୍ଭିକ୍ଷୁସ୍ ତଯୋଃ ପୂର୍ଵତରଂ ଗତଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଗୃହସ୍ଥ ଓ କାମରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ଗ୍ରାମରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଚାଲନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଅପ୍ରାପ୍ଯଂ ଦୀର୍ଘମାଯୁଶ୍ଚ ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିକୃତିଂ ଚରେତ୍ ତପ୍ଯେତ ଯଦି ତତ୍କୃତ୍ଵା ଚରେତ୍ସୋଗ୍ରଂ ତପସ୍ତତଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗବିକଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି। ଏହା କରିବା ପରେ ତିନିଁଜଣ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଦ୍ଵୈ ନୃଶଂସଂ ତଦପତ୍ ହ୍ଯମାହୁର୍ ଯଃ ସେଵତେ ଧର୍ମମନର୍ଥବୁଦ୍ଧିଃ ଅସାଵନୀଶଃ ସ ତଥୈଵ ରାଜଂସ୍ ତଦାର୍ଜଵଂ ସ ସମାଧିସ୍ତଦାର୍ଯମ୍
ଯାହା କ୍ରୂର, ତାହା ଅଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଲାଭ ଚିନ୍ତା ବିନା ଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ସେ ରାଜା ନୁହେଁ, ଏହି ନିଷ୍ଠା, ଏହି ଧ୍ୟାନ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା।