ଅସୃଗ୍ରେତଃ ପୁଷ୍ପରସାନୁଯୁକ୍ତମ୍ ଅନ୍ଵେତି ସଦ୍ଯଃ ପୁରୁଷେଣ ସୃଷ୍ଟମ୍ ତଵ ତରଯା ରଜ ଆପଦ୍ଯତେ ଚ ସ ଗର୍ଭଭୂତଃ ସମୁପୈତି ତତ୍ର
ରକ୍ତ, ଶୁକ୍ର, ଫୁଲର ରସ ଏକାଠି ହୋଇ, ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ରତିର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଏହିପରି ଗର୍ଭ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଏ ।
ଵନସ୍ପତୀନ୍ ଓଷଧୀଂଶ୍ଚାଵିଶନ୍ତି ଅପୋ ଵାଯୁଂ ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ ଚତୁଷ୍ପଦଂ ଦ୍ଵିପଦଂ ଚାପି ସର୍ଵ ଏଵଂଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି
ସେମାନେ ଗଛ, ଔଷଧି, ଜଳ, ବାୟୁ, ଭୂମି, ଆକାଶ, ଚାରିପାଏ ଓ ଦୁଇପାଏ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ହୋଇ ସମସ୍ତେ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।
ଅନ୍ଯଦ୍ଵପୁର୍ଵିଦଧାତୀହ ଗର୍ଭ ଉତାହୋସ୍ଵିତ୍ସ୍ଵେନ କାମେନ ଯାତି ଆପଦ୍ଯମାନୋ ନରଯୋନିମେତାମ୍ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସଂଶଯାତ୍ପୃଚ୍ଛତସ୍ତ୍ଵମ୍
ଏଠାରେ ଗର୍ଭ ଆଉ ଏକ ଦେହ ପାଉଛି କି, କିମ୍ବା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ? ମନୁଷ୍ୟ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ମୋର ସନ୍ଦେହରୁ ପଚାରିଛି, ଏହା ମୋତେ କହ ।
ଶରୀରଦେହାଦିସମୁଚ୍ଛ୍ରଯଂ ଚ ଚକ୍ଷୁଃଶ୍ରୋତ୍ରେ ଲଭତେ କେନ ସଂଜ୍ଞାମ୍ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ତାତ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଷ୍ଟଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ଯମାନା ହି ସର୍ଵେ
ଦେହ ଓ ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ କିପରି ହୁଏ, ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରବଣ ଓ ଚେତନା କିପରି ମିଳେ? ଏହି ସବୁ ମୋତେ କହ, ପିତା, କାରଣ ମୁଁ ପଚାରିଛି; ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଭାବେ ମାନନ୍ତି ।
ଵାଯୁଃ ସମୁତ୍କର୍ଷତି ଗର୍ଭଯୋନିମ୍ ଋତୌ ରେତଃ ପୁଷ୍ପରସାନୁଯୁକ୍ତମ୍ ସ ତତ୍ର ତନ୍ମାତ୍ରକୃତାଧିକାରଃ କ୍ରମେଣ ସଂଵର୍ଧଯତୀହ ଗର୍ଭମ୍
ଯଥାଯଥିକ ସମୟରେ ବାୟୁ ଗର୍ଭକୁ ନେଇଯାଏ, ଶୁକ୍ର ଓ ଫୁଲର ରସ ସହିତ; ଏଠାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ନିଜ ଅଧିକାର ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ଗର୍ଭକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ।
ସ ଜାଯମାନୋ ଽଥ ଗୃହୀତମାତ୍ରଃ ସଂଜ୍ଞାମଧିଷ୍ଠାଯ ତତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ ସ ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵେଦଯତୀହ ଶବ୍ଦଂ ସ ଵୈ ରୂପଂ ପଶ୍ଯତି ଚକ୍ଷୁଷା ଚ
ଜନ୍ମ ହେବା ସମୟରେ, ଗର୍ଭ ଧରିବା ପରେ, ଚେତନା ଆସେ; ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ କାନ ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଥାଏ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ରୂପ ଦେଖିଥାଏ ।
ଘ୍ରାଣେନ ଗନ୍ଧଂ ଜିହ୍ଵଯାଥୋ ରସଂ ଚ ତ୍ଵଚା ସ୍ପର୍ଶଂ ମନସା ଦେଵଭାଵମ୍ ଇତ୍ଯଷ୍ଟକେହୋପଚିତଂ ହି ଵିଦ୍ଧି ମହାତ୍ମନଃ ପ୍ରାଣଭୃତଃ ଶରୀରେ
ନାକ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧ ଶୁଣିଥାଏ, ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ରସ ଚାଖିଥାଏ, ଚମ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରେ, ମନ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ଏହି ଅଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗ ମହାତ୍ମା ପ୍ରାଣୀର ଶରୀରରେ ଏକାଠି ହୋଇଥାଏ ।
ଯଃ ସଂସ୍ଥିତଃ ପୁରୁଷୋ ଦହ୍ଯତେ ଵା ନିଖନ୍ଯତେ ଵାପି ନିକୃଷ୍ଯତେ ଵା ଅଭାଵଭୂତଃ ସ ଵିନାଶମେତ୍ଯ କେନାତ୍ମାନଂ ଚେତଯତେ ପୁରସ୍ତାତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ପୁରୁଷ ଦେହରେ ଅଛି, ଜଳିଯାଏ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ପତିଯାଏ କିମ୍ବା ଫେଙ୍ଗି ଦିଅଯାଏ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହାରାଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ପରେ ସେ କିପରି ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରେ?
ହିତ୍ଵା ସୋ ଽସୂନ୍ ସୁପ୍ତଵନ୍ନିଷ୍ଠିତତ୍ଵାତ୍ ପୁରୋଧାଯ ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଚ ଅନ୍ଯାଂ ଯୋନିଂ ପୁଣ୍ଯପାପାନୁସାରାଂ ହିତ୍ଵା ଦେହଂ ଭଜତେ ରାଜସିଂହ
ଜୀବନ ବାୟୁ ଛାଡି, ଶୁଇଥିବା ପରି, ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କରି, ଦେହ ଛାଡି ନିଜ ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପ ଅନୁସାରେ ଆଉ ଏକ ଗର୍ଭ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ରାଜସିଂହ ।
ପୁଣ୍ଯାଂ ଯୋନିଂ ପୁଣ୍ଯକୃତୋ ଵିଶନ୍ତି ପାପାଂ ଯୋନିଂ ପାପକୃତୋ ଵ୍ରଜନ୍ତି କୀଟାଃ ପତଂଗାଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତି ପାପାନ୍ ନ ମେ ଵିଵକ୍ଷାସ୍ତି ମହାନୁଭାଵ
ଯେମାନେ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଲ ଗର୍ଭ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନ୍ଦ ଗର୍ଭ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । କୀଟ, ପୋକମାନେ ପାପରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହେଁନି, ମହାନୁଭାବ ।
ଚତୁଷ୍ପଦା ଦ୍ଵିପଦାଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ତଥାଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି ଆଖ୍ଯାତମେତନ୍ନିଖିଲଂ ହି ସର୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତୁ କିଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଜସିଂହ
ଚାରିପାଉଁ ଜନ୍ତୁ, ଦୁଇପାଉଁ ଲୋକମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ — ସମସ୍ତେ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଉ କଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
କିଂ ସ୍ଵିତ୍କୃତ୍ଵା ଲଭତେ ତାତ ସଂଜ୍ଞାଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ଵା ତନ୍ମେ ପୃଷ୍ଟଃ ଶଂସ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵଚ୍ ଛୁଭାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ ଯେନ ଗଚ୍ଛେତ୍କ୍ରମେଣ
ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରେ — କି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, କି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା? ମୋତେ ପଚାରିଛ, ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ, ଯେଉଁପରି ଲୋକ ଦେବଲୋକକୁ କ୍ରମେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ।
ତପଶ୍ଚ ଦାନଂ ଚ ଶମୋ ଦମଶ୍ଚ ହ୍ରୀର୍ ଆର୍ଜଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନୁକମ୍ପା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତୋ ଦ୍ଵାରାଣି ସପ୍ତୈଵ ମହାନ୍ତି ପୁଂସାମ୍
ତପସ୍ୟା, ଦାନ, ଶାନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଲଜ୍ଜା, ସରଳତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା — ଏହି ସାତଟି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱାର ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵାଣି ଚୈତାନି ଯଥୋଦିତାନି ତପଃପ୍ରଧାନାନ୍ଯଭିମର୍ଷକେଣ ନଶ୍ଯନ୍ତି ମାନେନ ତମୋ ଽଭିଭୂତାଃ ପୁଂସଃ ସଦୈଵେତି ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତଃ
ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାର ତପସ୍ୟାରେ ଆଧାରିତ; କିନ୍ତୁ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଏହିଗୁଡିକୁ ଦୂଷିତ କଲେ, ସେଗୁଡିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାଏ — ଏହି କଥା ସଦା ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି।
ଅଧୀଯାନଃ ପଣ୍ଡିତଂ ମନ୍ଯମାନୋ ଯୋ ଵିଦ୍ଯଯା ହନ୍ତି ଯଶଃ ପରସ୍ଯ ତସ୍ଯାନ୍ତଵନ୍ତଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଲୋକା ନ ଚାସ୍ଯ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଫଲଂ ଦଦାତି
ଯିଏ ନିଜକୁ ବିଦ୍ୱାନ ଭାବି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟର ମାନ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେ ଲୋକର ଫଳ ସୀମିତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସେ ବ୍ରହ୍ମଫଳ ପାଇନଥାଏ।
ଚତ୍ଵାରି କର୍ମାଣି ଭଯଂକରାଣି ଭଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଯଥାକୃତାନି ମାନାଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁତ ମାନମୌନଂ ମାନେନାଧୀତମୁତ ମାନଯଜ୍ଞଃ
ଚାରିଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଆସେ: ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ହୋମ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ମୌନ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ପାଠ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଦାନ।
ନ ମାନ୍ଯମାନୋ ମୁଦମାଦଦୀତ ନ ସଂତାପଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଚାଵମାନାତ୍ ସନ୍ତଃ ସତଃ ପୂଜଯନ୍ତୀହ ଲୋକେ ନାସାଧଵଃ ସାଧୁବୁଦ୍ଧିଂ ଲଭନ୍ତେ
ଯିଏ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ସେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅପମାନ ହେଲେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଖରାପ ଲୋକମାନେ ଭଲ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଇନଥାନ୍ତି।
ଇତି ଦଦ୍ଯାଦିତି ଯଜେଦ୍ ଇତ୍ଯଧୀଯୀତ ମେ ଶ୍ରୁତମ୍ ଇତ୍ଯେତାନ୍ଯଭଯାନ୍ଯାହୁସ୍ ତାନ୍ଯ୍ ଅଵର୍ଜ୍ଯାନି ନିତ୍ଯଶଃ
‘ଦିଅ’, ‘ଯଜ୍ନ କର’, ‘ପାଠ କର’, ‘ଶୁଣ’ — ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଭୟ ନାହିଁ ବୋଲି କହାଯାଇଛି; ଏଗୁଡିକୁ ସଦା, ବିନା ବାଧା, କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯେନାଶ୍ରଯଂ ଵେଦଯନ୍ତେ ପୁରାଣଂ ମନୀଷିଣୋ ମାନସେ ମାନଯୁକ୍ତମ୍ ତନ୍ନିଃଶ୍ରେଯସ୍ ତେନ ସଂଯୋଗମେତ୍ଯ ପରାଂ ଶାନ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ
ପ୍ରାଚୀନ ଆଶ୍ରୟ, ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମନରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ମାନ ସହିତ — ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳରେ ଏକତା ହେଇ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।
ଚରନ୍ଗୃହସ୍ଥଃ କଥମେତି ଦେଵାନ୍ କଥଂ ଭିକ୍ଷୁଃ କଥମ୍ ଆଚାର୍ଯକର୍ମା ଵାନପ୍ରସ୍ଥଃ ସତ୍ପଥେ ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ବହୂନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ସମ୍ପ୍ରତି ଵେଦଯନ୍ତି
ଘରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ କିପରି ଦେବତାମାନେ ପାଇପାରିବେ? ଭିକ୍ଷୁ କିପରି? ଶିକ୍ଷକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ପଥରେ ରହୁଥିବା — ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ଅନେକ ଲୋକ ପଚାରୁଛନ୍ତି।
ଆହୂତାଧ୍ଯାଯୀ ଗୁରୁକର୍ମସୁ ଚୋଦ୍ଯତଃ ପୂର୍ଵୋତ୍ଥାଯୀ ଚରମଂ ଚୋପଶାଯୀ ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତୋ ଧୃତିମାନପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଶୀଲଃ ସିଧ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ
ଯିଏ ଡାକିଲେ ପାଠ ପଢେ, ଗୁରୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ପୂର୍ବେ ଉଠି, ସେଷରେ ଶୋଇ, ମୃଦୁ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ, ଧୃତିଶୀଳ, ସଚେତନ, ନିଜ ପାଠରେ ଲଗିଥାଏ — ଏପରି ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସଫଳ ହୁଏ।
ଧର୍ମାଗତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନଂ ଯଜେତ ଦଦ୍ଯାତ୍ସଦୈଵାତିଥୀନ୍ଭୋଜଯେଚ୍ଚ ଅନାଦଦାନଶ୍ଚ ପରୈରଦତ୍ତଂ ସୈଷା ଗୃହସ୍ଥୋପନିଷତ୍ପୁରାଣୀ
ଧର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍, ସଦା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଅତିଥିମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦେଇଥିବା ଜିନିଷ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଗୁଡିକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ଉପଦେଶ।
ସ୍ଵଵୀର୍ଯଜୀଵୀ ଵୃଜିନାନ୍ନିଵୃତ୍ତୋ ଦାତା ପରେଭ୍ଯୋ ନ ପରୋପତାପୀ ତାଦୃଙ୍ମୁନିଃ ସିଦ୍ଧିମୁପୈତି ମୁଖ୍ଯାଂ ଵସନ୍ନ୍ ଅରଣ୍ଯେ ନିଯତାହାରଚେଷ୍ଟଃ
ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ଅନ୍ୟାୟ ଖାଇବାରୁ ଦୂର ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ, କାହାକୁ ଅନ୍ୟାୟ କଷ୍ଟ ଦେଇନଥିବା — ଏପରି ମୁନି ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଫଳତା ପାଇଥାନ୍ତି।
ଅଶିଲ୍ପଜୀଵୀ ଵିଗୃହଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସର୍ଵତୋ ଵିପ୍ରମୁକ୍ତଃ ଅନୋକଶାଯୀ ଲଘୁ ଲିପ୍ସମାନଶ୍ ଚରନ୍ ଦେଶାନେକଚରଃ ସ ଭିକ୍ଷୁଃ
ଯିଏ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରେନାହିଁ, ସଦା ମଣ୍ଡା ଦୂରେ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ, ସମସ୍ତୁ ଦୂରେ ରହି, ନିଜ ଘର ନାହିଁ, ଅଳ୍ପ ଚାହିଁ, ଅନେକ ଦେଶରେ ଘୁଞ୍ଚି — ସେ ଭିକ୍ଷୁ।
ରାତ୍ର୍ଯା ଯଯା ଚାଭିରତାଶ୍ଚ ଲୋକା ଭଵନ୍ତି କାମାଭିଜିତାଃ ସୁଖେନ ଚ ତାମେଵ ରାତ୍ରିଂ ପ୍ରଯତେତ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଅରଣ୍ଯସଂସ୍ଥୋ ଭଵିତୁଂ ଯତାତ୍ମା
ଯେ ରାତିରେ ଲୋକମାନେ ଅଭିଲାଷାରେ ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ରହନ୍ତି — ସେଇ ରାତିରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏପରି ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦଶୈଵ ପୂର୍ଵାନ୍ଦଶ ଚାପରାଂସ୍ତୁ ଜ୍ଞାତୀଂସ୍ତଥାତ୍ମାନମଥୈକଵିଂଶମ୍ ଅରଣ୍ଯଵାସୀ ସୁକୃତଂ ଦଧାତି ମୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଵ୍ ଅରଣ୍ଯେ ସ୍ଵଶରୀରଧାତୂନ୍
ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଦଶ ପୂର୍ବଜ, ଦଶ ପରଜ ଓ ନିଜକୁ ଏକାଇଶତମ ଭାବେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି, ଅରଣ୍ୟରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ଉତ୍ତମ କର୍ମ ପାଇଥାନ୍ତି।
କତିସ୍ଵିଦ୍ ଦେଵମୁନଯୋ ମୌନାନି କତି ଚାପ୍ଯୁତ ଭଵନ୍ତୀତି ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ କେତେ ମୌନବ୍ରତ ଅଛି, ଏବଂ ଏହିଗୁଡିକ କେତେ ପ୍ରକାର? ଏହି କଥା କହ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଅରଣ୍ଯେ ଵସତୋ ଯସ୍ଯ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ ଗ୍ରାମେ ଵା ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯଂ ସ ମୁନିଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜନାଧିପ
ଯିଏ ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ଗ୍ରାମ ପଛରେ ରହିଛି, କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ ରହି, ଅରଣ୍ୟ ପଛରେ ରହିଛି — ସେ ମୁନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ।
କଥଂସ୍ଵିଦ୍ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯେ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ ଗ୍ରାମେ ଵା ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯଂ କଥଂ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପଛରେ କିପରି ଗ୍ରାମ ହୋଇପାରେ? ଅଥବା, ଗ୍ରାମରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପଛରେ କିପରି ଅରଣ୍ୟ ହୋଇପାରେ?
ନ ଗ୍ରାମ୍ଯମୁପଯୁଞ୍ଜୀତ ଯ ଆରଣ୍ଯୋ ମୁନିର୍ଭଵେତ୍ ତଥାସ୍ଯ ଵସତୋ ଽରଣ୍ଯେ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଯେଉଁ ମୁନି ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ସେ ଜଣେ ଗ୍ରାମୀୟ କାମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସେ ମୁନିଙ୍କ ପଛରେ ଗ୍ରାମ ରହିଯାଏ।