ତୈରାଖ୍ଯାତାଂ ଭଵତାଂ ଯଜ୍ଞଭୂମିଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚୈନାମହମାଗତୋ ଽସ୍ମି ହଵିର୍ଗନ୍ଧୈର୍ ଦର୍ଶିତାଂ ଯଜ୍ଞଭୂମିଂ ଧୂମାପାଙ୍ଗଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ପ୍ରତୀତାମ୍
ସେମାନେ ମୋତେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଭୂମି ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଦେଖି, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ହବିର ଗନ୍ଧରେ ଯଜ୍ଞ ଭୂମିକୁ ଚିହ୍ନିଛି, ଧୂଆଁ ଦେଖି ଏହି ଭୂମିକୁ ଚିହ୍ନିଛି।
ଯଦା ଵସନ୍ନନ୍ଦନେ କାମରୂପେ ସଂଵତ୍ସରାଣାମଯୁତଂ ଶତାନାମ୍ କିଂକାରଣଂ କାର୍ତଯୁଗପ୍ରଧାନ ହିତ୍ଵା ତଦ୍ଵୈ ଵସୁଧାମ୍ ଅନ୍ଵପଦ୍ଯଃ
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ରୂପ ଧରି, ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ରହିଥିଲା। କୃତ ଯୁଗର ମୁଖ୍ୟ ଥିବା ତୁମେ, କେଉଁ କାରଣରେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଭୂମିକୁ ଆସିଲା?
ଜ୍ଞାତିଃ ସୁହୃତ୍ସ୍ଵଜନୋ ଯୋ ଯଥେହ କ୍ଷୀଣେ ଵିତ୍ତେ ତ୍ଯଜ୍ଯତେ ମାନଵୈର୍ହି ତଥା ସ୍ଵର୍ଗେ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯଂ ମନୁଷ୍ଯଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ସଦ୍ଯଃ ଖେଚରା ଦେଵସଂଘାଃ
ଏଠାରେ ଧନ ଶୁନ୍ୟ ହେଲେ, ନିଜ ଜଣ, ମିତ୍ର, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି; ଏହିପରି, ସ୍ଵର୍ଗରେ ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ଶୁନ୍ୟ ହେଉଛି, ଦେବମାନେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି ।
କଥଂ ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯା ଭଵନ୍ତି ସଂମୁହ୍ଯତେ ମେ ଽତ୍ର ମନୋ ଽତିମାତ୍ରମ୍ କିଂଵିଶିଷ୍ଟାଃ କସ୍ଯ ଧାମୋପଯାନ୍ତି ତଦ୍ଵୈ ବ୍ରୂହି କ୍ଷେତ୍ରଵିତ୍ତ୍ଵଂ ମତୋ ମେ
ସ୍ଵର୍ଗରେ କିପରି ପୁଣ୍ୟ ଶୁନ୍ୟ ହେଉଛି? ଏହା ଭାବି ମୋର ମନ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି । କିଏ ବିଶିଷ୍ଟ ହେଉଛି, କିଏଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଛି? ଏହା ମୋତେ କହ, କାରଣ ତୁମକୁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନୀ ମାନୁଛି ।
ଇମଂ ଭୌମଂ ନରକଂ ତେ ପତନ୍ତି ଲାଲପ୍ଯମାନା ନରଦେଵ ସର୍ଵେ ତେ କଙ୍କଗୋମାଯୁପଲାଶନାର୍ଥଂ କ୍ଷିତୌ ଵିଵୃଦ୍ଧିଂ ବହୁଧା ପ୍ରଯାନ୍ତି
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀର ନରକକୁ ପଡିଯାନ୍ତି, ରଜା, କ୍ଷୁଦା ରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି । ସେମାନେ କଉଁ, ଶିଆଳ, କାଉଁ ଆଦି ପାଇଁ ଏହି ଭୂମିରେ ବହୁ ଭାବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ତସ୍ମାଦେଵଂ ଵର୍ଜନୀଯଂ ନରେନ୍ଦ୍ର ଦୁଷ୍ଟଂ ଲୋକେ ଗର୍ହଣୀଯଂ ଚ କର୍ମ ଆଖ୍ଯାତଂ ତେ ପାର୍ଥିଵ ସର୍ଵମେତଦ୍ ଭୂଯଶ୍ଚେଦାନୀଂ ଵଦ କିଂ ତେ ଵଦାମି
ତେଣୁ, ରଜା, ଏହି ଜଗତରେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡିବା ଉଚିତ । ଏହି ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି; ଆଉ କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, କହ, ମୁଁ କହିବି ।
ଯଦା ତୁ ତାଂସ୍ ତେ ଵିତୁଦନ୍ତେ ଵଯାଂସି ତଥା ଗୃଧ୍ରାଃ ଶିତିକଣ୍ଠାଃ ପତଂଗାଃ କଥଂ ଭଵନ୍ତି କଥମାଭଵନ୍ତି ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭୌମଂ ନରକମହଂ ଶୃଣୋମି
ଯେତେବେଳେ ପକ୍ଷୀ, ଗୃଧ୍ର, ଉଲୁ, ପୋକମାନେ ସେମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଏହା କିପରି ହୁଏ? ସେମାନେ କିପରି ଏପରି ହେଉଛନ୍ତି? ଏହି ଭୂମିର ନରକ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣୁଛି ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଦେହାତ୍କର୍ମଣୋ ଜୃମ୍ଭମାଣାଦ୍ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ଅନୁସଂଚରନ୍ତି ଇମଂ ଭୌମଂ ନରକଂ ତେ ପତନ୍ତି ନାଵେକ୍ଷନ୍ତେ ଵର୍ଷପୂଗାନନେକାନ୍
ଦେହ ଛାଡିବା ପରେ, କର୍ମର ଫଳ ପ୍ୱଫଳିତ ହେବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି । ସେମାନେ ଏହି ଭୂମିର ନରକକୁ ପଡିଯାନ୍ତି ଏବଂ ଅନେକ ବର୍ଷ ଯାଇଯିବାକୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଷଷ୍ଟିଂ ସହସ୍ରାଣି ପତନ୍ତି ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତଥାଶୀତିଂ ଚୈଵ ତୁ ଵତ୍ସରାଣାମ୍ ତାନ୍ଵୈ ନୁଦନ୍ତେ ପ୍ରପତନ୍ତଃ ପ୍ରଯାତାନ୍ ଭୀମା ଭୌମା ରାକ୍ଷସାସ୍ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଃ
ଷଷ୍ଟି ହଜାର ମନୁଷ୍ୟ ଆକାଶରେ ପଡିଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଅଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ପଡୁଥିବା ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଭୂମିର ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଦେଇ ତାଲି ଦିଅନ୍ତି ।
ଯଦେତାଂସ୍ତେ ସଂପତତସ୍ତୁଦନ୍ତି ଭୀମା ଭୌମା ରାକ୍ଷସାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଃ କଥଂ ଭଵନ୍ତି କଥମାଭଵନ୍ତି କଥଂଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭୂମିର ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଦେଇ ସେମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଏହା କିପରି ହୁଏ? ସେମାନେ କିପରି ଏପରି ହେଉଛନ୍ତି? ସେମାନେ କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, କିପରି ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି?
ଅସୃଗ୍ରେତଃ ପୁଷ୍ପରସାନୁଯୁକ୍ତମ୍ ଅନ୍ଵେତି ସଦ୍ଯଃ ପୁରୁଷେଣ ସୃଷ୍ଟମ୍ ତଵ ତରଯା ରଜ ଆପଦ୍ଯତେ ଚ ସ ଗର୍ଭଭୂତଃ ସମୁପୈତି ତତ୍ର
ରକ୍ତ, ଶୁକ୍ର, ଫୁଲର ରସ ଏକାଠି ହୋଇ, ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ରତିର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଏହିପରି ଗର୍ଭ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଏ ।
ଵନସ୍ପତୀନ୍ ଓଷଧୀଂଶ୍ଚାଵିଶନ୍ତି ଅପୋ ଵାଯୁଂ ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ ଚତୁଷ୍ପଦଂ ଦ୍ଵିପଦଂ ଚାପି ସର୍ଵ ଏଵଂଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି
ସେମାନେ ଗଛ, ଔଷଧି, ଜଳ, ବାୟୁ, ଭୂମି, ଆକାଶ, ଚାରିପାଏ ଓ ଦୁଇପାଏ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ହୋଇ ସମସ୍ତେ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।
ଅନ୍ଯଦ୍ଵପୁର୍ଵିଦଧାତୀହ ଗର୍ଭ ଉତାହୋସ୍ଵିତ୍ସ୍ଵେନ କାମେନ ଯାତି ଆପଦ୍ଯମାନୋ ନରଯୋନିମେତାମ୍ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସଂଶଯାତ୍ପୃଚ୍ଛତସ୍ତ୍ଵମ୍
ଏଠାରେ ଗର୍ଭ ଆଉ ଏକ ଦେହ ପାଉଛି କି, କିମ୍ବା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ? ମନୁଷ୍ୟ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ମୋର ସନ୍ଦେହରୁ ପଚାରିଛି, ଏହା ମୋତେ କହ ।
ଶରୀରଦେହାଦିସମୁଚ୍ଛ୍ରଯଂ ଚ ଚକ୍ଷୁଃଶ୍ରୋତ୍ରେ ଲଭତେ କେନ ସଂଜ୍ଞାମ୍ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ତାତ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଷ୍ଟଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ଯମାନା ହି ସର୍ଵେ
ଦେହ ଓ ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ କିପରି ହୁଏ, ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରବଣ ଓ ଚେତନା କିପରି ମିଳେ? ଏହି ସବୁ ମୋତେ କହ, ପିତା, କାରଣ ମୁଁ ପଚାରିଛି; ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଭାବେ ମାନନ୍ତି ।
ଵାଯୁଃ ସମୁତ୍କର୍ଷତି ଗର୍ଭଯୋନିମ୍ ଋତୌ ରେତଃ ପୁଷ୍ପରସାନୁଯୁକ୍ତମ୍ ସ ତତ୍ର ତନ୍ମାତ୍ରକୃତାଧିକାରଃ କ୍ରମେଣ ସଂଵର୍ଧଯତୀହ ଗର୍ଭମ୍
ଯଥାଯଥିକ ସମୟରେ ବାୟୁ ଗର୍ଭକୁ ନେଇଯାଏ, ଶୁକ୍ର ଓ ଫୁଲର ରସ ସହିତ; ଏଠାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ନିଜ ଅଧିକାର ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ଗର୍ଭକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ।
ସ ଜାଯମାନୋ ଽଥ ଗୃହୀତମାତ୍ରଃ ସଂଜ୍ଞାମଧିଷ୍ଠାଯ ତତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ ସ ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵେଦଯତୀହ ଶବ୍ଦଂ ସ ଵୈ ରୂପଂ ପଶ୍ଯତି ଚକ୍ଷୁଷା ଚ
ଜନ୍ମ ହେବା ସମୟରେ, ଗର୍ଭ ଧରିବା ପରେ, ଚେତନା ଆସେ; ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ କାନ ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଥାଏ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ରୂପ ଦେଖିଥାଏ ।
ଘ୍ରାଣେନ ଗନ୍ଧଂ ଜିହ୍ଵଯାଥୋ ରସଂ ଚ ତ୍ଵଚା ସ୍ପର୍ଶଂ ମନସା ଦେଵଭାଵମ୍ ଇତ୍ଯଷ୍ଟକେହୋପଚିତଂ ହି ଵିଦ୍ଧି ମହାତ୍ମନଃ ପ୍ରାଣଭୃତଃ ଶରୀରେ
ନାକ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧ ଶୁଣିଥାଏ, ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ରସ ଚାଖିଥାଏ, ଚମ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରେ, ମନ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ଏହି ଅଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗ ମହାତ୍ମା ପ୍ରାଣୀର ଶରୀରରେ ଏକାଠି ହୋଇଥାଏ ।
ଯଃ ସଂସ୍ଥିତଃ ପୁରୁଷୋ ଦହ୍ଯତେ ଵା ନିଖନ୍ଯତେ ଵାପି ନିକୃଷ୍ଯତେ ଵା ଅଭାଵଭୂତଃ ସ ଵିନାଶମେତ୍ଯ କେନାତ୍ମାନଂ ଚେତଯତେ ପୁରସ୍ତାତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ପୁରୁଷ ଦେହରେ ଅଛି, ଜଳିଯାଏ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ପତିଯାଏ କିମ୍ବା ଫେଙ୍ଗି ଦିଅଯାଏ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହାରାଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ପରେ ସେ କିପରି ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରେ?
ହିତ୍ଵା ସୋ ଽସୂନ୍ ସୁପ୍ତଵନ୍ନିଷ୍ଠିତତ୍ଵାତ୍ ପୁରୋଧାଯ ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଚ ଅନ୍ଯାଂ ଯୋନିଂ ପୁଣ୍ଯପାପାନୁସାରାଂ ହିତ୍ଵା ଦେହଂ ଭଜତେ ରାଜସିଂହ
ଜୀବନ ବାୟୁ ଛାଡି, ଶୁଇଥିବା ପରି, ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କରି, ଦେହ ଛାଡି ନିଜ ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପ ଅନୁସାରେ ଆଉ ଏକ ଗର୍ଭ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ରାଜସିଂହ ।
ପୁଣ୍ଯାଂ ଯୋନିଂ ପୁଣ୍ଯକୃତୋ ଵିଶନ୍ତି ପାପାଂ ଯୋନିଂ ପାପକୃତୋ ଵ୍ରଜନ୍ତି କୀଟାଃ ପତଂଗାଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତି ପାପାନ୍ ନ ମେ ଵିଵକ୍ଷାସ୍ତି ମହାନୁଭାଵ
ଯେମାନେ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଲ ଗର୍ଭ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନ୍ଦ ଗର୍ଭ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । କୀଟ, ପୋକମାନେ ପାପରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହେଁନି, ମହାନୁଭାବ ।
ଚତୁଷ୍ପଦା ଦ୍ଵିପଦାଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ତଥାଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି ଆଖ୍ଯାତମେତନ୍ନିଖିଲଂ ହି ସର୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତୁ କିଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଜସିଂହ
ଚାରିପାଉଁ ଜନ୍ତୁ, ଦୁଇପାଉଁ ଲୋକମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ — ସମସ୍ତେ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଉ କଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
କିଂ ସ୍ଵିତ୍କୃତ୍ଵା ଲଭତେ ତାତ ସଂଜ୍ଞାଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ଵା ତନ୍ମେ ପୃଷ୍ଟଃ ଶଂସ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵଚ୍ ଛୁଭାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ ଯେନ ଗଚ୍ଛେତ୍କ୍ରମେଣ
ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ପାଇପାରେ — କି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, କି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା? ମୋତେ ପଚାରିଛ, ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ, ଯେଉଁପରି ଲୋକ ଦେବଲୋକକୁ କ୍ରମେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ।
ତପଶ୍ଚ ଦାନଂ ଚ ଶମୋ ଦମଶ୍ଚ ହ୍ରୀର୍ ଆର୍ଜଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନୁକମ୍ପା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତୋ ଦ୍ଵାରାଣି ସପ୍ତୈଵ ମହାନ୍ତି ପୁଂସାମ୍
ତପସ୍ୟା, ଦାନ, ଶାନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଲଜ୍ଜା, ସରଳତା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା — ଏହି ସାତଟି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱାର ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵାଣି ଚୈତାନି ଯଥୋଦିତାନି ତପଃପ୍ରଧାନାନ୍ଯଭିମର୍ଷକେଣ ନଶ୍ଯନ୍ତି ମାନେନ ତମୋ ଽଭିଭୂତାଃ ପୁଂସଃ ସଦୈଵେତି ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତଃ
ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାର ତପସ୍ୟାରେ ଆଧାରିତ; କିନ୍ତୁ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଏହିଗୁଡିକୁ ଦୂଷିତ କଲେ, ସେଗୁଡିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାଏ — ଏହି କଥା ସଦା ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି।
ଅଧୀଯାନଃ ପଣ୍ଡିତଂ ମନ୍ଯମାନୋ ଯୋ ଵିଦ୍ଯଯା ହନ୍ତି ଯଶଃ ପରସ୍ଯ ତସ୍ଯାନ୍ତଵନ୍ତଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଲୋକା ନ ଚାସ୍ଯ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଫଲଂ ଦଦାତି
ଯିଏ ନିଜକୁ ବିଦ୍ୱାନ ଭାବି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟର ମାନ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେ ଲୋକର ଫଳ ସୀମିତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସେ ବ୍ରହ୍ମଫଳ ପାଇନଥାଏ।
ଚତ୍ଵାରି କର୍ମାଣି ଭଯଂକରାଣି ଭଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଯଥାକୃତାନି ମାନାଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁତ ମାନମୌନଂ ମାନେନାଧୀତମୁତ ମାନଯଜ୍ଞଃ
ଚାରିଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଆସେ: ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ହୋମ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ମୌନ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ପାଠ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଦାନ।
ନ ମାନ୍ଯମାନୋ ମୁଦମାଦଦୀତ ନ ସଂତାପଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଚାଵମାନାତ୍ ସନ୍ତଃ ସତଃ ପୂଜଯନ୍ତୀହ ଲୋକେ ନାସାଧଵଃ ସାଧୁବୁଦ୍ଧିଂ ଲଭନ୍ତେ
ଯିଏ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ସେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅପମାନ ହେଲେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଖରାପ ଲୋକମାନେ ଭଲ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଇନଥାନ୍ତି।
ଇତି ଦଦ୍ଯାଦିତି ଯଜେଦ୍ ଇତ୍ଯଧୀଯୀତ ମେ ଶ୍ରୁତମ୍ ଇତ୍ଯେତାନ୍ଯଭଯାନ୍ଯାହୁସ୍ ତାନ୍ଯ୍ ଅଵର୍ଜ୍ଯାନି ନିତ୍ଯଶଃ
‘ଦିଅ’, ‘ଯଜ୍ନ କର’, ‘ପାଠ କର’, ‘ଶୁଣ’ — ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଭୟ ନାହିଁ ବୋଲି କହାଯାଇଛି; ଏଗୁଡିକୁ ସଦା, ବିନା ବାଧା, କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯେନାଶ୍ରଯଂ ଵେଦଯନ୍ତେ ପୁରାଣଂ ମନୀଷିଣୋ ମାନସେ ମାନଯୁକ୍ତମ୍ ତନ୍ନିଃଶ୍ରେଯସ୍ ତେନ ସଂଯୋଗମେତ୍ଯ ପରାଂ ଶାନ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ
ପ୍ରାଚୀନ ଆଶ୍ରୟ, ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମନରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ମାନ ସହିତ — ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳରେ ଏକତା ହେଇ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।
ଚରନ୍ଗୃହସ୍ଥଃ କଥମେତି ଦେଵାନ୍ କଥଂ ଭିକ୍ଷୁଃ କଥମ୍ ଆଚାର୍ଯକର୍ମା ଵାନପ୍ରସ୍ଥଃ ସତ୍ପଥେ ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ବହୂନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ସମ୍ପ୍ରତି ଵେଦଯନ୍ତି
ଘରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ କିପରି ଦେବତାମାନେ ପାଇପାରିବେ? ଭିକ୍ଷୁ କିପରି? ଶିକ୍ଷକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ପଥରେ ରହୁଥିବା — ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ଅନେକ ଲୋକ ପଚାରୁଛନ୍ତି।