ଅଧର୍ମେଣ ଜିତୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତମଧରୋତ୍ତରମ୍ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଯାତିଵୃତ୍ତାସ୍ତି ଦୁହିତା ଵୃଷପର୍ଵଣଃ
ଧର୍ମକୁ ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜିତ ହୋଇଛି, ଅନ୍ୟାୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ, ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ଭଳି ଆଚରଣ କରିଛି।
ତ୍ରଯୋ ଽସ୍ଯାଂ ଜନିତାଃ ପୁତ୍ରା ରାଜ୍ଞାନେନ ଯଯାତିନା ଦୁର୍ଭଗାଯା ମମ ଦ୍ଵୌ ତୁ ପୁତ୍ରୌ ତାତ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ତିନି ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି; ମୋ ଦୁଃଖୀ ଝିଅର ଦୁଇ ପୁଅ ବିଷୟରେ, ଓ ପିତା, ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି।
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତ ଏଷ ରାଜା ଭୃଗୂଦ୍ଵହ ଅତିକ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ମର୍ଯାଦାଂ କାଵ୍ଯୈତତ୍କଥଯାମି ତେ
ଏହି ରାଜା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଓ ଭୃଗୁମାନ୍ୟ; ସେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; କାବ୍ୟ, ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି।
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ଯୋ ଽଧର୍ମମ୍ ଅକୃଥାଃ ପ୍ରିଯମ୍ ତସ୍ମାଜ୍ଜରା ତ୍ଵାମ୍ ଅଚିରାଦ୍ ଧର୍ଷଯିଷ୍ଯତି ଦୁର୍ଜଯା
ମହାରାଜ, ଆପଣ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମ ଓ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଦୁର୍ଜୟ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବ।
ଋତୁଂ ଯୋ ଯାଚ୍ଯମାନାଯା ନ ଦଦାତି ପୁମାନ୍ଵୃତଃ ଭ୍ରୂଣହେତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ ଚେହ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ଯିଏ ଜନ୍ମକାଳରେ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇନାହିଁ, ସେ 'ଭ୍ରୁଣହତ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥାକୁ ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ କହନ୍ତି।
ଋତୁକାମାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଯସ୍ତୁ ଗମ୍ଯାଂ ରହସି ଯାଚିତଃ ନୋପୈତି ଯୋ ହି ଧର୍ମେଣ ବ୍ରହ୍ମହେତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଋତୁକାମା ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ସମୟରେ ଧର୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ବ୍ରହ୍ମହତ' ଭାବରେ କହନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତାନି ସମୀକ୍ଷ୍ଯାହଂ କାରଣାନି ଭୃଗୂଦ୍ଵହ ଅଧର୍ମଭଯସଂଵିଗ୍ନଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମ୍ ଉପଜଗ୍ମିଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ବିଚାର କରି, ଭୃଗୁମାନ୍ୟ, ଅଧର୍ମ ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ମୁଁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲି।
ନ ତ୍ଵ୍ ଅହଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେକ୍ଷ୍ଯସ୍ତେ ମଦଧୀନୋ ଽସି ପାର୍ଥିଵ ମିଥ୍ଯାଚରଣଧର୍ମେଷୁ ଚୌର୍ଯଂ ଭଵତି ନାହୁଷ
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିନାହିଁ; ଆପଣ ମୋ ଅଧୀନରେ ନୁହଁନ୍ତି, ଓ ରାଜା। ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣ ଧର୍ମରେ ଚୋରି ହୁଏନାହିଁ, ଓ ନାହୁଷପୁତ୍ର।
କ୍ରୋଧେନୋଶନସା ଶପ୍ତୋ ଯଯାତିର୍ନାହୁଷସ୍ତଦା ପୂର୍ଵଂ ଵଯଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜରାଂ ସଦ୍ଯୋ ଽନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ତାପରେ ଉଶନସଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଯୟାତି, ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ଶାପିତ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅତୃପ୍ତୋ ଯୌଵନସ୍ଯାହଂ ଦେଵଯାନ୍ଯାଂ ଭୃଗୂଦ୍ଵହ ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ ଜରେଯଂ ମା ଵିଶେତ ମାମ୍
ମୁଁ ଯୌବନରେ ଅତୃପ୍ତ, ଭୃଗୁମାନ୍ୟ, ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟରେ; ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ମୋ ଶରୀରକୁ ନ ପ୍ରବେଶ କରୁ।
ନାହଂ ମୃଷା ଵଦାମ୍ଯେତଜ୍ ଜରାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସି ଭୂମିପ ଜରାଂ ତ୍ଵ୍ ଏତାଂ ତ୍ଵମନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ସଂକ୍ରାମଯ ଯଦୀଚ୍ଛସି
ମୁଁ ଏହି କଥା ମିଥ୍ୟା କହୁନାହିଁ, ଆପଣ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଓ ରାଜା; ଯଦି ଚାହାନ୍ତି, ଏହି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବେ।
ରାଜ୍ଯଭାକ୍ ସ ଭଵେଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୁଣ୍ଯଭାକ୍କୀର୍ତିଭାକ୍ତଥା ଯୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ମେ ଵଯଃ ପୁତ୍ରସ୍ ତଦ୍ଭଵାନନୁମନ୍ଯତାମ୍
ଯିଏ ମୋତେ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଦେଇବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ରାଜ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ଓ କୀର୍ତି ଉପଭୋଗ କରିବେ; ମୋ ପୁଅକୁ ଆପଣ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ।
ସଂକ୍ରାମଯିଷ୍ଯସି ଜରାଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ନହୁଷାତ୍ମଜ ମାମନୁଧ୍ଯାଯ ତତ୍ତ୍ଵେନ ନ ଚ ପାପମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ଆପଣ ଚାହିଲେ ଯେପରି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବେ; ସତ୍ୟ ଭାବରେ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ କୌଣସି ପାପ ହେବନାହିଁ।
ଵଯୋ ଦାସ୍ଯତି ତେ ପୁତ୍ରୋ ଯଃ ସ ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି ଆଯୁଷ୍ମାନ୍କୀର୍ତିମାଂଶ୍ଚୈଵ ବହ୍ଵପତ୍ଯସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ଯିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଦେଇବେ, ସେ ରାଜା ହେବେ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତିମାନ୍ ଓ ଅନେକ ସନ୍ତାନର ମାଲିକ ହେବେ।
ଜରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଯାତିସ୍ତୁ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚୈଵ ହି ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ଚ ଯଦୁମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଯୟାତି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଜରା ଵଲୀ ଚ ମାଂ ତାତ ପଲିତାନି ଚ ପର୍ଯଗୁଃ କାଵ୍ଯସ୍ଯୋଶନସଃ ଶାପାନ୍ ନ ଚ ତୃପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ଯୌଵନେ
ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ଚମଡ଼ାର ଭାଙ୍ଗ, ଓ ପିତା, ଏବଂ ପକା କେଶ ମୋ ଉପରେ ଆସିଛି କାବ୍ୟ ଉଶନସଙ୍କ ଶାପରୁ, ଏବଂ ମୁଁ ଯୌବନରେ ଏଯାଁ ଅତୃପ୍ତ।
ତ୍ଵଂ ଯଦୋ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ ଯୌଵନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ଚରେଯଂ ଵିଷଯାନହମ୍
ଯଦୁ, ତୁମେ ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଇ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଭୋଗ କରିବି।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ତ୍ଵଦୀଯଂ ଯୌଵନଂ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ସମ୍ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯାମି ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ
ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଫେରାଇ ଦେବି, ଏବଂ ପୁନି ମୁଁ ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବି।
ସିତଶ୍ମଶ୍ରୁଧରୋ ଦୀନୋ ଜରସା ଶିଥିଲୀକୃତଃ ଵଲୀସଂତତଗାତ୍ରଶ୍ଚ ଦୁର୍ଦର୍ଶୋ ଦୁର୍ବଲଃ କୃଶଃ
ଯିଏ ଧଳା କେଶ ଓ ଦାଡ଼ି ଧାରଣ କରିଛି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ଶରୀରରେ ଭାଜ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଛି, ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଶୀର୍ଣ୍ଣ—
ଅଶକ୍ତଃ କାର୍ଯକରଣେ ପରିଭୂତଃ ସ ଯୌଵନେ ସହୋପଜୀଵିଭିଶ୍ଚୈଵ ତଜ୍ଜରାଂ ନାଭିକାମଯେ
ଯିଏ କାମ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ସହଯୀବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଅପମାନ କରନ୍ତି—ଏପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
ସନ୍ତି ତେ ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ମତ୍ତଃ ପ୍ରିଯତରା ନୃପ ଜରାଂ ଗ୍ରହୀତୁଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁତ୍ରମନ୍ଯଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵୈ
ତୁମର ଅନେକ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ପୁଅକୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ବାଛିନ୍ତୁ।
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ହୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି ପାପାନ୍ମାତୁଲସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ ଦୁଷ୍ପ୍ରଜା ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ମାତୃ ସମ୍ପର୍କରୁ ତୁମର ସନ୍ତାନମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ହେବେ।
ତୁର୍ଵସୋ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ ଯୌଵନେନ ଚରେଯଂ ଵୈ ଵିଷଯାଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରକ
ତୁର୍ବସୁ, ତୁମେ ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଇ, ପୁଅ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଭୋଗ କରିବି।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ନୁ ପୁନର୍ଦାସ୍ଯାମି ଯୌଵନମ୍ ତଥୈଵ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯାମି ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ
ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଫେରାଇ ଦେବି, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବରେ ପୁନି ପାପ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବି।
ନ କାମଯେ ଜରାଂ ତାତ କାମଭୋଗପ୍ରଣାଶିନୀମ୍ ବଲରୂପାନ୍ତକରଣୀଂ ବୁଦ୍ଧିମାନଵିନାଶିନୀମ୍
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଯାହା ଭୋଗ ନଷ୍ଟ କରେ, ଶକ୍ତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଶେଷ କରେ, ବୁଦ୍ଧିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ—ଏପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ବାପା।
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ହୃଦଯାଜ୍ଜାତୋ ଵଯଃ ସ୍ଵଂ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଜା ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ତୁର୍ଵସୋ ତଵ ଯାସ୍ଯତି
ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ତୁର୍ବସୁ, ତୁମର ବଂଶ ଶେଷ ହେଇଯିବ।
ସଂକୀର୍ଣାଶ୍ଚୋରଧର୍ମେଷୁ ପ୍ରତିଲୋମଚରେଷୁ ଚ ପିଶିତାଶିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନୂନଂ ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେବେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତି, ଧର୍ମବିପରୀତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ମାଂସ ଖାନ୍ତି।
ଗୁରୁଦାରପ୍ରସକ୍ତେଷୁ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିରତେଷୁ ଚ ପଶୁଧର୍ମିଷୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛେଷୁ ପାପେଷୁ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶାସନ କରିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କର ଜନାନୀ ସହ ଲଗ୍ନ, ପଶୁ ଜନ୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ପଶୁ ସ୍ବଭାବର, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ପାପୀ।
ଏଵଂ ସ ତୁର୍ଵସୁଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ଯଯାତିଃ ସୁତମାତ୍ମନଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଯାଃ ସୁତଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ତୁର୍ବସୁକୁ ଶାପ ଦେଇ, ନିଜ ପୁଅ ଯୟାତି ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦ୍ରୁହ୍ଯୋ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ଵର୍ଣରୂପଵିନାଶିନୀମ୍ ଜରାଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ମେ ଯୌଵନଂ ସ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତାମ୍
ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁମେ ରଙ୍ଗ ଓ ଆକୃତି ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ହଜାର ବର୍ଷ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର; ମୋତେ ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦିଅ।