ସ ସମାଗମ୍ଯ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଯଥାକାମମଵାପ୍ଯ ଚ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚାଭିସଂପୂଜ୍ଯ ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ଯଥାଗତମ୍
ସେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ, ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ସମାଗମେ ସୁଭ୍ରୂଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ ଲେଭେ ଗର୍ଭଂ ପ୍ରଥମତସ୍ ତସ୍ମାନ୍ନୃପତିସତ୍ତମାତ୍
ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେବା ପରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ।
ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ଚ ତତଃ କାଲେ ରାଜ୍ଞୀ ରାଜୀଵଲୋଚନା କୁମାରଂ ଦେଵଗର୍ଭାଭମ୍ ଆଦିତ୍ଯସମତେଜସମ୍
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପଦ୍ମନୟନୀ ରାନୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁମାରଂ ଜାତଂ ସା ଦେଵଯାନୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା ଚିନ୍ତଯାଵିଷ୍ଟଦୁଃଖାର୍ତା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ପବିତ୍ର ହାସିଥିବା ଦେବୟାନୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ, ଭାରତ।
ତତୋ ଽଭିଗମ୍ଯ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଦେଵଯାନ୍ଯବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ କିମର୍ଥଂ ଵୃଜିନଂ ସୁଭ୍ରୂଃ କୃତଂ ତେ କାମଲୁବ୍ଧଯା
ତାପରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦେବୟାନୀ କହିଲେ: 'ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିଥିବା, ଇଚ୍ଛାବଶତ ତୁମେ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କାହିଁକି କଲୁ?'
ଋଷିର୍ ଅଭ୍ଯାଗତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵେଦପାରଗଃ ସ ମଯା ତୁ ଵରଃ କାମଂ ଯାଚିତୋ ଧର୍ମସଂହତମ୍
ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଥିଲି।
ନାହମନ୍ଯାଯତଃ କାମମ୍ ଆଚରାମି ଶୁଚିସ୍ମିତେ ତସ୍ମାଦ୍ ଋଷେର୍ ମମାପତ୍ଯମ୍ ଇତି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୁଁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେନି, ପବିତ୍ର ହାସିଥିବା। ଏହିଠାରୁ ମୋ ସନ୍ତାନ ଋଷିଙ୍କୁ ଠାରୁ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ପଦ୍ଯେତଦେଵଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠେ ନ ମନ୍ଯୁର୍ଵିଦ୍ଯତେ ମମ ଅପତ୍ଯଂ ଯଦି ତେ ଲବ୍ଧଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠାଚ୍ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାତ୍
ଏହିପରି ହେଉ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା; ମୋର କୌଣସି ରୋଷ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ସନ୍ତାନ ପାଇଛ, ତେବେ ଭଲ।
ଶୋଭନଂ ଭୀରୁ ସତ୍ଯଂ ଚେତ୍ କଥଂ ସ ଜ୍ଞାଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ ଗୋତ୍ରନାମାଭିଜନତଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଯଦି ଏହା ଭଲ ଓ ସତ୍ୟ, ଭୟଭିତେ, ତେବେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିପରି ଚିହ୍ନିବି? ମୁଁ ତାଙ୍କ ଗୋତ୍ର, ନାମ ଓ ବଂଶ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଓଜସା ତେଜସା ଚୈଵ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ରଵିଂ ଯଥା ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମମ ସଂପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ତିର୍ ନାସୀଚ୍ଛୁଚିସ୍ମିତେ
ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭା ଏମିତି ଥିଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳିଉଛି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପବିତ୍ର ହାସିଥିବା, ମୋତେ ପଚାରିବାକୁ ଶକ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମେଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଚ ସମ୍ପ୍ରହସ୍ଯ ଚ ତେ ମିଥଃ ଜଗାମ ଭାର୍ଗଵୀ ଵେଶ୍ମ ତଥ୍ଯମିତ୍ଯଭିଜାନତୀ
ଏଭଳି ଏକାପରକୁ କଥା କହି ହସିଲେ, ଭାର୍ଗବୀ ସତ୍ୟ ଜାଣି, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯଯାତିର୍ଦେଵଯାନ୍ଯାଂ ତୁ ପୁତ୍ରାଵ୍ ଅଜନଯନ୍ନୃପଃ ଯଦୁଂ ଚ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚୈଵ ଶକ୍ରଵିଷ୍ଣୂ ଇଵାପରୌ
ଯୟାତି ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଦେଲେ—ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ, ଯେମିତି ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ।
ତସ୍ମାଦେଵ ତୁ ରାଜର୍ଷେଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ ଦ୍ରୁହ୍ଯଂ ଚାନୁଂ ଚ ପୂରୁଂ ଚ ତ୍ରୀନ୍କୁମାରାନଜୀଜନତ୍
ସେ ରାଜା ରୁ, ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତିନିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁ।
ତତଃ କାଲେ ଚ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ ଦେଵଯାନୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା ଯଯାତିସହିତା ରାଜଞ୍ ଜଗାମ ହରିତଂ ଵନମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବୟାନୀ ଅତି ମିଶ୍ରା ହସର ସହିତ, ଯୟାତିଙ୍କ ସହ ଏକ ହରିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ତଦା ତତ୍ର କୁମାରାନ୍ଦେଵରୂପିଣଃ କ୍ରୀଡମାନାନ୍ ତୁ ଵିସ୍ରବ୍ଧାନ୍ ଵିସ୍ମିତା ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେବତା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପିଲାମାନେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ।
କସ୍ଯୈତେ ଦାରକା ରାଜନ୍ ଦେଵପୁତ୍ରୋପମାଃ ଶୁଭାଃ ଵର୍ଚସା ରୂପତଶ୍ଚୈଵ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସଦୃଶାସ୍ତଵ
ଏହି ଦେବପୁତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତୁମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁନ୍ଦର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିଲାମାନେ କାହାର? ରାଜା, କାହାର ପୁଅ ଏମାନେ?
ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ କୁମାରାନ୍ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ କିଂ ନାମଧେଯଗୋତ୍ରେ ଵଃ ପୁତ୍ରକା ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପିତା
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରି, ସେ ପିଲାମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ—'ତୁମର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର କଣ? ପିଲାମାନେ, ତୁମର ପିତା ବ୍ରାହ୍ମଣ କି?'
ଵିବ୍ରୂତ ମେ ଯଥାତଥ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତୁକାମାସ୍ମ୍ଯତୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ତେ ଽଦର୍ଶଯନ୍ପ୍ରଦେଶିନ୍ଯା ତମେଵ ନୃପସତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହ। ତାପରେ, ସ୍ଥାନୀୟ ଜନାଙ୍କ ଦେଖାଦେଇ, ସେମାନେ ସେ ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ମାତରଂ ଚୈଵ ତସ୍ଯା ଊଚୁଃ କୁମାରକାଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସହିତାସ୍ତେନ ରାଜାନମ୍ ଉପଚକ୍ରମୁଃ
ପିଲାମାନେ କହିଲେ—'ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଆମର ମାଆ।' ଏହି କଥା କହି, ସେମାନେ ଏକାସাথে ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ ତାନ୍ରାଜା ଦେଵଯାନ୍ଯାସ୍ ତଦାନ୍ତିକେ ରୁଦନ୍ତସ୍ତେ ଽଥ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମ୍ ଅଭ୍ଯଯୁର୍ ବାଲକାସ୍ତଦା
ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାଜା ସେମାନେକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେନାହିଁ; ତାପରେ, ପିଲାମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଷାଂ ତୁ ବାଲାନାଂ ପ୍ରଣଯଂ ପାର୍ଥିଵଂ ପ୍ରତି ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଦେଵୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ପିଲାମାନେ ରାଜା ପାଇଁ ଯେତେ ଭଲପାଇବା ଦେଖି, ଏବଂ ସତ୍ୟ ବୁଝି, ରାଣୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମଦଧୀନା ସତୀ କସ୍ମାଦ୍ ଅକାର୍ଷୀର୍ଵିପ୍ରିଯଂ ମମ ତମେଵାସୁରଧର୍ମଂ ତ୍ଵମ୍ ଆସ୍ଥିତା ନ ବିଭେଷି କିମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଅଧୀନ ଥିଲି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କଲା? ତୁମେ ଅସୁର ଚରିତ୍ର ଅନୁସରିଛ, ଭୟ କାହିଁକି ନାହିଁ?
ଯଦୁକ୍ତମୃଷିରିତ୍ଯେଵ ତତ୍ସତ୍ଯଂ ଚାରୁହାସିନି ନ୍ଯାଯତୋ ଧର୍ମତଶ୍ଚୈଵ ଚରନ୍ତୀ ନ ବିଭେମି ତେ
ଋଷି ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ସତ୍ୟ, ମନୋହର ହସର ଅଳିକା। ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଚାଲି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟ କରେନି।
ଯଦା ତ୍ଵଯା ଵୃତୋ ରାଜା ଵୃତ ଏଵ ତଦା ମଯା ସଖୀଭର୍ତା ହି ଧର୍ମେଣ ଭର୍ତା ଭଵତି ଶୋଭନେ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ରାଜାକୁ ଚୟନ କଲା, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଚୟନ କଲି; ମିତ୍ରୀର ଗୋଟିଏ ପତି ଧର୍ମରେ ନିଜ ପତି ହୋଇଯାଏ, ମନୋହରିଣୀ।
ପୂଜ୍ଯାସି ମମ ମାନ୍ଯା ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତ୍ଵତ୍ତୋ ହି ମେ ପୂଜ୍ଯତରୋ ରାଜର୍ଷିଃ କିଂ ନ ଵେତ୍ସି ତତ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ଆଦର କରିବା ଉଚିତ, ତୁମେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଓ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ; କିନ୍ତୁ ରାଜା ଋଷି ମୋ ପାଇଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ତୁମେ ଏହି କଥା ଜାଣନାହିଁ କି?
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯାସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵଯାନ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ ଇଦମ୍ ରାଜନ୍ନାଦ୍ଯେହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ଵିପ୍ରିଯଂ ମେ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବୟାନୀ କହିଲେ—'ରାଜା, ଆଜି ମୁଁ ଏଠି ରହିବିନାହିଁ; ତୁମେ ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଛ।'
ସହସୋତ୍ପତିତାଂ ଶ୍ଯାମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ସାଶ୍ରୁଲୋଚନାମ୍ ତୂର୍ଣଂ ସକାଶଂ କାଵ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତାଂ ଵ୍ଯଥିତସ୍ତଦା
ତାଙ୍କୁ ଅଚନକ ଉଠିବା, ଶ୍ୟାମା ଓ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନୁଵଵ୍ରାଜ ସଂଭ୍ରାନ୍ତଃ ପୃଷ୍ଠତଃ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ନୃପଃ ନ୍ଯଵର୍ତତ ନ ସା ଚୈଵ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନା
ରାଜା ଭୟଭିତ ହୋଇ ପଛରେ ପଛରେ ଶାନ୍ତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକୁ ଥିଲା, ସେ ଫେରିଲେନାହିଁ।
ଅଵିବ୍ରୁଵନ୍ତୀ କିଂଚିଚ୍ଚ ରାଜାନଂ ସାଶ୍ରୁଲୋଚନା ଅଚିରାଦେଵ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା କାଵ୍ଯସ୍ଯୋଶନସୋ ଽନ୍ତିକମ୍
ସେ, ରାଜାଙ୍କୁ କିଛି କହିନଥିବା ଏବଂ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ କାବ୍ୟ ଉଶନସଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ସା ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ପିତରମ୍ ଅଭିଵାଦ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା ଅନନ୍ତରଂ ଯଯାତିସ୍ତୁ ପୂଜଯାମାସ ଭାର୍ଗଵମ୍
ସେ, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସାମ୍ନାରେ ଉଭେଇ ରହିଲା; ତାପରେ ଯୟାତି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।