ମାମବ୍ରଵୀତ୍ତଦା ଶୁକ୍ରୋ ଦେଵଯାନୀଂ ଯଦାଵହମ୍ ନେଯମ୍ ଆହ୍ଵଯିତଵ୍ଯା ତେ ଶଯନେ ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ
'ମୁଁ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିବାବେଳେ ଶୁକ୍ର ମୋତେ କହିଥିଲେ: ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ତୁମେ ଶୟନକୋଠାକୁ ଡାକିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ନ ନର୍ମଯୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ହିନସ୍ତି ନ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ରାଜନ୍ ନ ଵିଵାହକାଲେ ପ୍ରାଣାତ୍ଯଯେ ସର୍ଵଧନାପହାରେ ପଞ୍ଚାନୃତାନ୍ଯାହୁର୍ ଅପାତକାନି
'ରାଜନ୍, ହାସ୍ୟ କରି କହିଥିବା କଥା କିଛି ଅପକାର କରେନାହିଁ, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଥାରେ ଦୋଷ ନାହିଁ, ବିବାହ ସମୟରେ, ପ୍ରାଣବିପଦରେ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଧନ ହାରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମିଥ୍ୟାକୁ ଅପରାଧ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ।'
ପୃଷ୍ଟାସ୍ତୁ ସାକ୍ଷ୍ଯେ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଚାନ୍ଯଥା ଭଵନ୍ତି ମିଥ୍ଯାଵଚନା ନରେନ୍ଦ୍ର ତେ ଏକାର୍ଥତାଯାଂ ତୁ ସମାହିତାଯାଂ ମିଥ୍ଯା ଵଦନ୍ତଂ ହ୍ଯ୍ ଅନୃତଂ ହିନସ୍ତି
ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ପଚାରାଗଲେ ଯଦି ସେମାନେ ଭିନ୍ନ କଥା କହନ୍ତି, ତେବେ ସେ କଥା ମିଥ୍ୟା ହୁଏ, ରାଜା। କିନ୍ତୁ ଏକ ମନେ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି, ସେଠି ସତ୍ୟକୁ ହାନି କରାଯାଏ।
ରାଜା ପ୍ରମାଣଂ ଭୂତାନାଂ ସ ଵିନଶ୍ଯେନ୍ମୃଷା ଵଦନ୍ ଅର୍ଥକୃଚ୍ଛ୍ରମପି ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ମିଥ୍ଯା କର୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ଦେବାଳି। ଯଦି ସେ ମିଥ୍ୟା କହିବେ, ସେ ନଶ୍ୱର ହେବେ। ଧନ ପାଇଁ କଷ୍ଟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସମାଵ୍ ଏତୌ ମତୌ ରାଜନ୍ ପତିଃ ସଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଯଃ ପତିଃ ସମଂ ଵିଵାହ ଇତ୍ଯାହୁଃ ସଖ୍ଯା ମେ ଽସି ପତିର୍ଯତଃ
ରାଜା, ଦୁଇଟି ମତ ରହିଛି—ପତି ହେଉଛନ୍ତି ସାଙ୍ଗ ଓ ସ୍ୱାମୀ ଉଭୟ। ବିବାହକୁ ସମତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତୁମେ ମୋ ସାଙ୍ଗ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପତି।
ଦାତଵ୍ଯଂ ଯାଚମାନସ୍ଯ ହୀତି ମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍ ତ୍ଵଂ ଚ ଯାଚସି କାମଂ ମାଂ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତତ୍
ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେଉଛି, ଯିଏ ମାଗେ ତାକୁ ଦେବି। ତୁମେ ମୋତେ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ମାଗୁଛ। କହ, ମୁଁ କଣ କରିବି?
ଅଧର୍ମାତ୍ତ୍ରାହି ମାଂ ରାଜନ୍ ଧର୍ମଂ ଚ ପ୍ରତିପାଦଯ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଽପତ୍ଯଵତୀ ଲୋକେ ଚରେଯଂ ଧର୍ମମୁତ୍ତମମ୍
ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟରୁ ବଞ୍ଚାଅ, ରାଜା, ଓ ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିବି।
ତ୍ରଯ ଏଵାଧନା ରାଜନ୍ ଭାର୍ଯା ଦାସସ୍ତଥା ସୁତଃ ଯତ୍ତେ ସମଧିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯସ୍ଯ ତେ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଧନମ୍
ତିନିଜଣ ଧନହୀନ ଅଛନ୍ତି, ରାଜା—ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦାସ ଓ ପୁଅ। ସେମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଧନ ଆଣନ୍ତି, ସେ ଧନ ସେଇ ଲୋକଙ୍କର।
ଦେଵଯାନ୍ଯା ଭୁଜିଷ୍ଯାସ୍ମି ଵଶ୍ଯା ଚ ତଵ ଭାର୍ଗଵୀ ସା ଚାହଂ ଚ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଭରଣୀଯାଂ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଭୋଗ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ, ଏବଂ ତୁମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି। ଦେବୟାନୀ ଓ ମୁଁ—ଉଭୟଙ୍କୁ ତୁମେ ଜୀବିକା ଦେବାକୁ ପଡିବ, ରାଜା, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ରାଜା ତଥ୍ଯମ୍ ଇତ୍ଯଭିଜଜ୍ଞିଵାନ୍ ପୂଜଯାମାସ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଧର୍ମଂ ଚ ପ୍ରତିପାଦଯନ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସତ୍ୟକୁ ମାନିଲେ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନ କରି।
ସ ସମାଗମ୍ଯ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଯଥାକାମମଵାପ୍ଯ ଚ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚାଭିସଂପୂଜ୍ଯ ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ଯଥାଗତମ୍
ସେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ, ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ସମାଗମେ ସୁଭ୍ରୂଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ ଲେଭେ ଗର୍ଭଂ ପ୍ରଥମତସ୍ ତସ୍ମାନ୍ନୃପତିସତ୍ତମାତ୍
ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେବା ପରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ।
ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ଚ ତତଃ କାଲେ ରାଜ୍ଞୀ ରାଜୀଵଲୋଚନା କୁମାରଂ ଦେଵଗର୍ଭାଭମ୍ ଆଦିତ୍ଯସମତେଜସମ୍
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପଦ୍ମନୟନୀ ରାନୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁମାରଂ ଜାତଂ ସା ଦେଵଯାନୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା ଚିନ୍ତଯାଵିଷ୍ଟଦୁଃଖାର୍ତା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ପବିତ୍ର ହାସିଥିବା ଦେବୟାନୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ, ଭାରତ।
ତତୋ ଽଭିଗମ୍ଯ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଦେଵଯାନ୍ଯବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ କିମର୍ଥଂ ଵୃଜିନଂ ସୁଭ୍ରୂଃ କୃତଂ ତେ କାମଲୁବ୍ଧଯା
ତାପରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦେବୟାନୀ କହିଲେ: 'ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିଥିବା, ଇଚ୍ଛାବଶତ ତୁମେ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କାହିଁକି କଲୁ?'
ଋଷିର୍ ଅଭ୍ଯାଗତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵେଦପାରଗଃ ସ ମଯା ତୁ ଵରଃ କାମଂ ଯାଚିତୋ ଧର୍ମସଂହତମ୍
ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଥିଲି।
ନାହମନ୍ଯାଯତଃ କାମମ୍ ଆଚରାମି ଶୁଚିସ୍ମିତେ ତସ୍ମାଦ୍ ଋଷେର୍ ମମାପତ୍ଯମ୍ ଇତି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୁଁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେନି, ପବିତ୍ର ହାସିଥିବା। ଏହିଠାରୁ ମୋ ସନ୍ତାନ ଋଷିଙ୍କୁ ଠାରୁ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ପଦ୍ଯେତଦେଵଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠେ ନ ମନ୍ଯୁର୍ଵିଦ୍ଯତେ ମମ ଅପତ୍ଯଂ ଯଦି ତେ ଲବ୍ଧଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠାଚ୍ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାତ୍
ଏହିପରି ହେଉ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା; ମୋର କୌଣସି ରୋଷ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ସନ୍ତାନ ପାଇଛ, ତେବେ ଭଲ।
ଶୋଭନଂ ଭୀରୁ ସତ୍ଯଂ ଚେତ୍ କଥଂ ସ ଜ୍ଞାଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ ଗୋତ୍ରନାମାଭିଜନତଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଯଦି ଏହା ଭଲ ଓ ସତ୍ୟ, ଭୟଭିତେ, ତେବେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିପରି ଚିହ୍ନିବି? ମୁଁ ତାଙ୍କ ଗୋତ୍ର, ନାମ ଓ ବଂଶ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଓଜସା ତେଜସା ଚୈଵ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ରଵିଂ ଯଥା ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମମ ସଂପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ତିର୍ ନାସୀଚ୍ଛୁଚିସ୍ମିତେ
ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭା ଏମିତି ଥିଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳିଉଛି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପବିତ୍ର ହାସିଥିବା, ମୋତେ ପଚାରିବାକୁ ଶକ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମେଵମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଚ ସମ୍ପ୍ରହସ୍ଯ ଚ ତେ ମିଥଃ ଜଗାମ ଭାର୍ଗଵୀ ଵେଶ୍ମ ତଥ୍ଯମିତ୍ଯଭିଜାନତୀ
ଏଭଳି ଏକାପରକୁ କଥା କହି ହସିଲେ, ଭାର୍ଗବୀ ସତ୍ୟ ଜାଣି, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯଯାତିର୍ଦେଵଯାନ୍ଯାଂ ତୁ ପୁତ୍ରାଵ୍ ଅଜନଯନ୍ନୃପଃ ଯଦୁଂ ଚ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚୈଵ ଶକ୍ରଵିଷ୍ଣୂ ଇଵାପରୌ
ଯୟାତି ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଦେଲେ—ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ, ଯେମିତି ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ।
ତସ୍ମାଦେଵ ତୁ ରାଜର୍ଷେଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ ଦ୍ରୁହ୍ଯଂ ଚାନୁଂ ଚ ପୂରୁଂ ଚ ତ୍ରୀନ୍କୁମାରାନଜୀଜନତ୍
ସେ ରାଜା ରୁ, ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତିନିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁ।
ତତଃ କାଲେ ଚ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ ଦେଵଯାନୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା ଯଯାତିସହିତା ରାଜଞ୍ ଜଗାମ ହରିତଂ ଵନମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦେବୟାନୀ ଅତି ମିଶ୍ରା ହସର ସହିତ, ଯୟାତିଙ୍କ ସହ ଏକ ହରିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚ ତଦା ତତ୍ର କୁମାରାନ୍ଦେଵରୂପିଣଃ କ୍ରୀଡମାନାନ୍ ତୁ ଵିସ୍ରବ୍ଧାନ୍ ଵିସ୍ମିତା ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେବତା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପିଲାମାନେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ।
କସ୍ଯୈତେ ଦାରକା ରାଜନ୍ ଦେଵପୁତ୍ରୋପମାଃ ଶୁଭାଃ ଵର୍ଚସା ରୂପତଶ୍ଚୈଵ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସଦୃଶାସ୍ତଵ
ଏହି ଦେବପୁତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତୁମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁନ୍ଦର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିଲାମାନେ କାହାର? ରାଜା, କାହାର ପୁଅ ଏମାନେ?
ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ କୁମାରାନ୍ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ କିଂ ନାମଧେଯଗୋତ୍ରେ ଵଃ ପୁତ୍ରକା ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପିତା
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରି, ସେ ପିଲାମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ—'ତୁମର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର କଣ? ପିଲାମାନେ, ତୁମର ପିତା ବ୍ରାହ୍ମଣ କି?'
ଵିବ୍ରୂତ ମେ ଯଥାତଥ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତୁକାମାସ୍ମ୍ଯତୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ତେ ଽଦର୍ଶଯନ୍ପ୍ରଦେଶିନ୍ଯା ତମେଵ ନୃପସତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହ। ତାପରେ, ସ୍ଥାନୀୟ ଜନାଙ୍କ ଦେଖାଦେଇ, ସେମାନେ ସେ ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ମାତରଂ ଚୈଵ ତସ୍ଯା ଊଚୁଃ କୁମାରକାଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସହିତାସ୍ତେନ ରାଜାନମ୍ ଉପଚକ୍ରମୁଃ
ପିଲାମାନେ କହିଲେ—'ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଆମର ମାଆ।' ଏହି କଥା କହି, ସେମାନେ ଏକାସাথে ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ ତାନ୍ରାଜା ଦେଵଯାନ୍ଯାସ୍ ତଦାନ୍ତିକେ ରୁଦନ୍ତସ୍ତେ ଽଥ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମ୍ ଅଭ୍ଯଯୁର୍ ବାଲକାସ୍ତଦା
ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାଜା ସେମାନେକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେନାହିଁ; ତାପରେ, ପିଲାମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଗଲେ।