ସର୍ଵମେଵ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଵିଧାନମନୁଵର୍ତତେ ଵିଧିନା ଵିହିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମା ଵିଚିତ୍ରଂ ମନଃ କୃଥାଃ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁ କିଛି ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଘଟେ। ଏହା ଭାଗ୍ୟରେ ଲିଖାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ମନକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ରାଜଵଦ୍ରୂପଵେଷୌ ତେ ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ଵାଚଂ ବିଭର୍ଷି ଚ କିଂନାମା ତ୍ଵଂ କୁତଶ୍ଚାସି କସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଶଂସ ମେ
ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛ, ରାଜାଙ୍କ ପରି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଛ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାଷାରେ କଥାହୁଅଛ। ତୁମ ନାମ, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କାହାର ପୁଅ ତୁମେ, ମୋତେ କୁହ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଵେଦୋ ମେ କୃତ୍ସ୍ନଃ ଶ୍ରୁତିପଥଂ ଗତଃ ରାଜାହଂ ରାଜପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଯଯାତିରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ବେଦ ଶିଖିଛି। ମୁଁ ଏକ ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ର, ଯୟାତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କେନ ଚାର୍ଥେନ ନୃପତେ ହ୍ଯ୍ ଏନଂ ଦେଶଂ ସମାଗତଃ ଜିଘୃକ୍ଷୁର୍ଵାରି ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ ଅଥଵା ମୃଗଲିପ୍ସଯା
ହେ ରାଜା, କି କାରଣରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ପାଣି ନେବାକୁ, କିମ୍ବା ମୃଗ ଶିକାର ପାଇଁ?
ମୃଗଲିପ୍ସୁରହଂ ଭଦ୍ରେ ପାନୀଯାର୍ଥମ୍ ଇହାଗତଃ ବହୁଧାପ୍ଯନୁଯୁକ୍ତୋ ଽସ୍ମି ତ୍ଵମ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ମୃଗ ଶିକାର କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ମୃଦୁଭାବିନୀ, ଏବଂ ପାଣି ପିବିବା ପାଇଁ। ତୁମେ ମୋତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ଏବେ ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ କନ୍ଯାସହସ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଦାସ୍ଯା ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ସହ ତ୍ଵଦଧୀନାସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ସଖେ ଭର୍ତା ଚ ମେ ଭଵ
ଦୁଇ ହଜାର କନ୍ୟା ଓ ଦାସୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ, ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛି। ଭଲ ହେଉ, ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେଉ।
ଵିଦ୍ଧ୍ଯୌଶନସି ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ତ୍ଵଦର୍ହୋ ଽସ୍ମି ଭାମିନି ଅଵିଵାହ୍ଯାଃ ସ୍ମ ରାଜାନୋ ଦେଵଯାନି ପିତୁସ୍ତଵ
ଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୟାନୀ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମ ପିତା ରାଜାମାନେଙ୍କୁ କେବେ ବିବାହ କରିବାକୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ସଂସୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଣି ସଂଶ୍ରିତମ୍ ଋଷିଶ୍ଚ ଋଷିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ନାହୁଷାଦ୍ଯ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକତାରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛନ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ରୁଷି କିମ୍ବା ରୁଷିପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏକଦେହୋଦ୍ଭଵା ଵର୍ଣାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଽପି ଵରାନନେ ପୃଥଗ୍ଧର୍ମାଃ ପୃଥକ୍ଛୌଚାସ୍ ତେଷାଂ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵରଃ
ଚାରିଟି ଜାତି ଏକ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜ ନିଜ କାମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପାଣିଗ୍ରହୋ ନାହୁଷାଯଂ ନ ପୁଂଭିଃ ସେଵିତଃ ପୁରା ତ୍ଵଂ ପାଣିମଗ୍ରହୀଦଗ୍ରେ ଵୃଣୋମି ତ୍ଵାମହଂ ତତଃ
ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାତ ଧରିବା ପୂର୍ବେ କେହି କରିନଥିଲେ; ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ମୋର ହାତ ଧରିଥିଲ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି।
କଥଂ ତୁ ମେ ମନସ୍ଵିନ୍ଯାଃ ପାଣିମନ୍ଯଃ ପୁମାନ୍ସ୍ପୃଶେତ୍ ଗୃହୀତମୃଷିପୁତ୍ରେଣ ସ୍ଵଯଂ ଵାପ୍ଯୃଷିଣା ତ୍ଵଯା
ଯେଉଁ ନାରୀର ମନ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କ ହାତ ରୁଷି କିମ୍ବା ରୁଷିପୁତ୍ର କିମ୍ବା ତୁମେ ଧରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ପୁରୁଷ କିପରି ଛୁଇଁପାରିବେ?
କ୍ରୁଦ୍ଧାଦାଶୀଵିଷାତ୍ ସର୍ପାଜ୍ ଜ୍ଵଲନାତ୍ସର୍ଵତୋମୁଖାତ୍ ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ରଃ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା
କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏତେ ଭୟଙ୍କର, ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ କିମ୍ବା ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଟକ୍କର ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ପାଇଁ।
କଥମାଶୀଵିଷାତ୍ ସର୍ପାଜ୍ ଜ୍ଵଲନାତ୍ ସର୍ଵତୋମୁଖାତ୍ ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ର ଇତ୍ଯାତ୍ଥ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ କିମ୍ବା ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର? ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ତୁମେ କରିଛ।
ଦଶେଦାଶୀଵିଷସ୍ତ୍ଵେକଂ ଶସ୍ତ୍ରେଣୈକଶ୍ଚ ଵଧ୍ଯତେ ହନ୍ତି ଵିପ୍ରଃ ସରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ପୁରାଣ୍ଯପି ହି କୋପିତଃ
ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ କେବଳ ଗୋଟିଏକୁ କାମୁଡ଼େ, ଅସ୍ତ୍ର କେବଳ ଗୋଟିଏକୁ ମାରେ; କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରୁଣା ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଧ୍ଵଂସ କରିଦେଇପାରନ୍ତି।
ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ରସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଭୀରୁ ମତୋ ମମ ଅତୋ ଽଦତ୍ତାଂ ଚ ପିତ୍ରା ତ୍ଵାଂ ଭଦ୍ରେ ନ ଵିଵହାମ୍ଯହମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ମନେ କରେ, ଭୟଭୀତ ଦେବୟାନୀ। ତୁମ ପିତା ଏହିକାରଣରୁ ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ବିବାହ କରୁନାହିଁ।
ଦତ୍ତାଂ ଵହସ୍ଵ ପିତ୍ରା ମାଂ ତ୍ଵଂ ହି ରାଜନ୍ଵୃତୋ ମଯା ଅଯାଚତୋ ଭଯଂ ନାସ୍ତି ଦତ୍ତାଂ ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣତଃ
ତୁମ ପିତା ଯେପରି ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହି ଭାର ବହନ କର। ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି; ଦାନ ଦେଇ ଯେଉଁଠାରେ ନେଉଛି, ସେଠାରେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।
ତ୍ଵରିତଂ ଦେଵଯାନ୍ଯାଥ ପ୍ରେଷିତା ପିତୁରାତ୍ମନଃ ସର୍ଵଂ ନିଵେଦଯାମାସ ଧାତ୍ରୀ ତସ୍ମୈ ଯଥାତଥମ୍
ତାପରେ, ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ଧାତ୍ରୀ ଶୀଘ୍ରେ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ଯଥାଯଥା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚ ସ ରାଜାନଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଭାର୍ଗଵଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମ୍ ଆଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାର୍ଗବ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି ଆସିଥିବା ଦେଖି, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କାଵ୍ଯଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତଃ ସ୍ଥିତଃ ତଂ ଚାପ୍ଯଭ୍ଯଵଦତ୍କାଵ୍ଯଃ ସାମ୍ନା ପରମଵଲ୍ଗୁନା
ଯୟାତି ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ର ଭାବେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ; କାବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ଓ ମନୋହର କଥା କହିଲେ।
ରାଜାଯଂ ନାହୁଷସ୍ତାତ ଦୁର୍ଗମେ ପାଣିମଗ୍ରହୀତ୍ ନମସ୍ତେ ଦେହି ମାମସ୍ମୈ ଲୋକେ ନାନ୍ଯଂ ପତିଂ ଵୃଣେ
ପିତା, ଏହି ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଗମ ସମୟରେ ମୋ ହାତ ଧରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପତି ଚୟନ କରେନି।
ଵୃତୋ ଽନଯା ପତିର୍ଵୀର ସୁତଯା ତ୍ଵଂ ମମେଷ୍ଟଯା ଗୃହାଣେମାଂ ମଯା ଦତ୍ତାଂ ମହିଷୀଂ ନହୁଷାତ୍ମଜ
ବୀର, ଏହି ମୋ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ତୁମକୁ ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି; ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଦେଉଛି, ତାକୁ ରାଣୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ।
ଅଧର୍ମୋ ମାଂ ସ୍ପୃଶେଦେଵଂ ପାପମ୍ ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵ ଵର୍ଣସଂକରତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଇତି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍
ଯଦି ମୁଁ ଏହିପରି ନ କରିଁ, ତେବେ ଭାର୍ଗବ, ଅଧର୍ମ ଓ ପାପ ମୋତେ ଓ ଏହି ଝିଅକୁ ଛୁଇଁଯିବ, ଜାତି ମିଶ୍ରଣ ହେବ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରୁଛି।
ଅଧର୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଵିମୁଞ୍ଚାମି ଵରଂ ଵରଯ ଚେପ୍ସିତମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ଵିଵାହେ ତ୍ଵଂ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୋ ରହଃ ପାପଂ ନୁଦାମି ତେ
ଅଧର୍ମରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରେ; ଚାହିଁଥିବା ବର ଚୟନ କର। ଏହି ବିବାହରେ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମର ଗୁପ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।
ଵହସ୍ଵ ଭାର୍ଯାଂ ଧର୍ମେଣ ଦେଵଯାନୀଂ ଶୁଚିସ୍ମିତାମ୍ ଅନଯା ସହ ସମ୍ପ୍ରୀତିମ୍ ଅତୁଲାଂ ସମଵାପ୍ନୁହି
ଧର୍ମରେ ଦେବୟାନୀ, ଶୁଭ୍ର ହାସିଥିବା ଝିଅକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ତାଙ୍କ ସହ ଅପୂର୍ବ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର।
ଇଯଂ ଚାପି କୁମାରୀ ତେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ ସଂପୂଜ୍ଯା ସତତଂ ରାଜନ୍ ନ ଚୈନାଂ ଶଯନେ ହ୍ଵଯ
ଏହି ଜଣେ କୁମାରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ସଦା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଶୟନକୋଠାକୁ ଡାକିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଯଯାତିସ୍ତୁ ଶୁକ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ହୃଷ୍ଟଃ ସୋ ଽନୁଜ୍ଞାତୋ ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଯୟାତି ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲାବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯଯାତିଃ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହେନ୍ଦ୍ରପୁରସଂନିଭମ୍ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ତତ୍ର ଦେଵଯାନୀଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଯୟାତି ନିଜ ସହରକୁ, ଯାହା ମହେନ୍ଦ୍ରପୁର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପହଞ୍ଚି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ବସାଇଲେ।
ଦେଵଯାନ୍ଯାଶ୍ଚାନୁମତେ ସୁତାଂ ତାଂ ଵୃଷପର୍ଵଣଃ ଅଶୋକଵନିକାଭ୍ଯାଶେ ଗୃହଂ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଅଶୋକବନିକା ସମୀପରେ ଘର ବନାଇ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ବସାଇଲେ।
ଵୃତାଂ ଦାସୀସହସ୍ରେଣ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମ୍ ଆସୁରାଯଣୀମ୍ ଵାସୋଭିରନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ସଂଵିଭଜ୍ଯ ସୁସଂଵୃତାମ୍
ଏହି ଅସୁରକୁମାରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହସ୍ର ଦାସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନରେ ପ୍ରଚୁର ଭାଗ ମିଳି, ଭଲଭାବେ ରଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦେଵଯାନ୍ଯା ତୁ ସହିତଃ ସ ନୃପୋ ନହୁଷାତ୍ମଜଃ ଵିଜହାର ବହୂନବ୍ଦାନ୍ ଦେଵଵନ୍ମୁଦିତୋ ଭୃଶମ୍
ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ରାଜା, ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବନରେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ଥାଏ, ସେପରି ଅନେକ ବର୍ଷ ଖୁସିରେ କାଟିଲେ।