ତେନ ଦାସୀସହସ୍ରେଣ ସାର୍ଧଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ତଦା ତମେଵ ଦେଶଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଯଥାକାମଂ ଚଚାର ସା
ସେ, ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତାଭିଃ ସଖୀଭିଃ ସହିତା ସର୍ଵାଭିର୍ମୁଦିତା ଭୃଶମ୍ କ୍ରୀଡନ୍ତ୍ଯୋ ଽଭିରତାଃ ସର୍ଵାଃ ପିବନ୍ତ୍ଯୋ ମଧୁ ମାଧଵମ୍
ସେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ସହିତ, ଖୁସିରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ମଧୁର ବସନ୍ତ ମଧୁ ପିଉଥିଲେ।
ଖାଦନ୍ତ୍ଯୋ ଵିଵିଧାନ୍ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ପୁନଶ୍ଚ ନାହୁଷୋ ରାଜା ମୃଗଲିପ୍ସୁର୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଖାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୃଗ ଶିକାର ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ରାଜା ନହୁଷ ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ତମେଵ ଦେଶଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଜଲଲିପ୍ସୁଃ ପ୍ରତର୍ଷିତଃ ଦଦର୍ଶ ଦେଵଯାନୀଂ ଚ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ତାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ
ସେ, ପାଣି ପିବିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଏବଂ ତୃଷ୍ଣାରେ, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଦେବୟାନୀ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁବତୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପିବନ୍ତ୍ଯୋ ଲଲନାସ୍ତାଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତାଃ ଉପଵିଷ୍ଟାଂ ଚ ଦଦୃଶେ ଦେଵଯାନୀଂ ଶୁଚିସ୍ମିତାମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ପାଣି ପିଉଥିଲେ, ଏବଂ ମଧୁର ହସ ଥିବା ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ।
ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଂ ତାସାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମଧ୍ଯେ ଵରାଙ୍ଗନାମ୍ ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ସେଵ୍ଯମାନାଂ ପାଦସଂଵାହନାଦିଭିଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦେବୟାନୀ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ମାଲିକା, ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତାଙ୍କ ପାଦ ମସାଜ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ କନ୍ଯାସହସ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵେ କନ୍ଯେ ପରିଵାରିତେ ଗୋତ୍ରେ ଚ ନାମନୀ ଚୈଵ ଦ୍ଵଯୋଃ ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯତୋ ହ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଦୁଇ ହଜାର କନ୍ୟା ଓ ଦୁଇ ଯୁବତୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଓ ନାମ ପଚାରୁଛି।
ଆଖ୍ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହମ୍ ଆଦତ୍ସ୍ଵ ଵଚନଂ ମେ ନରାଧିପ ଶୁକୋ ନାମାସୁରଗୁରୁଃ ସୁତାଂ ଜାନୀହି ତସ୍ଯ ମାମ୍
ମୁଁ କହିଦେବି, ରାଜା, ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କର। ମୋତେ ଅସୁରମାନ୍ୟ ଗୁରୁ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ବୋଲି ଜାଣ।
ଇଯଂ ଚ ମେ ସଖୀ ଦାସୀ ଯତ୍ରାହଂ ତତ୍ର ଗାମିନୀ ଦୁହିତା ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵୃଷପର୍ଵଣଃ
ଏହି ମୋ ସଖୀ ଦାସୀ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଯାଏ। ଏହା ହେଉଛି ଦାନବେଶ୍ୱର ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା।
କଥଂ ତୁ ତେ ସଖୀ ଦାସୀ କନ୍ଯେଯଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରସୁତା ସୁଭୂଃ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
କିନ୍ତୁ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିବା ଯୁବତୀ, ଅସୁରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଝିଅ, କିପରି ତୁମ ସଖୀ ଦାସୀ ହେଲେ? ମୋର ଏଥିରେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି।
ସର୍ଵମେଵ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଵିଧାନମନୁଵର୍ତତେ ଵିଧିନା ଵିହିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମା ଵିଚିତ୍ରଂ ମନଃ କୃଥାଃ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁ କିଛି ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଘଟେ। ଏହା ଭାଗ୍ୟରେ ଲିଖାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ମନକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ରାଜଵଦ୍ରୂପଵେଷୌ ତେ ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ଵାଚଂ ବିଭର୍ଷି ଚ କିଂନାମା ତ୍ଵଂ କୁତଶ୍ଚାସି କସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଶଂସ ମେ
ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛ, ରାଜାଙ୍କ ପରି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଛ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାଷାରେ କଥାହୁଅଛ। ତୁମ ନାମ, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କାହାର ପୁଅ ତୁମେ, ମୋତେ କୁହ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଵେଦୋ ମେ କୃତ୍ସ୍ନଃ ଶ୍ରୁତିପଥଂ ଗତଃ ରାଜାହଂ ରାଜପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଯଯାତିରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ବେଦ ଶିଖିଛି। ମୁଁ ଏକ ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ର, ଯୟାତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କେନ ଚାର୍ଥେନ ନୃପତେ ହ୍ଯ୍ ଏନଂ ଦେଶଂ ସମାଗତଃ ଜିଘୃକ୍ଷୁର୍ଵାରି ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ ଅଥଵା ମୃଗଲିପ୍ସଯା
ହେ ରାଜା, କି କାରଣରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ପାଣି ନେବାକୁ, କିମ୍ବା ମୃଗ ଶିକାର ପାଇଁ?
ମୃଗଲିପ୍ସୁରହଂ ଭଦ୍ରେ ପାନୀଯାର୍ଥମ୍ ଇହାଗତଃ ବହୁଧାପ୍ଯନୁଯୁକ୍ତୋ ଽସ୍ମି ତ୍ଵମ୍ ଅନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ମୃଗ ଶିକାର କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ମୃଦୁଭାବିନୀ, ଏବଂ ପାଣି ପିବିବା ପାଇଁ। ତୁମେ ମୋତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ଏବେ ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ କନ୍ଯାସହସ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଦାସ୍ଯା ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ସହ ତ୍ଵଦଧୀନାସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ସଖେ ଭର୍ତା ଚ ମେ ଭଵ
ଦୁଇ ହଜାର କନ୍ୟା ଓ ଦାସୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ, ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛି। ଭଲ ହେଉ, ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେଉ।
ଵିଦ୍ଧ୍ଯୌଶନସି ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ତ୍ଵଦର୍ହୋ ଽସ୍ମି ଭାମିନି ଅଵିଵାହ୍ଯାଃ ସ୍ମ ରାଜାନୋ ଦେଵଯାନି ପିତୁସ୍ତଵ
ଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୟାନୀ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମ ପିତା ରାଜାମାନେଙ୍କୁ କେବେ ବିବାହ କରିବାକୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ସଂସୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଣି ସଂଶ୍ରିତମ୍ ଋଷିଶ୍ଚ ଋଷିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ନାହୁଷାଦ୍ଯ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକତାରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛନ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ରୁଷି କିମ୍ବା ରୁଷିପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏକଦେହୋଦ୍ଭଵା ଵର୍ଣାଶ୍ ଚତ୍ଵାରୋ ଽପି ଵରାନନେ ପୃଥଗ୍ଧର୍ମାଃ ପୃଥକ୍ଛୌଚାସ୍ ତେଷାଂ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵରଃ
ଚାରିଟି ଜାତି ଏକ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜ ନିଜ କାମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପାଣିଗ୍ରହୋ ନାହୁଷାଯଂ ନ ପୁଂଭିଃ ସେଵିତଃ ପୁରା ତ୍ଵଂ ପାଣିମଗ୍ରହୀଦଗ୍ରେ ଵୃଣୋମି ତ୍ଵାମହଂ ତତଃ
ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାତ ଧରିବା ପୂର୍ବେ କେହି କରିନଥିଲେ; ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ମୋର ହାତ ଧରିଥିଲ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି।
କଥଂ ତୁ ମେ ମନସ୍ଵିନ୍ଯାଃ ପାଣିମନ୍ଯଃ ପୁମାନ୍ସ୍ପୃଶେତ୍ ଗୃହୀତମୃଷିପୁତ୍ରେଣ ସ୍ଵଯଂ ଵାପ୍ଯୃଷିଣା ତ୍ଵଯା
ଯେଉଁ ନାରୀର ମନ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କ ହାତ ରୁଷି କିମ୍ବା ରୁଷିପୁତ୍ର କିମ୍ବା ତୁମେ ଧରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ପୁରୁଷ କିପରି ଛୁଇଁପାରିବେ?
କ୍ରୁଦ୍ଧାଦାଶୀଵିଷାତ୍ ସର୍ପାଜ୍ ଜ୍ଵଲନାତ୍ସର୍ଵତୋମୁଖାତ୍ ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ରଃ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା
କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏତେ ଭୟଙ୍କର, ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ କିମ୍ବା ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଟକ୍କର ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ପାଇଁ।
କଥମାଶୀଵିଷାତ୍ ସର୍ପାଜ୍ ଜ୍ଵଲନାତ୍ ସର୍ଵତୋମୁଖାତ୍ ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ର ଇତ୍ଯାତ୍ଥ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ କିମ୍ବା ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର? ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ତୁମେ କରିଛ।
ଦଶେଦାଶୀଵିଷସ୍ତ୍ଵେକଂ ଶସ୍ତ୍ରେଣୈକଶ୍ଚ ଵଧ୍ଯତେ ହନ୍ତି ଵିପ୍ରଃ ସରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ପୁରାଣ୍ଯପି ହି କୋପିତଃ
ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ କେବଳ ଗୋଟିଏକୁ କାମୁଡ଼େ, ଅସ୍ତ୍ର କେବଳ ଗୋଟିଏକୁ ମାରେ; କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରୁଣା ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଧ୍ଵଂସ କରିଦେଇପାରନ୍ତି।
ଦୁରାଧର୍ଷତରୋ ଵିପ୍ରସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଭୀରୁ ମତୋ ମମ ଅତୋ ଽଦତ୍ତାଂ ଚ ପିତ୍ରା ତ୍ଵାଂ ଭଦ୍ରେ ନ ଵିଵହାମ୍ଯହମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ମନେ କରେ, ଭୟଭୀତ ଦେବୟାନୀ। ତୁମ ପିତା ଏହିକାରଣରୁ ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ବିବାହ କରୁନାହିଁ।
ଦତ୍ତାଂ ଵହସ୍ଵ ପିତ୍ରା ମାଂ ତ୍ଵଂ ହି ରାଜନ୍ଵୃତୋ ମଯା ଅଯାଚତୋ ଭଯଂ ନାସ୍ତି ଦତ୍ତାଂ ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣତଃ
ତୁମ ପିତା ଯେପରି ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହି ଭାର ବହନ କର। ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି; ଦାନ ଦେଇ ଯେଉଁଠାରେ ନେଉଛି, ସେଠାରେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।
ତ୍ଵରିତଂ ଦେଵଯାନ୍ଯାଥ ପ୍ରେଷିତା ପିତୁରାତ୍ମନଃ ସର୍ଵଂ ନିଵେଦଯାମାସ ଧାତ୍ରୀ ତସ୍ମୈ ଯଥାତଥମ୍
ତାପରେ, ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ଧାତ୍ରୀ ଶୀଘ୍ରେ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ଯଥାଯଥା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚ ସ ରାଜାନଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଭାର୍ଗଵଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମ୍ ଆଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାର୍ଗବ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି ଆସିଥିବା ଦେଖି, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କାଵ୍ଯଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତଃ ସ୍ଥିତଃ ତଂ ଚାପ୍ଯଭ୍ଯଵଦତ୍କାଵ୍ଯଃ ସାମ୍ନା ପରମଵଲ୍ଗୁନା
ଯୟାତି ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ର ଭାବେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ; କାବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ଓ ମନୋହର କଥା କହିଲେ।
ରାଜାଯଂ ନାହୁଷସ୍ତାତ ଦୁର୍ଗମେ ପାଣିମଗ୍ରହୀତ୍ ନମସ୍ତେ ଦେହି ମାମସ୍ମୈ ଲୋକେ ନାନ୍ଯଂ ପତିଂ ଵୃଣେ
ପିତା, ଏହି ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଗମ ସମୟରେ ମୋ ହାତ ଧରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପତି ଚୟନ କରେନି।