ତତସ୍ ତାନ୍ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ପୁତ୍ରାନ୍ ଆତ୍ମସମୁଦ୍ଭଵାନ୍ ପ୍ରଜାଃ ସୃଜଧ୍ଵମ୍ ଅଭିତଃ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷୀଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅମାନେକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା, ଅସୁର ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର।'
ଏଵମ୍ ଉକ୍ତାସ୍ ତତଃ ସର୍ଵେ ସସୃଜୁର୍ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଣାମାଵନତାମ୍ ଇମାମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ଏହି ଜଣେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରହିଗଲେ।
ଉପଯେମେ ସ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଶତରୂପାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ ସଂବଭୂଵ ତଯା ସାର୍ଧମ୍ ଅତିକାମାତୁରୋ ଵିଭୁଃ ସଲଜ୍ଜାଂ ଚକମେ ଦେଵଃ କମଲୋଦରମନ୍ଦିରେ
ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶତରୂପାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଅତି ଆଗ୍ରହରୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ଲଜ୍ଜିତ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭି ଭଗବାନ୍ କମଳ ଗୃହରେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କଲେ।
ଯାଵଦ୍ ଅବ୍ଦଶତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଯଥାନ୍ଯଃ ପ୍ରାକୃତୋ ଜନଃ ତତଃକାଲେନ ମହତା ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵନ୍ ମନୁଃ
ଏଭଳି ଏକ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଯେପରି ରହନ୍ତି, ସେମିତି ରହିଲେ; ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ—ମନୁ।
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସ ଵିରାଡ୍ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ ତଦ୍ରୂପଗୁଣସାମାନ୍ଯାଦ୍ ଅଧିପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ
ସେ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ସେ ବିରାଟ୍ ଭି ଡାକାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଆକୃତି, ଗୁଣ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଏକ ହେବାରୁ, ସେ ଆଦି ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵୈରାଜା ଯତ୍ର ତେ ଜାତା ବହଵଃ ଶଂସିତଵ୍ରତାଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵା ମହାଭାଗାଃ ସପ୍ତ ସପ୍ତ ତଥାପରେ
ତାଙ୍କଠାରୁ ବହୁତ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ବୈରାଜ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏବଂ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ଠାରୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସାତ ଏବଂ ପୁନି ସାତ ଜଣ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସ୍ଵାରୋଚିଷାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ତେ ବ୍ରହ୍ମତୁଲ୍ଯସ୍ଵରୂପିଣଃ ଔତ୍ତମିପ୍ରମୁଖାସ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଯେସାଂ ତ୍ଵଂ ସପ୍ତମୋ ଽଧୁନା
ସ୍ୱାରୋଚିଷ ଆଦି ସମସ୍ତେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଆଦି ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଭି ଏଭଳି; ଏବେ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମ।
ଅହୋ କଷ୍ଟତରଂ ଚୈତଦ୍ ଅଙ୍ଗଜାଗମନଂ ଵିଭୋ କଥଂ ନ ଦୋଷମଗମତ୍ କର୍ମଣାନେନ ପଦ୍ମଭୂଃ
ହାୟ, ଏହି ନିଜ ଜନ୍ମର ମିଳନ ଆଉ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ; କିପରି ପଦ୍ମଯୋନି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ମଧ୍ୟ ଦୋଷୀ ହେଲେ ନାହିଁ?
ପରସ୍ପରଂ ଚ ସମ୍ବନ୍ଧଃ ସଗୋତ୍ରାଣାମ୍ ଅଭୂତ୍ କଥମ୍ ଵୈଵାହିକସ୍ତତ୍ସୁତାନାଂ ଛିନ୍ଦ୍ଧି ମେ ସଂଶଯଂ ଵିଭୋ
ଏବଂ ସେଇ ଗୋତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ କିପରି ବିବାହ ସମ୍ପର୍କ ହେଲା? ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଦିଵ୍ଯେଯମାଦିସୃଷ୍ଟିସ୍ତୁ ରଜୋଗୁଣସମୁଦ୍ଭଵା ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯେନ୍ଦ୍ରିଯା ତଦ୍ଵଦ୍ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯଶରୀରିକା
ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ରଜୋଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ, ଏବଂ ଏହାର ଦେହ ଭି ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ।
ଦିଵ୍ଯତେଜୋମଯୀ ଭୂପ ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନସମୁଦ୍ଭଵା ନ ମର୍ତ୍ଯୈରଭିତଃ ଶକ୍ଯା ଵକ୍ତୁଂ ଵୈ ମାଂସଚକ୍ଷୁଭିଃ
ହେ ରାଜା, ଏହା ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଗଠିତ, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହାକୁ ମାନବମାନେ ମାଂସ ଚକ୍ଷୁରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଥା ଭୁଜଂଗାଃ ସର୍ପାଣାମ୍ ଆକାଶଂ ଵିଶ୍ଵପକ୍ଷିଣାମ୍ ଵିଦନ୍ତି ମାର୍ଗଂ ଦିଵ୍ଯାନାଂ ଦିଵ୍ଯା ଏଵ ନ ମାନଵାଃ
ଯେପରି ସାପମାନେ ନିଜ ମାର୍ଗ ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆକାଶ ଜାଣନ୍ତି, ସେପରି ଦିବ୍ୟମାନେ ଦିବ୍ୟଙ୍କ ମାର୍ଗ ଜାଣନ୍ତି, ମଣିଷମାନେ ନୁହଁନ୍ତି।
କାର୍ଯାକାର୍ଯେ ନ ଦେଵାନାଂ ଶୁଭାଶୁଭଫଲପ୍ରଦେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାନ୍ନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଦ୍ଵିଚାରୋ ନୃଣାଂ ଶୁଭଃ
ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି କରଣୀୟ ଓ ଅକରଣୀୟ ନାହିଁ, ନା ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏପରି ବିଚାର ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହଁ।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ସର୍ଵଵେଦାନାମ୍ ଅଧିଷ୍ଠାତା ଚତୁର୍ମୁଖଃ ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ ଅଙ୍ଗଭୂତା ନିଗଦ୍ଯତେ
ଏହା ସହିତ, ସମସ୍ତ ବେଦର ଅଧିପତି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା; ଏହିପରି, ଗାୟତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଅମୂର୍ତଂ ମୂର୍ତିମଦ୍ ଵାପି ମିଥୁନଂ ତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ଵିରିଞ୍ଚିର୍ ଯତ୍ର ଭଗଵାଂସ୍ ତତ୍ର ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ ଭାରତୀ ଯତ୍ର ଯତ୍ରୈଵ ତତ୍ର ତତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଃ
ନିରାକାର କିମ୍ବା ସାକାର ଯେଉଁ ଦମ୍ପତି, ସେମାନେ ଘୋଷିତ; ଯେଉଁଠି ବିରିଞ୍ଚି ଭଗବାନ୍ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ଯେଉଁଠି ଭାରତୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥାତପୋ ନ ରହିତଶ୍ ଛାଯଯା ଦୃଶ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃପାର୍ଶ୍ଵଂ ତଥୈଵ ନ ଵିମୁଞ୍ଚତି
ଯେପରି ତାପ ଛାୟା ବିନା କେବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଗାୟତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରୁ କେବେ ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵେଦରାଶିଃ ସ୍ମୃତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସାଵିତ୍ରୀ ତଦଧିଷ୍ଠିତା ତସ୍ମାନ୍ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଦୋଷଃ ସ୍ଯାତ୍ ସାଵିତ୍ରୀଗମନେ ଵିଭୋ
ବେଦମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ସେଥିରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।
ତଥାପି ଲଜ୍ଜାଵନତଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ ଅଭୂତ୍ପୁରା ସ୍ଵସୁତୋପଗମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଶଶାପ କୁସୁମାଯୁଧମ୍
ତଥାପି, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ପ୍ରଜାପତି ନିଜ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିକଟ କରି ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା କାମଦେବଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାନ୍ମମାଭିଭଵତା ମନଃ ସଂକ୍ଷୋଭିତଂ ଶରୈଃ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଦ୍ଦେହମଚିରାଦ୍ ରୁଦ୍ରୋ ଭସ୍ମୀକରିଷ୍ଯତି
ତୁମର ଶରରେ ମୋର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଏହିକାରଣରୁ ଶୀଘ୍ର ରୁଦ୍ର ତୁମ ଦେହକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବେ।
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସ କାମଦେଵଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖମ୍ ନ ମାମକାରଣେ ଶପ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିହାର୍ହସି ମାନଦ
ତାପରେ କାମଦେବ ଚାରିମୁହାଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ: 'ହେ ମାନଦାତା, ଆପଣ ନିଜ କାରଣରେ ମୋତେ ଏଠାରେ ଶାପ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଅହମେଵଂଵିଧଃ ସୃଷ୍ଟସ୍ ତ୍ଵଯୈଵ ଚତୁରାନନ ଇନ୍ଦ୍ରିଯକ୍ଷୋଭଜନକଃ ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦେହିନାମ୍
'ମୋତେ ଆପଣେ ଏପରି ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଚାରିମୁହାଁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଅଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ।'
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋରଵିଚାରେଣ ମଯା ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା କ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ମନଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତ୍ଵଯୈଵୋକ୍ତଂ ପୁରା ଵିଭୋ
'ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଭେଦ ଛାଡ଼ି, ସବୁଠାରେ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ମୁଁ ମନକୁ ଅଶାନ୍ତ କରିବି, ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣେ ମୋତେ କହିଥିଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।'
ତସ୍ମାଦନପରାଧୋ ଽହଂ ତ୍ଵଯା ଶପ୍ତସ୍ତଥା ଵିଭୋ କୁରୁ ପ୍ରସାଦଂ ଭଗଵନ୍ ସ୍ଵଶରୀରାପ୍ତଯେ ପୁନଃ
'ଏହିକାରଣରୁ ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଆପଣ ମୋତେ ଏଭଳି ଶାପ ଦେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଭଗବାନ, ଯେପରି ମୁଁ ପୁଣି ମୋର ଦେହ ପାଇପାରିବି।'
ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଯାଦଵାନ୍ଵଯସମ୍ଭଵଃ ରାମୋ ନାମ ଯଦା ମର୍ତ୍ଯୋ ମତ୍ସତ୍ତ୍ଵବଲମାଶ୍ରିତଃ
ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲେ, ଯଦୁ ବଂଶର ଏକ ସନ୍ତାନ ରାମ ନାମରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରିବେ।
ଅଵତୀର୍ଯାସୁରଧ୍ଵଂସୀ ଦ୍ଵାରକାମ୍ ଅଧିଵତ୍ସ୍ଯତି ତଦ୍ଭ୍ରାତୁସ୍ତତ୍ସମସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତଦା ପୁତ୍ରତ୍ଵମେଷ୍ଯସି
ସେ ଦାନବମାନୋଁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଅବତାର ନେଇ, ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସ କରିବେ। ତାପରେ, ତାଙ୍କ ସମାନ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଏଵଂ ଶରୀରମାସାଦ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନଶେଷତଃ ତତୋ ଭରତଵଂଶାନ୍ତେ ଭୂତ୍ଵା ଵତ୍ସନୃପାତ୍ମଜଃ
ଏଭଳି ଦେହ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ଭାରତ ବଂଶ ଶେଷରେ ତୁମେ ବତ୍ସ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଵିଦ୍ଯାଧରାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଯାଵଦ୍ ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ ସୁଖାନି ଧର୍ମତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ଆଭୂତସଂପ୍ଲବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟାଧରମାନୋଁର ଅଧିପତି ହେବ, ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗି ମୋ ସମୀପକୁ ଆସିବ।
ଏଵଂ ଶାପପ୍ରସାଦାଭ୍ଯାମ୍ ଉପେତଃ କୁସୁମାଯୁଧଃ ଶୋକପ୍ରମୋଦାଭିଯୁତୋ ଜଗାମ ସ ଯଥାଗତମ୍
ଏଭଳି ଶାପ ଓ କୃପା ଦୁହିଁରେ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ, କୁସୁମାୟୁଧ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
କୋ ଽସୌ ଯଦୁରିତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯଦ୍ଵଂଶେ କାମସମ୍ଭଵଃ କଥଂ ଚ ଦଗ୍ଧୋ ରୁଦ୍ରେଣ କିମଥ କୁସୁମାଯୁଧଃ
ଏହି ଯଦୁ କିଏ, ଯାହାଙ୍କ ବଂଶରେ କାମ ଜନ୍ମ ନେଲେ? କିପରି ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦହନ କଲେ, ଏବଂ ପରେ କୁସୁମାୟୁଧଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କଣ ହେଲା?
ଭରତସ୍ଯାନ୍ଵଯେ କସ୍ଯ କା ଚ ସୃଷ୍ଟିଃ ପୁରାଭଵତ୍ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମୂଲତଃ ସଂଶଯୋ ହି ମେ
ଭାରତ ବଂଶରେ କାହାର ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ କଣ ଥିଲେ? ଏହି ସବୁ ଆରମ୍ଭରୁ ମୋତେ କହ, କାରଣ ମୋର ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।