ଅଶ୍ଵମେଧଶତଂ ସାଗ୍ରମ୍ ଅକରୋଦ୍ଯଃ ସ୍ଵତେଜସା ପୁରୂରଵା ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ । ସେ 'ପୁରୁରବା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ସମାରାଧ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍ ଲୋକୈଶ୍ଵର୍ଯମଗାଦ୍ରାଜା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପପତିସ୍ତଦା
ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଶିଖରରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜି, ରାଜା ଲୋକମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଅର୍ଜନ କଲେ ଓ ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଶାସକ ହେଲେ ।
କେଶିପ୍ରଭୃତଯୋ ଦୈତ୍ଯାଃ କୋଟିଶୋ ଯେନ ଦାରିତାଃ ଉର୍ଵଶୀ ଯସ୍ଯ ପତ୍ନୀତ୍ଵମ୍ ଅଗମଦ୍ରୂପମୋହିତା
କେଶି ଓ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ । ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ଵସୁମତୀ ସଶୈଲଵନକାନନା ଧର୍ମେଣ ପାଲିତା ତେନ ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣା
ସାତ ଦ୍ୱୀପର ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସମେତ, ସେ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ ।
ଚାମରଗ୍ରାହିଣୀ କୀର୍ତିଃ ସଦା ଚୈଵାଙ୍ଗଵାହିକା ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵେନ୍ଦ୍ରୋ ଦଦାଵ୍ ଅର୍ଧାସନଂ ତଦା
ଚାମର ଧରିଥିବା କୀର୍ତି ସଦା ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲା । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟାରେ, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଧାସନ ଦେଲେ ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମାନ୍ଧର୍ମେଣ ସମମ୍ ଏଵାଭ୍ଯପାଲଯତ୍ ଧର୍ମାର୍ଥକାମାଃ ସଂଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଆଜଗ୍ମୁଃ କୌତୁକାତ୍ପୁରା
ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମକୁ ସମଭାବରେ ଶାସନ କଲେ । ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହରେ ଆସିଲେ ।
ଜିଜ୍ଞାସଵସ୍ତଚ୍ଚରିତଂ କଥଂ ପଶ୍ଯତି ନଃ ସମମ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚକ୍ରେ ତତସ୍ତେଷାମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ନୃପଃ
ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର କେମିତି ଅଟୁଟ ରହିଛି, ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ଆସିଲେ । ରାଜା ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ।
ଆସନତ୍ରଯମାନୀଯ ଦିଵ୍ଯଂ କନକଭୂଷିତମ୍ ନିଵିଶ୍ଯାଥାକରୋତ୍ପୂଜାମ୍ ଈଷଦ୍ଧର୍ମେ ଽଧିକାଂ ପୁନଃ
ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ଭୂଷିତ ତିନିଟି ଆସନ ଆଣି, ସେମାନେ ବସିଲେ । ରାଜା ପୂଜା କଲେ, ଧର୍ମକୁ ସାଉଁଠାରେ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ।
ଜଗ୍ମତୁସ୍ତେନ କାମାର୍ଥାଵ୍ ଅତିକୋପଂ ନୃପଂ ପ୍ରତି ଅର୍ଥଃ ଶାପମଦାତ୍ତସ୍ମୈ ଲୋଭାତ୍ତ୍ଵଂ ନାଶମେଷ୍ଯସି
ଏହା ଦେଖି କାମ ଓ ଅର୍ଥ ରାଜାପ୍ରତି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ । ଅର୍ଥ ଲୋଭରେ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ନାଶ ହେବା ।'
କାମୋ ଽପ୍ଯାହ ତଵୋନ୍ମାଦୋ ଭଵିତା ଗନ୍ଧମାଦନେ କୁମାରଵନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିଯୋଗାଦୁର୍ଵଶୀଭଵାତ୍
କାମ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, 'ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ତୁମେ ଉନ୍ମାଦ ହେବା; କୁମାରବନରେ ରହି, ଉର୍ବଶୀର ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖ ପାଇବା ।'
ଧର୍ମୋ ଽପ୍ଯାହ ଚିରାଯୁସ୍ ତ୍ଵଂ ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି ସଂତତିସ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଧର୍ମିକ ରହିବା, ରାଜା । ତୁମର ବଂଶ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ ।'
ଶତଶୋ ଵୃଦ୍ଧିମାଯାତୁ ନ ନାଶଂ ଭୁଵି ଯାସ୍ଯତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧୁଃ ସର୍ଵେ ରାଜା ରାଜ୍ଯଂ ତଦନ୍ଵଭୂତ୍
'ଏହା ଶତଶଃ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ ଓ ପୃଥିବୀରୁ କେବେ ନାଶ ହେଉନାହିଁ,' କହି ସମସ୍ତେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ରାଜା ତାହାପରେ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ ।
ଅହନ୍ଯହନି ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଯାତି ସ ରାଜରାଟ୍ କଦାଚିଦାରୁହ୍ଯ ରଥଂ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ବରଚାରିଣମ୍
ସେ ରାଜା ଦିନେ ଦିନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କେବେ କେବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ସାରଥିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚଲାଯାଉଥିବା ରଥ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିଲେ।
ସାର୍ଧମର୍କେଣ ସୋ ଽପଶ୍ଯନ୍ ନୀଯମାନାମଥାମ୍ବରେ କେଶିନା ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ଚିତ୍ରଲେଖାମଥୋର୍ଵଶୀମ୍
ଏକଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦାନବ ମହାରାଜ କେଶୀ ଆକାଶରେ ଚିତ୍ରଳେଖା ଓ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।
ତଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ସମରେ ଵିଵିଧାଯୁଧପାଣିନା ବୁଧପୁତ୍ରେଣ ଵାଯଵ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତ୍ରଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଶୋ ଽର୍ଥିନା
ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ବୁଧଙ୍କ ପୁଅ ଯଶ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଓ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଥା ଶକ୍ରୋ ଽପି ସମରେ ଯେନ ଚୈଵଂ ଵିନିର୍ଜିତଃ ମିତ୍ରତ୍ଵମ୍ ଅଗମଦ୍ ଦେଵୈର୍ ଦଦାଵ୍ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଚୋର୍ଵଶୀମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଲେ; ପରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ ଓ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ତତଃପ୍ରଭୃତି ମିତ୍ରତ୍ଵମ୍ ଅଗମତ୍ ପାକଶାସନଃ ସର୍ଵଲୋକାତିଶାଯିତ୍ଵଂ ବଲମୂର୍ଜୋ ଯଶଃ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେଠାରୁ ପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ରତା ଲାଗିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଠାରୁ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, କୀର୍ତି ଓ ଧନରେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ପ୍ରାଦାଦ୍ଵଜ୍ରୀତି ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଗେଯତାଂ ଭରତେନ ଚ ସା ପୁରୂରଵସଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଗାଯନ୍ତୀ ଚରିତଂ ମହତ୍
ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇବା ପାଇଁ ଭରତଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ଉର୍ବଶୀ ପୁରୁରବାଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ତାଙ୍କର ମହାନ କାହାଣୀ ଗାଇଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ଵଯଂଵରଂ ନାମ ଭରତେନ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍ ମେନକାମୁର୍ଵଶୀଂ ରମ୍ଭାଂ ନୃତ୍ଯତେତି ତଦାଦିଶତ୍
ଭରତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ୱୟଂବର ନାମକ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କଲେ, ସେଠାରେ ମେନକା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ନନର୍ତ ସଲଯଂ ତତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀରୂପେଣ ଚୋର୍ଵଶୀ ସା ପୁରୂରଵସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃତ୍ଯନ୍ତୀ କାମପୀଡିତା
ସେଠାରେ ଉର୍ବଶୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୂପେ ମନୋହର ଭାବେ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ପୁରୁରବାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଚାହାଣାରେ ଭରି ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଵିସ୍ମୃତାଭିନଯଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ପୁରା ଭରତୋଦିତମ୍ ଶଶାପ ଭରତଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଵିଯୋଗାଦସ୍ଯ ଭୂତଲେ
ଉର୍ବଶୀ ପୂର୍ବରୁ ଭରତ ଶିଖାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଭାଙ୍ଗିମା ଭୁଲିଗଲେ; ବିୟୋଗ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରତ ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ଶାପ ଦେଲେ।
ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶଦବ୍ଦାନି ଲତା ସୂକ୍ଷ୍ମା ଭଵିଷ୍ଯସି ପୁରୂରଵାଃ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ତତ୍ରୈଵାନୁଭଵିଷ୍ଯତି
ପଚାନ୍ନିଅଁଶି ବର୍ଷ ତୁମେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଲତା ରୂପେ ରହିବ; ପୁରୁରବା ସେଠାରେ ପିଶାଚ ଭାବ ଅନୁଭବ କରିବ।
ତତସ୍ତମୁର୍ଵଶୀ ଗତ୍ଵା ଭର୍ତାରମକରୋଚ୍ଚିରମ୍ ଶାପାନ୍ତେ ଭରତସ୍ଯାଥ ଉର୍ଵଶୀ ବୁଧସୂନୁତଃ
ତାପରେ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ; ଭରତଙ୍କ ଶାପ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଉର୍ବଶୀ ବୁଧ ବଂଶର ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଅଜୀଜନତ୍ସୁତାନଷ୍ଟୌ ନାମତସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ ଆଯୁର୍ ଦୃଢାଯୁର୍ ଅଶ୍ଵାଯୁର୍ ଧନାଯୁର୍ ଧୃତିମାନ୍ଵସୁଃ
ସେ ଆଠିଜଣ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ: ଆୟୁ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଅଶ୍ୱାୟୁ, ଧନାୟୁ, ଧୃତିମାନ, ବସୁ,
ଶୁଚିଵିଦ୍ଯଃ ଶତାଯୁଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯବଲୌଜସଃ ଆଯୁଷୋ ନହୁଷଃ ପୁତ୍ରୌ ଵୃଦ୍ଧଶର୍ମା ତଥୈଵ ଚ
ଶୁଚିବିଦ୍ୟା ଓ ଶତାୟୁ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆୟୁଙ୍କୁ ନହୁଷଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ହେଲେ: ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା ଓ
ରଜିର୍ଦମ୍ଭୋ ଵିପାପ୍ମା ଚ ଵୀରାଃ ପଞ୍ଚ ମହାରଥାଃ ରଜେଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଜଜ୍ଞେ ରାଜେଯମିତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ରଜି, ଡମ୍ଭ ଓ ବିପାପ୍ମା—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ଶୂର ରଥୀ। ରଜିଙ୍କୁ ଶତପୁତ୍ର ହେଲେ, ସେମାନେ ରାଜପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରଜିରାରାଧଯାମାସ ନାରାଯଣମକଲ୍ମଷମ୍ ତପସା ତୋଷିତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଵରାନ୍ପ୍ରାଦାନ୍ମହୀପତେ
ରଜି ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରି ପୂଜିଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଖୁସି ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାମ୍ ଅଭୂତ୍ସ ଵିଜଯୀ ତଦା ଅଥ ଦେଵାସୁରଂ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଵର୍ଷଶତତ୍ରଯମ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଲେ; ପରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଶଏ ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ପ୍ରହ୍ଲାଦଶକ୍ରଯୋର୍ଭୀମଂ ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଜଯୀ ତଯୋଃ ତତୋ ଦେଵାସୁରୈଃ ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରାହ ଦେଵଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ଜିତିପାରିଲେନାହିଁ; ପରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପଚାରିଲେ, ଚାରିମୁହାଁ ଦେବତା କହିଲେ।
ଅନଯୋର୍ଵିଜଯୀ କଃ ସ୍ଯାଦ୍ ରଜିର୍ଯତ୍ରେତି ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ଜଯାଯ ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ରାଜା ସହାଯସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵସ୍ଵ ନଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ରଜି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କିଏ ଜିତିବେ?' ଜୟ ପାଇବାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, 'ଆମ ପକ୍ଷରେ ସହଯୋଗୀ ହୁଅ।'