ପ୍ରାଚୀନ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ଅଛି—ଏହି ଭୂମିରେ ବହୁତ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଓ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃପୂଜା କଲେ ଅନେକ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଯମୁନା, ଦେବିକା, କାଳୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଦୃଷଦ୍ବତୀ, ବେଣୁମତୀ ଓ ମହାପୁନ୍ୟବତୀ ଭେତ୍ରାବତୀ ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀଗୁଡିକୁ ପୂର୍ବଜମାନେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଶ ମିଳିଅନ ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଜମ୍ବୁ ପଥ ଏକ ପରମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଚିହ୍ନିତ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ଏହି ପିତୃତୀର୍ଥ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହାକୁ ନୀଳକୁଣ୍ଡ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ, ଏହା ପିତୃତୀର୍ଥ ଭାବେ ଉପଲକ୍ଷିତ। ବଂଶ ଭାଗ, ହର ଭାଗ, ଗଙ୍ଗା ଭାଗ—ଏହି ବିଭାଗଗୁଡିକ ମହାଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁପଦା ଓ ନର୍ମଦା ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ପିତୃତୀର୍ଥ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ବଡ଼ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ପିତୃତୀର୍ଥ ଓ ପାପ ନାଶକ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ମନେ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନାଶ ହୁଏ; ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ତ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ଓଂକାର ପିତୃତୀର୍ଥ ଓ କାପିଳ ଜଳ ଭରିଥିବା କାବେରୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। ଚନ୍ଦବେଗ ସଙ୍ଗମ, ଅମରକାଣ୍ଟକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଶୁକ୍ର ତୀର୍ଥ, ସୋମେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଶତକୋଟି ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ରୋଗ ନାଶକ ଓ ପୁନ୍ୟବୃଦ୍ଧିକାରୀ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦାନ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଜଳ ସମ୍ମିଳନ, ଶରୀର ଅବତରଣ ଓ ଚର୍ମଣ୍ବତୀ ନଦୀ—ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ପିତୃତୀର୍ଥ ଭାବେ ପୂଜିତ। ଗୋମତୀ, ଭାରଣା, ମୌଷାନସା ତୀର୍ଥ, ଭୈରବ, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗ, ଗୌରୀ ତୀର୍ଥ ଅସମାନ୍ୟ ପବିତ୍ର। ବୈନୟକ, ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର, ତପତୀ ନଦୀ ପାପ ନାଶକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା। ମୂଳତାପୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ ସଙ୍ଗମ, ମହାବୋଧି, ପାତଳା, ନାଗ ତୀର୍ଥ, ଅବନ୍ତିକା ମଧ୍ୟ ପିତୃତୀର୍ଥ। ବେଣା ନଦୀ, ଶାଳା, ରୁଦ୍ର, ଲିଙ୍ଗ, ଦଶାର୍ଣା ନଦୀ ପୂଜିତ। ଶତରୁଦ୍ର, ଶତହ୍ୱ, ବିଶ୍ୱପଦ, ଅଙ୍ଗରବାହିକା, ଶୋନଘର୍ଘରା ଦ୍ୱିନଦୀ ମଧ୍ୟ ପିତୃତୀର୍ଥ। କାଳିକା ନଦୀ, ଭିତସ୍ତା ନଦୀ, ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯାହା ଦାନ କରାଯାଏ, ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ—ଡ୍ରୋଣୀ, ବଟା ନଦୀ, ଧାରା, ଦୁଧ ନଦୀ ଏହି ସମସ୍ତ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗଜକର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଦ୍ୱାରକା, କୃଷ୍ଣତୀର୍ଥ, ଅର୍ବୁଦ, ସରସ୍ୱତୀ—ଏହି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ପିତୃତୀର୍ଥ। ମଣିମତୀ ନଦୀ, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣିକା, ଧୁତପାପ ତୀର୍ଥ, ଦକ୍ଷିଣ ସାଗର ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। ଏହି ପିତୃତୀର୍ଥରେ ପିତୃପୂଜା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ମେଘକରା ତୀର୍ଥରେ ଜନାର୍ଦନ ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି। ମେଖଳାରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଧାରୀ, ମଣ୍ଡୋଦରୀ ତୀର୍ଥ, ଚମ୍ପା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। ସମଳନାଥ, ଶାଳା ନଦୀ, ଚକ୍ରବାକ, ଚର୍ମକୋଟା, ଜନ୍ମେଶ୍ୱର ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି। ଅର୍ଜୁନ, ତ୍ରିପୁରା, ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର, ଶ୍ରିଶୈଳ, ଶୈବ ତୀର୍ଥ, ନରସିଂହ ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର। ମହେନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ ତୀର୍ଥରେ ପିତୃପୂଜା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହୁଏ; ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀ, ଭୀମରଥୀ ନଦୀ ଏହି ପବିତ୍ର। ଭୀମେଶ୍ୱର, କୃଷ୍ଣବେଣା, କାବେରୀ, କୁଡମଳା ନଦୀ, ଗୋଦାବରୀ, ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା ମହାତୀର୍ଥ ପୂଜିତ। ତ୍ରୟମ୍ବକ ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପିତୃପୂଜା ଶତମିଳିଅନ ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ମନେ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଶତଗୁଣ ନାଶ ହୁଏ। ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣି, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣି, ଜୟା, ଅସମାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ମତ୍ସ୍ୟ ନଦୀ, ଶିବଧାରା ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର। ଭଦ୍ରତୀର୍ଥ, ପମ୍ପାତୀର୍ଥ, ରାମେଶ୍ୱର, ଏଳାପୁର ଶୁଧ୍ଧ ନଗର ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ। ଅଙ୍ଗଭୂତ, ଅମର୍ଦକ, ଅଲମ୍ଭୁଷା, ଅମ୍ରତକେଶ୍ୱର, ଏକମ୍ଭକ ଏହି ସମସ୍ତ ପିତୃତୀର୍ଥ। ଗୋବର୍ଧନ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, କୃପୁଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥୁଦକ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, କଦଳି ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ। ଏଠାରେ ରାମ ନିବାସ ଓ ସୌମିତ୍ରି ସଙ୍ଗମ ଅଛି; ଇନ୍ଦ୍ରକିଳ, ନାଦା, ପ୍ରିୟମେଳକ ଏହି ସମସ୍ତ ପିତୃତୀର୍ଥ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ସ୍ବେଷ୍ଟ ଭାବେ ପିତୃପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କରାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦାନ ଦେଲେ ଶତମିଳିଅନ ଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ; ବହୁଦା ନଦୀ, ସିଦ୍ଧବନ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। ପାଶୁପତ ତୀର୍ଥ, ପାର୍ବତିକା ନଦୀ ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପିତୃପୂଜା ଶତମିଳିଅନ ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ବହିଥିବା ପିତୃତୀର୍ଥ, ଏଠାରେ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଳ ଏକତ୍ରିତ। ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ତୀର୍ଥ କ୍ରମାନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି; ପ୍ରତୀକ ଭୟରେ ଗୋଦାବରୀ ଏଠାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ତୀର୍ଥ, ଅପ୍ସରୋୟୁଗ ନାମକ, ଦେବତା ଓ ପିତୃପୂଜା ପାଇଁ; ଏଠାରେ ପିତୃକ୍ରିୟା ଓ ହୋମ କଲେ ଶତମିଳିଅନ ଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ। ସହସ୍ରଲିଙ୍ଗ, ରାଘବେଶ୍ୱର, ସେନ୍ଦ୍ରଫେନା ନଦୀ, ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପତିତ ହୋଇଥିଲେ। ନାମୁଚିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ ଶକ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ପିତୃପୂଜା କଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଭାବରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ନଦୀଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଫଳ ମିଳେ, ଏଠାରେ ପିତୃପୂଜା କଲେ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।