କଣ୍ଡରୀକ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବେଦଜ୍ଞାନର ପ୍ରଚାରକ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ। ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ଥିବା ଦୁଇଜଣ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର କ୍ରନ୍ଦନ କରି କହିଲେ, “ହେ ଭଗବନ୍, ଆମେ ଯୋଗରୁ ପତିତ ହୋଇଛୁ, କାମନା ଓ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇଛୁ!” ଏହିପରି ଦୁଃଖ ବ୍ୟକ୍ତ କରି, ଏହି ତିନି ଯୋଗସାଧକ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏହା ପରେ, ସେମାନେ କଣ୍ଡରୀକଙ୍କୁ ଅନେକ ଧନ ଓ ଗ୍ରାମ ଦାନ କଲେ। ତାପରେ କଣ୍ଡରୀକ ଏହି ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ସହିତ ମୁକ୍ତ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ, ଯିଏ ରାଜସମ୍ପର୍କୀୟ ଗୁଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି “ବିଷ୍ୱକ୍ଷେନ” ନାମ ରଖିଲେ। ମାନସସରସ୍ ତୀରେ ଯେଉଁମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ ଥିଲେ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହା ସବୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା ବୋଲି କହାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଯେଉଁ ଫଳ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଲୋକେ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେସବୁ ଫଳ ରାଜା କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି ଅନୁମୋଦନ କଲେ। ଏପରି ଦୟାରେ, ସେମାନେ ସବୁଠୁ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେମାନେ ପରେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମର ଚିଦ୍ର ମାର୍ଗେ, ସେମାନେ ପରମ ପଦ ଅପେକ୍ଷା କରି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ଏହା ହେଉଛି ଆୟୁ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଆନନ୍ଦ। ପିତୃଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତି ହୋଇ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ପିତୃମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କର କଥା ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଅ ଓ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି କଥା ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଢ଼ାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରେ ଏକ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଉଁଠି, ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—କେଉଁ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ? ଦିନର କେଉଁ ଅଂଶରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ? ଅପରାହ୍ଣ ବେଳେ, ଅଭିଜିତ କିମ୍ବା ରୌହିଣୀ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ଯାହା ଦାନ କରାଯାଏ, ତାହା ଅବିନାଶୀ ମନ୍ୟ କରାଯାଏ। ଏବେ, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂକ୍ଷେପରେ ସେଉଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ନାମ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଓ ଶୁଭଦାୟକ। ଗୟା—ଏହା ପିତୃତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ। ଏଠି ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ପ୍ରପିତାମହ୍ ସ୍ୱୟଂ ବସିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ପାଇଁ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ। ଅନେକ ପୁଅ ଆଶା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଗୟାକୁ ଗଲେ, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, କିମ୍ବା ନୀଳ ବଳଦ ଛାଡ଼ିଲେ, ତାହା ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଏହିପରି, ବାରାଣସୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁଠି ଅବିମୁକ୍ତର ସ୍ଥିତି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏଭଳି, ବିମଳେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଓ ପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନେ ପ୍ରିୟ, ଏଠି ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। ବଟେଶ୍ୱରରେ ଭଗବାନ୍ ମାଧବଙ୍କ ସହିତ ସଦା ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏଠି କେଶବ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି। ଦଶାଶ୍ୱମେଧିକ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର, ନନ୍ଦା, ଲଳିତା ଓ ମାୟାପୁରୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ତୀର୍ଥ। ଏହିପରି, ମିତ୍ରପଦ, କେଦାର ଓ ଗଙ୍ଗାସାଗର ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମସରସ୍, ଶତଦ୍ରୁ ନଦୀ ଓ ନୈମିଷ ସରୋବର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଗୋମତୀ ତୀରେ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏଠି ନିତ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଏଠି ଯଜ୍ଞବରାହ ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବାଦିଦେବ ଅଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜ ହରା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି, ଏଉଁଠି ହରିଙ୍କ ଚକ୍ରର କଣ୍ଠ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ଆସିଥିବା ସ୍ଥାନ, ଏଠି ଭଗବାନ୍ ବରାହଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ। ଯିଏ ଏଠିକୁ ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଯାନ୍ତି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଧାମ ଅପେକ୍ଷା କରି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ନାରସିଂହ ଜନାର୍ଦନ ସ୍ୱୟଂ ବସିଛନ୍ତି; ଇକ୍ଷୁମତୀ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନେ ପ୍ରିୟ। ଗଙ୍ଗା ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳୀ, ଯେଉଁଠି ପିତୃମାନେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି, ଏହି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର। ଏହିପରି, ସରୟୁ ନଦୀ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଏବଂ ଇରାବତୀ ମଧ୍ୟ ପିତୃତୀର୍ଥ ଅଟୁଟ। ଯମୁନା, ଦେବିକା, କଳୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଦୃଶଦ୍ୱତୀ, ବେଣୁମତୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ବେତ୍ରବତୀ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଟୁଟ। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପିତୃମାନେ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଜମ୍ବୁ ପଥ ଅତି ପବିତ୍ର, ଯେଉଁଠି ଚିହ୍ନିତ ପଥ ଅଛି। ଏଉଁଠି ପିତୃତୀର୍ଥ ଏଉଁ ଆଜିବି ଆବଶ୍ୟକ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଏହାକୁ ନୀଳକୁଣ୍ଡ ପିତୃତୀର୍ଥ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ବଂଶ ଭଙ୍ଗ, ହର ଭଙ୍ଗ, ଗଙ୍ଗା ଭଙ୍ଗ, ଯେଉଁଠି ମହାଫଳ ମିଳେ, ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁପଦ ଏବଂ ନର୍ମଦା ଦ୍ୱାର—ଏହି ସବୁ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପିତୃତୀର୍ଥ ଓ ପାପ ନାଶକ। ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ପିତୃତୀର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମହାଫଳ ମିଳେ, ତାହେଲେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କମ୍? ଓଂକାର, ପିତୃତୀର୍ଥ, କାପିଳ ଜଳସ୍ନାନ ସହିତ କାବେରୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ। ଚନ୍ଦବେଗ ସଙ୍ଗମ, ଅମରକଣ୍ଟକ ଏବଂ ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଏହିପରି କ୍ରିୟା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଶୁକ୍ର ତୀର୍ଥ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସୋମେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଅତି ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶକ ଓ ଶତ କୋଟି ଗୁଣା ଫଳଦାୟକ।