ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା ଯେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲା, ଏହା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ଜଗତର ଅନ୍ତକାଳ ଆସିଗଲା। ଦାନବମାନେ ହାତରେ ଲୋହା ଗଦା ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବଶ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ମୁହଁ ହରାଇ ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଦିତିର ପୁଅମାନେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣ ନିଏ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଦେବମାନେ ଗଭୀର ଆଘାତରେ ପଡ଼ି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଛାତି ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରକ୍ତ ଝରିଲା। ଦେବତାମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେଇଥିବା ମାୟା ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଚାରିପାଖରୁ ବାଣ ଝଡ଼ରେ ଅସହାୟ ହେଇପଡ଼ିଲେ, ଚଳିବାକୁ ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ। ଦେବସେନା ଅସୁରମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଛିନି ନେଇ, ସେମାନେ ଅସାହାୟ ଓ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହେଲେ, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଗଲା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଜୀବନହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବଡ଼ ବଡ଼ ଆଖି ଦେଖାଇ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ବାଣକୁ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତିବ୍ର ଦୈତ୍ୟସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରମୁଖ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମାରିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ତାମସିକ ଅସ୍ତ୍ରର ଜାଳରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଦେଲେ। ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏମିତି ହେଲେ ଯେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କର ବାହନ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ମାୟାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଯତ୍ନ କରି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ଦୈତ୍ୟସେନା ଉଲଟିଯାଇ, ଅଚେତନ ଓ ତାଙ୍କର ତେଜ ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ଛେଦିତ ପାହାଡ଼ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ, ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଓ ବିକଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ସ୍ୱୟଂ ଦେବତାଘାତୀ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଛନ୍ତି। ତାପରେ ମାୟା ଏକ ଭୟଙ୍କର ତାମସିକ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ଔର୍ବ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତିରେ ଜଳୁଥିଲା, ଏହା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ମାୟା, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଜଳିଉଠିଲା; ଦୈତ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଠିପଡ଼ିଲେ। ଔର୍ବ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଜଳିଉଠି, ଶୀତଳତା ଓ ଜଳ ଦେଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳକୁ ଶରଣ ନେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଔର୍ବ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଠି, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶରଣାର୍ଥୀ ହୋଇ ବଜ୍ରଧାରୀ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଓ ମାୟାରେ ଆବୃତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ବରୁଣ କହିଲେ— “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏକ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଔର୍ବ ନାମକ ଋଷି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ତେଜ ଏମିତି ଥିଲା ଯେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଗୁଣରେ ପ୍ରଭାନ୍ୱିତ ଥିଲେ। ଔର୍ବ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବଋଷି ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସେଉଁଠାକୁ ଆସିଲେ। ଏବଂ ଏକ ସମୟରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏହି ତପୋଧନୀ ଋଷିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ନିଜ ଅଭିଲାଷ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନେ ଧର୍ମମୟ ଭାବରେ କହିଲେ—‘ହେ ମହାମୁନି, ଋଷିମାନଙ୍କ ଗୋତିରେ ଏହି ବଂଶ ମୂଳରୁ କଟିଯାଇଛି। ତୁମେ ଏକାକି ଅଛ, ତୁମ ବଂଶର କେହି ଅନ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; ତୁମେ ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛ, କେବଳ ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ଅବିଚଳିତ ଅଛ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ବଂଶ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଏକାକି ରହିଯାଇଛି, ପ୍ରଜା ନାହିଁ। ବଂଶର ମୂଳ କଟିଯାଇଥିବାରୁ ଆମ ପାଖରେ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ପ୍ରଧାନ ତପସ୍ବୀ, ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ ଅଛ। ସେହିପାଇଁ, ତୁମ ବଂଶର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କର; ତୁମ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବଢ଼ାଅ। ତୁମ ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କର। ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଔର୍ବ ମୁନି ମନରୁ ଆଘାତ ପାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଉପାଳମ୍ଭ କରି କହିଲେ: ପୁରୁଣା ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଆଚରଣ ନିର୍ବାହ କରୁଥିଲେ—ଋଷିମାନଙ୍କ ସେବା, ଅରଣ୍ୟର ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ— ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିପାରେ। ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଧର୍ମ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଇଁ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ତପସ୍ବୀମାନେ ପାଇଁ, ତପସ୍ୟା ଜୀବନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପାନୀୟ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା, ବାୟୁ ଉପରେ ରହୁଥିବା, ଦାନ୍ତରେ ଚୁରି କରି ଖାଉଥିବା, ପାଥରରେ ଚୁରି କରୁଥିବା, ଓ ପଞ୍ଚ ତାପ ସହିଥିବାମାନେ—ଏମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠାରେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାକୁ ମୁଖ୍ୟ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣର ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଜାଣୁଥିବାମାନେ ପରଲୋକରେ କହନ୍ତି। ସତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ବସିଥାଏ, ତପସ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ବସିଥାଏ; ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି। ଯୋଗ ବିନା କୌଣସି ସିଦ୍ଧି ନାହିଁ, ସିଦ୍ଧି ବିନା କୌଣସି କୀର୍ତ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି କୀର୍ତ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ତପସ୍ୟା ନାହିଁ। ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଓ ପଞ୍ଚ ଭୂତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ।