ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ଉଚ୍ଚ୍ ସ୍ୱରରେ ବାଜୁଥିଲା, ଶତ-ଶତ ସୁନ୍ଦର ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସର୍ପଧ୍ୱଜ ରଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିତ, ମନ ଓ ପବନ ତାଳରେ ଗତି କରୁଥିଲା। ମାତଳି ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ସେ ଅତିଶୟ ରଥଟି ମେଘରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ପର୍ବତ ମେରୁ ପରି ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ଧ ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଘେରାଯାଇ ଅପୂର୍ବ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାହାଁଠାରେ ଯମ ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଓ କାଳରେ ବନ୍ଧା ଗଦା ଧରିଥିଲେ, ଦେବସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଆତଙ୍କିତ ହେଉଥିଲେ। ଯମ ଚାରି ସମୁଦ୍ରରେ ଏକତ୍ରିତ, ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଚାଟୁଥିବା, ଶଂଖ ଓ ମୁକ୍ତା ର ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଜଳର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। କାଳର ପାଶ ଘୁମାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଘୋଡ଼ା, ପବନ ତୁଳ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତି, ଜଳ ପରି ଆକୃତି ଧରି, ଅସଂଖ୍ୟ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ସେ ଧଳା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପ୍ରଭାମୟ କୋରାଲ ର ଚଡ଼ି ପିନ୍ଧି, ମଣିପରି କଳା ଦେହ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭାର ବହନ କରୁଥିଲେ। ବରୁଣ ତାଙ୍କ ପାଶ ଧରି ଦେବସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ସୀମାର ଅଭିଲାଷାରେ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସମୁଦ୍ର କୂଳ ପରି। ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଗୁହ୍ୟକ ସେନାସହିତ, ଧନର ଦେବତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ। ରାଜା ରାଜନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ବିଖ୍ୟାତ, ଗଦା ଧରିଥିବା, ଧନର ଦେବତା, ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଯୋଦ୍ଧା ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସେ ରାଜା ରାଜନ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାୟରେ ଉତ୍ସୁକ, ନରବାହନ ରେ ବସି, ବୃଷଭ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିଲେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ପିତୃପତି, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ ନରବାହନ। ଚାରି ଦିଗରେ, ଚାରି ଦିଗପାଳ ଦେବତା ତାଙ୍କ ନିଜ ଦିଗକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିଲେ, ଦେବସେନା ପାଇଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏଣାଯାଇଥିବା ରଥରେ, ଅସୀମ ଗତିରେ ଚଳି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଉଦୟ-ଅସ୍ତମୟ କରୁଥିଲା, ପର୍ବତ ମେରୁ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅବିନାଶୀ ଜଗତକୁ ତାପିତ କରୁଥିଲେ। ହଜାର ରେ କିରଣ, ତେଜ ଓଜସ୍ୱୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନର ନାୟକ ଭାବେ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଚଳିଥିଲେ। ସୋମ, ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୀତଳ କିରଣ ଓ ହିମାଳୟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ ରଥରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ମୃଦୁ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ତାରାମଣ୍ଡଳକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ଶଶଙ୍କ ଛାୟା ତାଙ୍କ ଦେହରେ, ରାତିର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଶେଷ କରୁଥିଲେ। ସେ ଆକାଶ ଗ୍ରହମାଳାର ନାୟକ, ରସଦାତା, ଅସଂଖ୍ୟ ଔଷଧ ର ଅଧିପତି, ଅମୃତ ଭଣ୍ଡାର। ଦୈତ୍ୟମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୀତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜଗତର ପ୍ରଥମ ମୃଦୁ ଓ ସତ୍ୟମୟ ଅଂଶରେ ତିନି ଚାଳିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣବାୟୁ, ପଞ୍ଚଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ସପ୍ତ ଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନି ଲୋକରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଯାହାକୁ ଅଗ୍ନିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସମସ୍ତର ଉଦ୍ଭବକାରଣ, ସପ୍ତ ସ୍ୱରରେ ବସିଥିବା, ଯାହାକୁ ସବୁବେଳେ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ଦେହହୀନ, ଆକାଶରେ ଚଳାୟମାନ, ଶବ୍ଦ ସହ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବାୟୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ, ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଉଦିତ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସଂଚଳିତ କରି, ମେଘପରି ଉଡ଼ୁଥିଲେ। ମାରୁତମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଵିଦ୍ୟାଧର ସମୂହ ସହିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ତଳୱାର ନେଇ ଖେଳୁଥିଲେ, ମାନେ ସର୍ପ ତାଙ୍କ ଚର୍ମ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ ହେବା ପରି। ନାଗମାନେ ତୀବ୍ର ବିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିଲେ। ପର୍ବତ, ଶିଳାଶୃଙ୍ଗ ଓ ଶତ-ଶତ ଗଛ ନେଇ, ଦେବସେନା ଦୈତ୍ୟ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଥିଲେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ହୃଷୀକେଶ, ପଦ୍ମନାଭ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ଜଗତ୍ପତି, ଯାହାଙ୍କ ମାର୍ଗ କଳିଅନ୍ତେ ଅନ୍ଧକାର ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଯୋନିର ମୂଳ, ମଧୁ-ନିହନ୍ତା, ହବି ଭକ୍ତା, ଯଜ୍ଞରେ ବିରାଜିତ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଆକାଶ ଓ ଜୀବ; କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତିଦାତା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଠାଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଭାସିତ। ବାମ ହାତରେ ମହାଗଦା ଧରିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅସୁର ନାଶକ, କାଳୀ ରୂପୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶର ସମୟ ଦାନ କରେ। ଅନ୍ୟ ହାତରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ପଧ୍ୱଜ ଧରି, ଦୀପ୍ତିମୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ। ସେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱିଜ, ନାଗଭକ୍ଷକ, ପବନ ତୁଳ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତି, ଆକାଶ କମ୍ପାଇବା ପକ୍ଷୀ। ସର୍ପରାଜ ମୁଖରେ ରଖି, ଅମୃତ ଆରମ୍ଭରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଉତ୍ତୋଳିତ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରମାଣିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଅମୃତ ଅନ୍ୱେଷଣରେ। ମୁକୁଟଧାରୀ, ପ୍ରଭାମୟ କଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର, ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ପଖାଳି ରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଚଉଡ଼ା ଓ ଫୁଲା ଛାତି, ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳ ପ୍ରଭାପରି ଅଲୋକିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ମଣି ଓ ସର୍ପ ପିଚା ରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ଶୋଭାମୟ ପଖାଳି ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଉଥିଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ମେଘରେ ଆକାଶ ଢାକାଯାଏ। ନୀଳ, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ପତାକା ରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଧ୍ୱଜ ରୂପେ ଲୁଚିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହର ନିବାସ। ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖଗ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଅସିନ୍ନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଆକୃତି ରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦେବତା, ଦିଗପାଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଗରୁଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ତିଆରି ହେଇଥିଲେ।