ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ଭୂମିରେ ଢେଳାଇ ଦେଲେ। ଏହି ପରାଜୟ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଶେଷ ହୋଇଯିବା, ଏବଂ ଦେହରେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଆସିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ମନରେ ଏକ ପ୍ରତିରକ୍ଷକ ଖୋଜିବାକୁ ଲଗିଲେ—ସେ ହେଲେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ। ଏହି ସମୟରେ, ନିର୍ମଳ ଆଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମେଘମାନେ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି ଦେଲେ, ଯାହାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ଭୟଙ୍କର ମେଘମାନେ, ଦେଖିବାକୁ ଦେଖିଲେ ଆଗ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରବଳ ପବନରେ ଏକାଉଁଠି ହୋଇ ଚାପଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ। ଆକାଶ ଅଗ୍ନି, ତୀବ୍ର ବଜ୍ର, ତୀବ୍ର ପବନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଜଳିଉଠିଥିଲା, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଯାଣିବାକୁ ଦୁର୍ଘଟନା ଆସୁଛି। ଏହି ସମୟରେ, ହଜାର ହଜାର ଧୂମକେତୁ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା, ଦିବ୍ୟ ହୈରଣ୍ୟ ଗଡ଼ି ଉପରେ ଉତ୍ତରାଧିକାର କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଚାରି ଯୁଗର ଶେଷ ଆସିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଦେହ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହରାଇଦେଲା, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଆସିବାର ଚିହ୍ନ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ନିର୍ମଳ ଓ ଅପ୍ରଭା ହେଲା; ଦଶ ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ମେଘରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଅପ୍ରଭା ହେଲା। ତାପରେ, କାଳୀ ଏକ ରୂପ ନେଇ, ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରିବା ଅନ୍ଧାର ମେଘରେ ଲୁଚି ଆସିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାରରେ ଡୁବିଗଲା, ଆକାଶ ଅପ୍ରଭା ହେଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାରରେ ଆବୃତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଭଗବାନ ଦୁଇ ହାତରେ ଏହି ଅନ୍ଧାରକୁ ଧରି, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ—ହରି, ଏକ ଶ୍ୟାମ-ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହରେ। ତାଙ୍କର ରୂପ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଥିଲା, କେଶ ମେଘର ତନ୍ତୁ ଭଳି, ଦେହ ଓ ଚମକ ନିର୍ମଳ ଶ୍ୟାମ ଭଳି, ପାହାଡ଼ର ଅନ୍ଧାର ଭଳି। ତାଙ୍କର ପିତାମ୍ବର ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା, ଗଳି ହୋଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଦେହ ଧୂମ ଓ ଛାୟା ଭଳି, ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନି ସ୍ଫୁରଣ ଭଳି ଉଦ୍ଭାସିତ। ତାଙ୍କର ଚାରି ଭୁଜା ଚାରି ଗୁଣା ବଡ଼ ହୋଇଥିଲା, କେଶ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଗୋଲ୍ଡ ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଦେଉଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ, ପାହାଡ଼ର ଚୁଡ଼ା ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ନନ୍ଦକ କ୍ଷେପଣୀରେ ହାତ ରଖି, ବିଷ ଭଳି ତୀର ଧରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଅନେକ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରି, ବିଷ୍ଣୁ ପାହାଡ଼, ଭୂମିର ମୂଳ, ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଉଦ୍ଭିଦ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ତାଙ୍କର ଶଙ୍ଖ ଭଳି। ତାଙ୍କର ଶାଖା ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଭଳି ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମନକୁ ମୋହିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶିର ଉଡ଼ୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ମହଲର ଚୁଡ଼ାରେ ଶୋଭିତ, ମେଘ ଓ ଜଳର ଅମୃତରେ ତିରିଉଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅହଂକାରର ଉତ୍ସରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପଞ୍ଚଭୂତର ମହା ଉଦ୍ଭିଦ। ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ପତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାରେ ଫୁଲିଉଥିବା, ଦାନବ ଲୋକର ମହା ତଣ୍ଡା, ମାନବ ଲୋକରେ ଆଲୋକ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ସାଗର ଭଳି, ମୂଳ ତଳ ଭଳି ବିସ୍ତୃତ, ସିଂହ ଭଳି ଶକ୍ତିରେ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ, ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଗନ୍ଧ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ଭଳି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହା ଉଦ୍ଭିଦ, ଅପ୍ରକାଶ ଅନନ୍ତ ଜଳରେ ଭରି, ପ୍ରକାଶ ଅହଂକାର ଫେନ ଭଳି। ତାଙ୍କର ଦେହ ପଞ୍ଚଭୂତର ତରଙ୍ଗର ଭଳି ଭରି, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାର ଫେନରେ ଫୁଲି, ଉଡ଼ୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ମହଲରେ ଆବୃତ, ମେଘର ଶୋର ଭରି। ତାଙ୍କର ଦେହ ଜୀବ ଓ ମାଛର ଭରି, ପାହାଡ଼ ଓ ଶଙ୍ଖ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଯୁକ୍ତ, ତିନି ଗୁଣର ଭୂମିକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ, ମହା ତିମି ଭଳି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହ ଶୂରବନ, ଲତା ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଭରି, ସାଗର ଶାଉଳ ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମହା ଦ୍ୱୀପ, ଏଗାର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନଗର। ତାଙ୍କର ଦେହ ଅଷ୍ଟ ଵସୁ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ଯୁକ୍ତ, ତିନି ଲୋକର ଜଳର ମହା ସାଗର, ଅନେକ ସନ୍ଧ୍ୟାର ତରଙ୍ଗରେ ମିଶି, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପବନରେ ସେବିତ। ତାଙ୍କର ଦେହ ଦୈତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ମହା ଜଳଜୀବରେ ଭରି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀରେ ଶୋଭିତ, ପ୍ରଜାପତିର ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ। ତାଙ୍କର ଦେହ ଅପୂର୍ବ ନଦୀ, ଶୋଭା, କীৰ୍ତି, ଦୀପ୍ତି, ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, କାଳ, ଯୋଗ ଶକ୍ତି, ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ, ବିନାଶ ଓ ସୃଷ୍ଟିରେ ଉଦ୍ଭାସିତ। ଏହି ଅନନ୍ତ ଯୋଗ ସାଗର, ନାରାୟଣର ମହା ସାଗର, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ଦାନ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ ଭକ୍ତିରେ ଚିରସ୍ନେହ ରଖିଥିଲେ। ସେ ଦେବତା ଦୟା ଦେଇ, ଶାନ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଆଣି, ହର୍ୟଶ୍ୱ ରଥରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜରେ ସେବିତ। ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ମନ୍ଦର ମହା ନାଗରେ ଆବୃତ, ଅନନ୍ତ କିରଣରେ ଯୁକ୍ତ, ମେରୁ ପ୍ରବଳ ଗୁଫାରେ ବିସ୍ତୃତ। ତାଙ୍କର ଦେହ ତାରା ଓ ଅପୂର୍ବ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶୋଭା, ଭୟରେ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇ, ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ। ସେଠି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଚାରିଏ ଦିଗରେ ଶୋଭିତ ରଥରେ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅଞ୍ଜଲି କଲେ। ବିଜୟ ଜୟ ଶବ୍ଦ ଦେଇ, ସେଠି ନାରାୟଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ; ଦେବତାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ମନରେ ଦାନବମାନେ ନାଶ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଆକାଶରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧରି ଦିଅଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେକୁ କହିଲେ: "ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତିରେ ଯାଅ, ଶୁଭ ହେଉ, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମାରୁତ ଗଣ।" "ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ମୋରେ ପରାଜିତ; ତିନି ଲୋକ ତୁମେ ଅଧିକାର କର।" ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ମଧୁ ଭଳି ରସ ପିଇଥିବା ପରି; ତାପରେ ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହେଲା, ମେଘ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ଦଶ ଦିଗ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଶୁଭ ଆଲୋକ ଚମକିଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ ଚଳିଲା।